Остин Марсден Фаррер: Англиялық дін және ғылым қайраткері

Кіріспе

Ағылшын англикандық дін қызметкері және ғалымы (1904–1968), Остин Марсден Фаррер (1 қазан 1904 – 29 желтоқсан 1968) – ағылшын философы, теологы және Киелі кітаптарды зерттеуші. Оның философия, теология және руханият саласындағы қызметі оны 20 ғасыр англиканизмінің ең көрнекті тұлғаларының бірі деп есептеуге көптеген адамдарды итермеледі. 1960 жылдан 1968 жылға дейін Оксфордтағы Кебл колледжінің қадағалаушысы қызметін атқарды.

Өмір

Фаррер 1904 жылғы 1 қазанда Англияның Лондон қаласында, Августин мен Эвангелина Фаррердің үш баласының жалғыз ұлы ретінде дүниеге келді. Оның әкесі баптист пасторы болғандықтан, Фаррер осы сенімде тәрбиеленді. Ол Лондондағы Сент-Пол мектебінде оқыды, содан кейін Оксфордтағы Баллиол колледжіне стипендия алды. Әкесі білімге құрметпен қарауға шақырғанмен, Фаррер баптист шіркеуіндегі бөліністерден көңілі тоңды, және Оксфордта ол англикан дініне ауысты. Оксфордтағы Сент-Барнаба шіркеуінде рухани үйін тапқан ол, теологиясы мен руханилығында англо-католиктік бағытты ұстанды, бірақ оның негізі – Ортақ дұғалар кітабы болды. Классикалық білімдер бойынша үздік көрсеткіш алғаннан кейін, ол Куддесдон теологиялық колледжіне түсті, онда болашақ Кентербери архиепискобы Майкл Рэмсимен бірге оқыды. Батыс Йоркширдегі Деусбериде пасторлық қызметтен кейін, 1931 жылы Оксфордтағы Сент-Эдмунд-холлдың капелланы және оқытушысы болып тағайындалды (1935 жылға дейін қызмет етті). Фаррер 1935 жылдан 1960 жылға дейін Оксфордтың Тринити колледжінің мүшесі және капелланы болды. 1937 жылы ол Кэтрин Дороти Ньютонға (рев. Фредерик Генри Джозеф Ньютонның қызы), кейіннен детективтік романдар жазушысы болған әйелге үйленді. 1939 жылы олардың бір баласы, қызы Каролина дүниеге келді, ол шіркеу текстілерін кестелейтін шебер болды. 1959 жылы Оливер Квик қайтыс болғаннан кейін, Дивинитидің Regius профессоры лауазымы босады және Фаррердің кандидатурасы кеңінен талқыланды. Алайда, оның Жазбаларды типологиялық тұрғыдан қарау тәсілі, әсіресе Марк және Аян кітабына арналған еңбектерінде, дәстүрлі Киелі кітапты зерттеуден тыс болды, ал оның "Q-ны жою туралы" мақаласы (Жаңа өсиеттің жоғалған көзі саналатын) Атлантиканың екі жағында да қызу пікірталас тудырды. Оның орнына Генри Чэдвик тағайындалды. Келесі жылы Фаррер Оксфордтағы Кебл колледжінің директоры болып тағайындалды, ол 1968 жылғы 29 желтоқсанда 64 жасында қайтыс болғанға дейін осы лауазымды атқарды. Фаррердің күтпеген өлімінен кейін, колледж жарғысындағы өзгеріске басшылық еткен Спенсер Барретт, Кебл колледжінің директорының англикан дін қызметкері болуын талап ететін шартты алып тастады. Алайда, Фаррердің орнын басуға тағайындалған Деннис Нинехам да дін қызметкері болды. Фаррер Оксфордтағы Холивелл зиратында жерленген.

