Кіріспе
Светслав Басара (; 21 желтоқсан 1953 жылы туған) – серб жазушысы және бағана авторы.
Өмірбаян
Басара Ужицеде өсті, қалалық гимназияны бітірді, содан кейін Белград университетінің филология факультетіне оқуға түсті, бірақ 1976 жылы екі семестрден кейін бітірмей факультеттен кетіп қалды. Жас жігіт еркін жазушы ретінде мансабын бастады және «Книжевна реч» (1983–86) және «Међај» (1989) әдеби журналдарының редакторы болды; соңғы онжылдықтарда автордың әдеби және мәдени-философиялық тақырыптарына арналған көптеген еңбектері көптеген журналдарда, газеттерде және журналдарда жарияланды, ол 2009 жылдан бері «Danas» газетінің «Famozno» бағанына жазады. Ол роман, әңгімелер жинағы, эсселерді қоса алғанда, қырықтан астам әдеби туындының авторы, ол қазіргі серб әдебиетінің ең маңызды жазушыларының бірі және халықаралық кітап нарығындағы ең табысты қазіргі серб авторларының бірі саналады. Оның толық шығармасы бір немесе бірнеше басылымдарда болгар, неміс, ағылшын, француз, итальян, голланд, румын, словен, испан, венгр және украин тілдеріне аударылған. Ол 1976 жылы «Паркинсон ауруының өрлеуі мен құлдырауы» романы үшін 2006 жылы NIN сыйлығын және «Қырыптыру періштесі» романы үшін 2015 жылы Исидора Секулич сыйлығын алды. Басара «Бумеранг» сценарийін жазды және оның «Гамлет Римейк» (Hamlet rimejk) пьесасы 2001 жылы Ниш ұлттық театрында көрсетілді, оның «Муње!» фильміндегі есірткіге тәуелді адам рөліндегі секундтық қатысуы – оның шығармашылық өмірбаянындағы қызықты дерек. Ағылшын тіліне аударған Рэндалл Майор, Нови-Сад университетінің ағылшын тілі кафедрасы, бес туынды жарық көрді. Басара 2001-2005 жылдары Кипрдегі Югославия Федеративтік Республикасының (Сербия және Черногория) елшісі болды. Суретші қазіргі уақытта Демократиялық партияның (ДС) мүшесі, бірақ бұрын бірнеше рет партиялық бағытын өзгерткен және Сербияның Демократиялық партиясының (ДСС) және Христиан-демократиялық партиясының (ДХСС) уақытша мүшесі болған. Қалай болғанда да, автор саяси тұрғыдан айқын және анық ұстанымға ие: ол өз еліндегі саяси экстремизмнің кез келген түрін күмәнге ұшыратады және оны әдеби түрде абсурдтық құрамдас бөліктеріне бөледі. «Менің күресім» романының атауы: burleska (Майн Кампфқа сілтеме) және «Вучжи брлог» (Балалық қасқырдың ордасы; оны Қасқырдың ордасымен шатастырмау) эсселер жинағы сербтердің экстремистік өзін-өзі бейнелеуінің байланысты тақырыптарына провокациялық қарсылық болып табылады. Басараны сыншыл және космополиттік ұстанымы үшін, мысалы, серб ұлттық қозғалысының оңшыл тобы «Наши» жамандаған болатын. 2019 жылдың 28 желтоқсанында Черногория президенті Мило Джуканович жаңа діни еркіндік туралы заңға қол қойды, бұл Черногорияда тәртіпсіздікке әкеліп соқты және Сербиядан кейбір саяси реакция тудырды. Ресми жауап – бұл бұрынғы Югославияның сексеннен астам көрнекті тұлғалары, соның ішінде Басара қол қойған, Черногориядағы бейбітшілікке қауіп төндіретін үкімді жариялау туралы үндеу; онда, басқа да нәрселермен қатар, бірнеше Еуропалық институттар мен демократиялық елдердің үкіметтері Черногорияны тұрақсыз етудің жаңа әрекетін Слободан Милошевичтің саясатының қағидаттары бойынша айыптайды. Белградтан Подгорица мен Баня-Лукаға жүргізіліп жатқан саяси, діни және бұқаралық ақпарат құралдарындағы жалған ақпараттар кампаниясы Черногориядағы ғана емес, бүкіл аймақтағы бейбітшілікке үлкен қауіп төндірді. Мұндай саясаттың ескерткіштері – Хорватия, Босния мен Герцеговина және Косовода жасалған геноцид, этностық тазалау, соғыс және адамзатқа қарсы қылмыстар. Жазушы сонымен қатар «Тілдер мен ұлтшылдықтар» (Jezici i nacionalizmi) жобасы аясында хорваттар, сербтер, босниялықтар мен қарамонталықтардың ортақ тілі туралы декларацияға қол қойды. Декларация төрт серб-хорват стандартты нұсқасының саяси бөлінуіне қарсы, бұл бірқатар жағымсыз әлеуметтік, мәдени және саяси құбылыстарға әкеледі, онда лингвистикалық көрініс этно-ұлттық қатыстылық критерийі ретінде және Югославияның мұрагер мемлекеттерінде саяси адалдық құралы ретінде күштеп қолданылады. Добрила Басара, оның анасы, 1941 жылы Ужице республикасы кезінде партизандар тұтқындап, айыптап, атып өлтірген Светласлав Вейзович пен оның отбасының қамқорлығында жетім болып өсті. Анасы 2013 жылы ғана кінәсіз адам ретінде ақталған осы кісінің есімімен ұлын шомылдыру рәсімінен өткізді. Светислав Басара екі баланың әкесі (қыздары Тара мен Релья) және Бранислав Црнчевичтің қызы Видамен үйленген, ол сондай-ақ балалардың анасы, ал оның екінші тұрғылықты жері Бешкада. Ол бір сұхбатында былай деген еді: «Адамдар мен ақшаның мәні бірдей: бір нәрсе неғұрлым көп болса, оның құны соғұрлым төмен болады. Адамзат үдеуі. Шалықсу. Ешнәрсе сату мен сатып алудан басқа мәні жоқ».