Кіріспе

Австралияда қолданылған салықтан жалтару стратегиясы

"Төменгі портовый салықтан жалтару" 1970 жылдары Австралияда қолданылған салықтан жалтарудың бір түрі болды. 1980 жылы заңмен бұл қылмыстық құқық бұзушылық деп танылды. Бұл тәжірибе сол кездегі түрлі қиын салықтық схемалардың ең жаман жағын көрсететін болды. Австралиялық салық басқармасы (ATO) 1986/87 жылғы жылдық есебінде барлығы 6688 компанияның қатысқанын, олардың кірісі 500 миллион доллардан 1 миллиард долларға дейін болғанын мәлімдеді.

Операция

Кемежайлық схемалардың негізгі операциясы активтерден айырылған және салық төлеу мерзімі келгенге дейін жинақталған пайдасы алынған компанияны қамтиды, нәтижесінде ол төлей алмайды. Активтерден айырылғаннан кейін компания, метафоралық түрде, "көліктің түбіне" жіберіледі, яғни шектеулі қаржылық мүмкіндіктері бар және оның бұрынғы қызметіне қызығушылығы жоқ адамға беріледі. Компанияның құжаттары да жиі жоғалып кетеді. АТО, басқа кепілсіз кредиторлар сияқты, банкрот болған компания жағдайында ештеңе алмайды. Адвокаттар мен бухгалтерлер сияқты ұйымдастырушылар әдетте осы мәмілелерді жеңілдетіп береді. Ұйымдастырушы компания иелеріне активтерді бизнесті жалғастыратын жаңа компанияға беруге көмектеседі, содан кейін иелері ескі компанияны ұйымдастырушыға салық төленбеген жинақталған пайданың құны бойынша, комиссия немесе сыйақы сомасын шегеріп сатады. Иелері үшін бұл капитал активін сату болып табылады, сондықтан ол салық салына бермейді (капиталдан алынатын табыс салығынан бұрын). Ұйымдастырушы компанияға қалған ақшаның дивидендін (ұйымдастырушыға) төлейді, содан кейін ұйымдастырушы бос қабықты басқа біреуге сатады. Ұйымдастырушының бөліспеген пайда үшін иелеріне төлеуі дивидендті бөлу операциясына ұқсас. Қалай болғанда да, ұйымдастырушы төлеген сома салық шегерімі болып табылады (өйткені ұйымдастырушы акцияларды сатып алу және сатумен айналысады), ал дивиденд салық салынатын табыс болады, яғни салық тек ұйымдастырушының комиссиясына ғана салынады, компанияның барлық бастапқы пайдасына емес. Бұл тұрақтағы "көліктің түбі" деген сөз Сидней портына (қаржылық ауданға жақын орналасқан) сілтеме жасайды деп есептеліп келеді, бірақ мағынасы да өте жалпы. Атаудың және осы практиканың нақты шығу тегі белгісіз.