Farrer was born 1 October 1904, the only son of the three children of Augustine and Evangeline Farrer, in Hampstead, London, England. His father was a Baptist minister and Farrer was brought up in that faith. He went to St Paul's School in London he gained a scholarship to Balliol College, Oxford. Encouraged by his father to value scholarship, he nevertheless found the divisions within the Baptist church dispiriting, and while at Oxford he became an Anglican. Finding his spiritual home at St Barnabas Church in Oxford, his theology and his spirituality became profoundly Anglo Catholic, although centred on the Book of Common Prayer. After gaining a first in greats, he went up to Cuddesdon Theological College where he trained alongside the future Archbishop of Canterbury, Michael Ramsey. He served a curacy in Dewsbury, West Yorkshire, after which he was invited to become chaplain and tutor at St Edmund Hall, Oxford, in 1931 (a post he held until 1935). Farrer was a Fellow and Chaplain of Trinity College, Oxford, from 1935 to 1960. In 1937, he married Katharine Dorothy Newton, (daughter of the Rev. Frederick Henry Joseph Newton), who would become a mystery novelist. They had one child together in 1939, a daughter Caroline, who became an ecclesiastical embroiderer. On the death of Oliver Quick in 1959, the Regius Professorship of Divinity became vacant and Farrer's name was widely canvassed. However, his typological approach to the reading of scripture, notably in his books on Mark and the Book of Revelation, was out of the mainstream of biblical scholarship, and his article "On Dispensing with Q" (one of the supposed lost sources of the Gospels) raised a furore on both sides of the Atlantic. Henry Chadwick was appointed instead. The following year, Farrer was appointed as Warden of Keble College, Oxford, a post which he held until his death on 29 December 1968, aged 64. After Farrer's sudden death, Spencer Barrett as Sub Warden presided over the change of college statute which removed the requirement for Keble College's Warden to be an Anglican clergyman. However, in the event the Warden appointed to succeed Farrer, Dennis Nineham, was another clergyman. Farrer is buried in Holywell Cemetery, Oxford.

Жұмыс

Оның Киелі кітапты зерттеуден басқа, ол негізінен философиялық еңбектермен айналысты, бірақ ол бағыттан тыс саналды. Джон Висдом, Гилберт Райл және А. Дж. Айер сияқты замандастарының эмпирицизміне ол ықпал етпеді. Оның шағын ойшылдар тобы, «Метафизиктер» деп аталды, мүлдем басқаша көзқарасқа ие болды. Оның ойлауы негізінен томистік болды, ол Томас Аквинскийдің ойларына күшті әсер еткендігі ғана емес, сонымен қатар өз аргументтерін ұсынудың диалогтық тәсілімен де ерекшеленді, ол айтқандай, «маскировкадан» (бридж ойынынан алынған термин) ойнап, өзі ұсынып отырған тезиске қарсы нақты немесе ойша туған оппоненттердің пікірлерін және қарсылықтарын келтірді. Әділдікке ұмтылуы оның қарсыластарымен қатал сөйлемеуіне себеп болды. Оның жақын достарының бірі – христиан апологеті К. С. Льюис болды, ол өзінің «Забурлар туралы ойлар» атты кітабын оған арнады. Фаррер Льюис қайтыс болғанға дейін соңғы қасиеттерді берді. Басқаларының арасында Дж. Р. Р. Толкин және Дороти Сейерс болды. Фаррер өзінің елінде емес, АҚШ-та қайтыс болғаннан кейін көбірек зерттелді және құрметке ие болды. Оның христиандық ой-пікірге қосқан ең маңызды үлесі – «қос агенттік» тұжырымы, яғни адамның әрекеттері толығымен біздің, бірақ сонымен бірге Құдайдың жұмысы, бірақ толығымен жасырылған. Ол осындай мақсаттар үшін Құдайды «ақылды әрекет» деп сипаттады. Ол «Q-ны жою туралы» атты қысқаша эссесінде синоптикалық мәселеге қатысты өзінің шешімін, яғни Фаррер гипотезасын ұсынды. Q – Марк жазған Ізгі хабарда жоқ, бірақ Лұқа мен Матай жазған Ізгі хабарларда бір-біріне ұқсас бөліктердің гипотетикалық көзі. Ол Q-ны қайта құру мүмкін еместігін дәлелдеді, егер Марк жоғалған болса, оны басқа Ізгі хабарлардан қайта құру мүмкін болмас еді, бірақ Марк жоғалған жоқ. «Мен оның көшірмесін үстелімде сақтаймын». Оның осылай беделді гипотезаны оңай жоққа шығаруы көптеген ғалымдарды ашуландырды және оның Дивинитет профессоры болмауына себеп болуы мүмкін. Майкл Гоулдер оның шәкірті де, тезисін қорғаған көрнекті жақтасы да болды. Оның дәстүрлі ғылымға деген күмәні әдетте қысқа, бірақ күшті сынға ұласты, мысалы, Рудольф Бультманның басты үлесі болған «Керигма және Миф» атты неміс эсселер жинағына жасаған сыны. Ол оларға қарсы, керемет ұғымсыздық христиандық жобаның өлімге әкелетін кемшілігі екенін айтты, Габриэль Марсель сияқты сенімнің экзистенциалдық қорғанысын немістердің қорғанысынан жоғары қойды. Оның әжуалы стилі Бультманның Ізгі хабарды аяқ-қолынан айырған арқылы оны шектеулерден босатқаны туралы ұсынысынан көрінеді. Ол жақсы уағыздаушы ретінде танымал болды және оның көптеген уағыздары жарияланды, олардың барлығы дерлік қайтыс болғаннан кейін басылды. Оның стилі әрқашан сенімді жек көретіндерге жомарттықпен қарау және оның қорғанысын өзінің рухани өміріне үңілу арқылы жарықтандыру болып табылды. Ол зор білімді терең руханилықпен үйлестіре білу қабілетіне ие болды. Оның қатысуымен апта ішінде өткізілетін қасиетті қызмет әсерлі болды деседі.

