Публий Ватиний: Рим саяхатшысының өмірі мен қызметі
Publius Vatinius
Публий Ватиний – римдік саясаткер, Цезардың қолдаушысы. 59 ж. Цезарға Галлиядағы билік беру заңын ұсынды, соғыста Цезардың жағында болды. Тарихы Цицеронның сөздерінде кездеседі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Рим мемлекет қайраткері
Roman statesman
Публий Ватиний – Рим Республикасының соңғы онжылдықтарындағы рим саясаткері. Ол 59 жылы Цезарьдің жақтасы, плебей трибуны болып қызмет етті – Цезарьге Галлиядағы әскер басқару құқығын берген заңды осы трибун ұсынған. Кейін ол азамат соғысында Цезарь тарапында күресті. Цезарь оны б.з.д. 47 жылы консул етіп тағайындады; ол Цезарь әскері үшін Иллирияда шайқасып, 42 жылы ондағы жеңісі үшін жеңіс тойын тойлады.
Publius Vatinius was a Roman politician during the last decades of the Republic. He served as a Caesarian allied plebeian tribune in the year 59 – he was the tribune that proposed the law giving Caesar his Gallic command – and later fought on that side of the civil war. Caesar made him consul in 47 BC; he later fought in Illyricum for the Caesarians and celebrated a triumph for his victories there in 42 BC.
Өмірбаян
Ватинийдің өміріне қатысты көптеген мәліметтер Цицеронның сөздерінен білінеді, оларды "реттерік жала жабу ретінде қарастыру керек, онда спикер қарсыласын жамандау үшін барлық амалдарға барады, жартылай шындықтар мен асыра сөздерді де қолданады". Дегенмен, оның квесторлық қызметінің нақтылығы белгісіз, ол, мүмкін, тек Путеолиге тағайындалған. Цицерон сол жылы оны Путеолиге жіберіп, қаладан алтын мен күміс әкетілуіне жол бермеді. Бірақ оның зорлық-зомбылығы соншалықты күшті болғандықтан, тұрғындар оның әрекеттеріне шағымдануға мәжбүр болды. Пина Поло мен Диас Фернандес "Рим Республикасындағы квесторлық" еңбегінде Цицеронның айтқандарын күмәнді көреді, "мәтін Ватиний өте ынтамен тапсырмасын орындағанын және оның ынтасы кейбір саудагерлердің наразылығына әкелгенін көрсетеді" дейді. Сенат Помпей мен Пизонның ықпалымен Цезардың провинциялық тағайындамаларына Трансальпілік Галлия провинциясын қосты. Жалпы алғанда, бұл әскери тағайындамалар сол кездегі "Трансальпілік Галлияның тұрақсыз жағдайы [және] Бои тайпасының Норикумға шабуыл жасауы" арқылы негізделуі керек еді. Ватиний сондай-ақ, қазылар алқасының мүшелеріне қарсы шағымдану тәртібін реттеу, провинциялық губернаторлардың кеңселерінің мөлшерін шектеу, Новум Комумда колония құру және шетелдік патшалармен дипломатиялық қатынастарды реттеу туралы заңдар қабылдады. Цицерон Ватинийге қарсы сөйлеген сөзінде, Ватинийді трибунат кезінде консул Бибулды форум еденіне итеріп, оның консулы Цезар сөйлеген сөзге қарсылық көрсетуге тырысқанда, оған көмір себетімен шабуыл жасаған оқиғамен байланыстырды. Трибунат кезінде Ватиний Луций Веттийді де аңшы ретінде алға шығарды. "Беделсіз аңшы" Веттий Помпейді өлтіруге ниеттенген ақсүйектер тобы туралы айтты. Веттий бірнеше адамды атады – олардың ішінде Бибул (консул ретінде қызмет еткен), "ежелгі және жас Куриондар, екі Лентул, Эмилий Паулус және М. Брут" – осы жоспардың мүшелері ретінде. Содан кейін Веттий түрмеге қамалды, ал келесі күні Цезар мен Ватиний оны шығарғанда, Брут туралы айтқандарын алып тастап, әңгімесін өзгертті, сондай-ақ "Лукулл, Домиций Аенобарб, К. Фанний, К. Пизо, [және] М. Латеренсис, [сондай-ақ] Цицерон туралы кейбір ишаралар" жасады. Көп ұзамай Веттий түрмеде өлген күйде табылған. Веттийдің не үшін қастандық жасағаны белгісіз, бірақ "көптеген зерттеушілер" Цезар мен Ватинийдің "жас Курионды және консулға [Цезарға] қиындық туғызған басқа да ақсүйектерді жою үшін [Веттийді] осы жоспарды құрастыруға ынталандырғанына" сенеді, бірақ бұл схеманы Помпей немесе оның жақтастары құрастырған болуы мүмкін. Ватиний Веттийді халық алдында сұраққа тартып, айыптаулар бойынша арнайы тергеу жүргізу үшін заң шығаруға уәде берді, бірақ бұл жоспар Веттийдің өлімінен кейін тоқтатылған болуы мүмкін. Ватиний, әрине, аугуралыққа сайлауға түсуге ниеттенген, бірақ Цезар, Помпей және Красс арасындағы одақ оны сайлауға (немесе сол жылы басқа одақтастарын сайлауға) жеңіліс тудырды. 59 жылдың күзіне қарай үш адамның одағы саяси шыңына жетті, Ватиний "халықтың қолдауын жинауға немесе қарсыластарына қарсы демонстрацияларды ұйымдастыруға мүлдем сәтсіз болды". Трибунаттан кейін Ватиний Римнен Цезармен бірге Галлияда легат ретінде қызмет ету үшін кетті, ол онда бірнеше жыл, мүмкін 58 жылы, бірақ әрине 57-56 жылдары қызмет етті. 58 жылдың бірінші жартысында Гай Лициний Масер Кальв оны қудалауға тырысқан болуы мүмкін; бірақ сот процесі трибун Публий Клодий Пулхердің араласуы және зорлық-зомбылық салдарынан тоқтатылды. 57 жылы Ватиний адильдікке сайланбаған сияқты, бұл "одан да қиын" болды, өйткені Цезардың трибундық тобына қарсы шыққан экс-трибундар претор ретінде сәтті қайта оралды. Оның Цицеронға деген антагонизмі жалғасты және ол 56 жылы Публий Сестийге қарсы куәгер ретінде пайда болды, оны Цицерон қорғады. Цицерон Сестийдің атынан Ватинийдің мінез-құлқына қарсы өткір сөйлеген сөзін айтты. Цицеронның айтуынша, Ватиний діни рәсімдерді бұзған, ғибадатханаларды қарулы адамдармен басып алған, консулды зорлық-зомбылықпен шабуылдаған, басқа билеушілерге олар өздерінің бұзылуына тыйым салғанда шабуыл жасаған, діни рәсімдерді қорлаған және басқа да адалсыздықтар жасаған. Бұл талаптардың кейбіреуі "көрінетіндей, реторикалық": Ватиний "бірнеше басқа трибунның араласуын құрметтеген".