Корольдік адвокаттың орынбасары

Австралиялық салық басқармасы (ATO) алғаш рет 1973 жылы «порттық схеманың түбі» деп аталатын схеманы анықтады. Перт қаласындағы аға тергеуші Род Тодман шамамен 50 компанияның қатысқандығы бар схеманы тауып, оның біреуін тергеуге алып, зерттеді. 1974 жылға қарай ол Перттегі Корольдік адвокаттың орынбасарына (DCS) жіберілген, сынақ ретінде қудалауға мүмкіндік беру үшін жиналған дәлелдемелерді ұсынды. DCS істің нәтижесіне сенімді болған жоқ, бірақ 1974 жылдың соңында Корольдік кеңесінің пікірі бойынша, Комонвеллды алдау үшін сөз байласуға қатысқандығы айыптамасымен схеманың ұйымдастырушысы мен тағы екі адамға қарсы іс қозғау ұсынылды. Одан кейін кешігулер, қайта-қайта тергеулер, тәжірибесіз қызметкерлердің нашар дайындалған есептері және тіпті DCS қызметкерінің ATO-мен байланысқа түсуден әдейі жалтарғандығы орын алды. Бес жылдан кейін, 1979 жылдың сәуір айында, қарым-қатынастағы қателіктерге байланысты Канберрадағы Корольдік адвокаты АТО-ға дәлелдемелердің жеткіліксіз екенін хабарлады және іс тоқтатылды. Кейіннен әртүрлі DCS қызметкерлерінің жұмысы қатаң сынауға ұшырады, проблемалар негізінен (мүмкін, қасақана) тым көп жұмыспен жүктелген және жеткіліксіз білікті қызметкерлерден, сондай-ақ нашар басқарудан туындады. Тоқтатылған іс 1982 жылы Костиган корольдік комиссиясының тергеуі кезінде ғана жарық көрді, ол Федерациялық кеме бояушылары мен докшылар кәсіби одағының қызметін зерттеді. Комиссия миллиондаған долларлық банктік шоттар бойынша операцияларды анықтады, ал «қағаз іздері» ақырында, басқа нәрселермен қатар, Перттегі DCS-тің төменгі сөрелеріне жеткізді. Комиссия сонымен қатар Перттегі DCS-тің аға қызметкерлерінің бірінің әйелі эскорт қызметін ұйымдастырғанын және «порттық схеманың түбіне» қатысы бар бірнеше компанияда компания хатшысы болып жұмыс істегенін анықтады. Оның күйеуі лауазымын дұрыс пайдаланбаған деген ешқандай күдік болған жоқ, бірақ бұл байланыс барлық тараптар үшін өте ұятты жағдай тудырды, және офицер жұмыстан босатылды.

1980 жылғы Қылмыстар (салық салу туралы заң бұзушылықтар) туралы заң

1980 жылы 1980 жылғы Қылмыстар (Салық салудағы құқық бұзушылықтар) заңы «порттың түбіндегі» схемаларға нүкте қойды. Заңға сәйкес, кез келген адамның компанияны немесе трасты салық қарызын (табыс салығы, сату салығы және т.б.) төлеуге бейшара етуі немесе мұндай іс-әрекетке көмектесуі немесе оған ықпал етуі қылмыстық құқық бұзушылық болып есептелді. Осылайша, заң бұл схемаларға қатысқандарды да, оларды ұйымдастырушыларды да қамтыды. Бұл болашақта осыған дейін тиімсіз басқарылған Корольдік прокуроры кеңсесі арқылы Мемлекетті алдау қылмысы ретінде қарау қажеттілігін жойды. Бұл заң сол кезде көп дау тудырды, себебі салықтан қашу толыққанды қылмыс деп есептелмеді. Әдетте салық мәселелері кіріс көзінің кемшіліктерін жабу арқылы шешілетін болса, бұл заң «порттың түбіндегі» схемаларды алаяқтық деп қарастырды. Дегенмен, қандай да бір әрекет қылмыстық деп танылғаннан кейін, бұрынғы салықтан қашу (заңмен рұқсат етілген) салықтан жалтартуға (анықтама бойынша заңсыз) айналады.

1982 жылғы салық салу (Кәсіпорындардың төлемеген салығын) бағалау туралы заң

1982 жылғы салық салу (Төленбеген компания салығын) бағалау туралы заң одан да әрі барып, 1972 жылдың 1 қаңтарынан 1980 жылдың 4 желтоқсанына дейінгі кезеңде "қойма төмендегі" салық схемалары арқылы алынбаған салықты қайта алуға мүмкіндік берді. Бұл заңның кері күшінде болуы сол кезде қырқыс пікірталас тудырды, бірақ кейбіреулер заңның кері күшінде емес екенін, себебі салық әрқашан төленуге тиіс болғанын айтты. Қаржы министрі Джон Ховард 1982 жылдың 23 қыркүйегінде Өкілдер палатасында заң жобасын екінші рет талқылау кезінде ретроспективтілікке қарсы қалыпты жағдайдың "біздің салық жүйесінің әділдігі мен теңдігі және салық жүктемесінің бөлінуі туралы жалпы қабылдаумен жұмсатылғанын" мәлімдеді. Сенатор Дон Чипп мақсатын лайықты деп есептесе де, 19 қарашада Сенатта кері күшінде болуына қарсы күшті сөйледі: "Мен саясаткерлерге кері күшінде заң шығаруға сенбеймін. Қарапайым азаматтардың қорғаныштарының бірі – олар заңды біледі".