Apart from his biblical scholarship, which was considered maverick, Farrer's work was mainly philosophical, though again he was out of the mainstream. He was not influenced by the empiricism of such contemporaries as John Wisdom, Gilbert Ryle, and A. J. Ayer. The "Metaphysicals", as his small group of fellow thinkers were called, were of an entirely different temper. His thinking was essentially Thomist, not only in his being heavily influenced by Thomas's thought but also in the dialogical way in which he presents his arguments, playing as he said, "out of dummy" (a term from the game of bridge) the views and objections of real or imaginary opponents of the thesis he was advancing at the time. His desire to be fair resulted in his almost never being sharp with his opponents. One of his closer friends was C. S. Lewis, a Christian apologist who dedicated his book Reflections on the Psalms to him. Farrer took the last sacraments to Lewis before his death. Others included J. R. R. Tolkien and Dorothy Sayers. Farrer has been more studied and more admired since his death in the United States than in his own country. His major contribution to Christian thought is his notion of "double agency", that human actions are fully our own but also are the work of God, though perfectly hidden. He described God for such purposes as "intelligent act". He presented his own solution to the synoptic problem, the so called Farrer hypothesis in a short essay entitled "On Dispensing with Q". Q was the hypothetical source of those parts of Luke's and Matthew's gospel which are not in Mark but which are pretty much identical. He argued against the possibility of reconstructing Q noting that while it might have been impossible to reconstruct Mark from the other gospels had it been lost, Mark had not been lost. "I have a copy of it on my desk." His making short work of such an established hypothesis infuriated many scholars and may have contributed to his not being made Regius Professor of Divinity. Michael Goulder was both a pupil and a notable defender of his thesis. His scepticism about much orthodox scholarship extended to a typically short but powerful critique of the German collection of essays Kerygma and Myth whose major contributor was Rudolf Bultmann. He averred, against them, that without the concept of miracle, the Christian project was fatally flawed, preferring the forms of existential defence of the faith of such as Gabriel Marcel to that of the Germans. His teasing style is indicated by his suggestion that Bultmann had freed the gospel from its fetters by amputating its limbs. He was known as a fine preacher and several books of his sermons were printed, all but one posthumously. His style was always to be generous to the despisers of the faith, illuminating his defences with glimpses into his own spiritual life. He had the gift of marrying considerable scholarship with profound spirituality. Serving at a weekday mass with him was said to be a moving experience.