Many details about Vatinius' life emerge from Cicero's claims, which "must be taken with a grain of salt and understood as a piece of rhetorical invective, in which an orator would do anything to discredit his opponent, including the use of half truths and exaggerations". However, the specifics of his quaestorian assignment are unclear, he may have only been assigned to Puteoli. Cicero sent him that year to Puteoli to prevent the gold and silver from being carried away from the city. His extortions, however, were so oppressive that the inhabitants were obliged to complain of his conduct; Pina Polo and Díaz Fernández, in The Quaestorship in the Roman Republic, however, doubt the Ciceronean story, saying "the text implies Vatinius carried out his mission with extraordinary zeal and that his diligence led some merchants to complain". The senate, at the instigation of Pompey and Piso, later added the province of Transalpine Gaul to Caesar's provincial assignments. In general, these military assignments had to have been justified by the then "troubled state of Transalpine Gaul [and] invasion of Noricum by the Boii". Vatinius also passed legislation to regulate challenges against jurymen, to set limits of the size of staffs for provincial governors, to establish a colony at Novum Comum, and to regulate diplomacy with foreign kings. Cicero, in an invective against Vatinius in connected Vatinius with the incident during his tribunate where consul Bibulus was pushed to the floor of the forum and assaulted with a bucket of manure when he tried to intercede against a speech his co consul Caesar was making. During his tribunate, Vatinius also brought forward the informer Lucius Vettius. Vettius, "an informer of little repute", told of a supposed group of nobles conspiring to murder Pompey. Vettius also named a number of men – including Bibulus (serving as consul), "the older and younger Curiones, two Lentuli, Aemilius Paullus, and M. Brutus" – as members of the plot. Vettius was then jailed, and when produced the next day by Caesar and Vatinius, changed his story to drop any mention of Brutus while also naming "Lucullus, Domitius Ahenobarbus, C. Fannius, C. Piso, [and] M. Laterensis, [with] some sly hints about Cicero"; soon afterwards, Vettius was found dead in prison. While the object of the Vettius affair is not clear, "most commentators" believe that Caesar and Vatinius "suborned [Vettius] to fabricate the plot in order to ruin young Curio and other aristocrats who were giving the consul [Caesar] difficulty", though it is also possible that Pompey or his partisans had concocted the scheme. For his part, Vatinius questioned Vettius before the people and promised to bring legislation to establish a special inquiry into the accusations, but this plan was probably dropped after Vettius' death. Vatinius was likely put up for election to the augurate, but the alliance between Caesar, Pompey, and Crassus were unable to win him election (or election of any other allies that year). It seems by autumn 59 BC, the alliance of the three men had reached their political apex, with Vatinius "utterly fail[ing] to rally their popular audience or mobilis[ing] demonstrations against their opponents". After his tribunate, Vatinius left Rome with Caesar to serve as a legate in Gaul, serving there for a few years, possibly as early as 58, but definitely from 57 to 56 BC. He also was prosecuted, possibly by Gaius Licinius Macer Calvus, in the first half of 58; the trial was stopped, however, by intercession by tribune Publius Clodius Pulcher and violent disorder. It seems Vatinius failed to be elected to the aedileship in 57 BC, which was "all the more troubling" when the ex tribunes who had opposed Caesar in his tribunician cohort were successfully returned as praetors. His animosity towards Cicero continued and he appeared as a witness against Publius Sestius in 56 BC, whom Cicero was defending. Cicero spoke on behalf of Sestius with a scathing speech against the character of Vatinius called in P. Vatinium testem interrogatio. Among other things, Cicero alleged that Vatinius had defied auspices, occupied temples with armed men, violently attacked the consul, attacked other magistrates when they tried to interpose their vetoes, profaned religious ceremonies, and other unscrupulous actions. Some of these claims are "obviously rhetorical": Vatinius "respected the intercession made by some of his fellow tribunes".
