Кіріспе
Acer spicatum, таулы шаған, кіші шаған, лось шағаны немесе ақ шаған – Солтүстік Американың солтүстік-шығысында Саскачеваннан Ньюфаундлендке дейін және оңтүстікте Пенсильванияға дейін табиғи түрде өсетін шаған түрі. Ол сонымен қатар оңтүстік Аппалачи тауларында, солтүстік Джорджияда биік жерлерде де өседі.
Acer spicatum, the mountain maple, dwarf maple, moose maple, or white maple, is a species of maple native to northeastern North America from Saskatchewan to Newfoundland, and south to Pennsylvania. It also grows at high elevations in the southern Appalachian Mountains to northern Georgia.
Сипаттама
Acer spicatum – қысқа сабақты және жұқа бұтақты, 15 метрге дейін өсетін жапырақты бұта немесе кіші ағаш. Жапырақтары қарама-қарсы және қарапайым, 10-15 см ұзын, 7-12 см кең, 3 немесе 5 кең жапырақ бөлігінен тұрады. Олардың тістері дөрекі және ретсіз, ашық жасыл түксіз беті және астыңғы жағы жұқа түкпен жабылған. Жапырақтары күзде жарқыраған сарыдан қызыл түске айналады және әдетте жапырақтан ұзын, жіңішке сабақтарда орналасқан. Қабығы жұқа, көкшіл қоңыр түсті, бастапқыда тегіс, бірақ уақыт өте келе сәл қабыршақты болады. Жемісі – жұптасқан қызғылт самар, 2-2.5 см ұзын, жаздың соңында күздің басында піседі.
Тарату және экология
Бұл ағаш ылғалды ормандарда, бай және жақсы су өткізетін топырақта, тасты төбелер мен өзен жағалауларында өседі. Ол шатқалдарда, жартастарда және орманды батпақтарда да өседі. Қатты жапырақты ормандардың төменгі қабатында таралады.
Қолданылуы
Бұл ағаш шырыны қанттың көзі болып табылады және оны қайнатып, клен сиропы жасауға болады. Қабығында таниндер бар, олар былғары өңдеуде қолданылады. Ескі халықтар жас бұтақтардың ортасын қолданып, көзге арналған емделмелер жасаған және қайнатылған түбір кесектерінен бауырсақ жасаған. Сондай-ақ, адамдардағы стресті басу үшін де қолданылатыны айтылады. Ағашы жоғары беріктігі мен тұрақтылығының арқасында музыкалық аспаптар жасау үшін танымал таңдау болған.