Преториялық
Біршама дау-жанжалдардан кейін, Гней Помпей Магнус және Маркус Лициний Красс б.з.б. 55 жылы консулдыққа сайланды. Сол жылығы сайлау кешіктіріліп, жеңімпаздар қызмет ететін жылмен бірге өтті. Маркус Порций Катон мен Ватиний преторлыққа кандидат болды; Помпей мен Красс Катонды "пара беру, кедергі келтіру және зорлық-зомбылық жолымен" жеңіп, Ватинийдің сайлануын қамтамасыз етті. 54 жылдың тамыз айында Ватиний, Гай Лициний Масер Кальвтың преторлыққа үміткерлік науқанында пара алды деген айыппен сотталды. Кальв бұрын да сол жылы Ватинийді осы айыппен айыптаған болатын. Бұл сотта Кальвтың сөйлеген сөзі шешендігімен ерекшеленді; Ватиний тіпті Кальвты үзіп, "Судьялар, осы адамның сөздік шеберлігі болғандықтан мені кінәлі деп табу дұрыс па?" деп сұрады. Осы кезде "Цезарға, Помпейге және Крассқа бағынышты болған" Цицерон Ватинийді пара алды деген айыптаудан сәтті қорғады.
After a fair amount of turmoil, Gnaeus Pompeius Magnus and Marcus Licinius Crassus were elected to the consulship for 55 BC. The elections that year were late and held in the same year that the winners would serve. Marcus Porcius Cato and Vatinius were both candidates for the praetorship; Pompey and Crassus successfully defeated Cato "by means of bribery, obstruction, and violence", securing election for Vatinius. After his year as praetor, in August 54 BC, Vatinius was prosecuted for bribery in his campaign for the praetorship by Gaius Licinius Macer Calvus. Calvus had previously accused Vatinius on the same charges earlier in the year. Calvus' speech in this prosecution was noted for its eloquence; Vatinius even interrupted Calvus protesting, "I ask you, judges, is it right that I should be convicted because that man is articulate?". Cicero, who was by this time "obedient to Caesar, Pompey, and Crassus", successfully defended Vatinius on those bribery charges.
Азамат соғыстары кезіндегі қызмет
Ватиний 51 ж.б.д. Галлияға оралды, онда ол тағы да Юлий Цезарьдің легаты болды. Азамат соғысы басталғанда Цезарьмен бірге болды және 47 ж.б.д. дейін оның лейтенанттарының бірі ретінде қызмет етті. Соғыс кезінде Грецияда болғанда ол Эпирде Помпеймен бейбіт келісімге келуге тырысты, бірақ бұл сәтсіз аяқталды; кейіннен Брундизийді Децим Лаэлийдің теңіз шабуылынан қорғады және сол жерде болған кезде Цицеронға көмектесті, ол Пфарсалдағы Помпейдің жеңілісінен кейін Италияға оралғанда. 47 ж.б.д. басында Ватиний Иллириядағы әскерлерге басшылық етті және Тавристегі шайқаста Марк Октавиусты жеңіп, провинцияны цезариандықтар үшін қайтарып алды. Сол жылы ол Апий Клавдий Пулхерден кейін агур болып сайланды. Өзінің жетістіктері үшін Ватиний үш айлық консулдыққа ие болды – сол жылғы сайлаулар кейінге шегеріліп, қыркүйекте өтті. 47 ж.б.д. соңында. Қысқа мерзімді консулдықтан кейін ол 45-43 ж.ж.б.д. Иллирияда проконсулдық міндеттерді атқарды. Ол үш легионмен Иллирияға провинцияны қайтарып алу үшін жіберілді және сәтті аяқтады, император деп жарияланды және жетістігі үшін supplicatio (алғыс айту күндері) алды. 44 ж.б.д. 15 наурызда Цезарь қайтыс болғаннан кейін Ватиний Иллирияда қалуға тырысты, бірақ 44 ж.б.д. соңында немесе 43 ж.б.д. басында ол өзінің әскерлері мен аумағын Марк Юний Брутке беруге мәжбүр болды. Осы туралы хат 43 ж.б.д. ақпан айының басында немесе ортасында Римге жетті. Ватинийдің 43 ж.б.д. қайда болғаны және нені істегені туралы мәліметтер жоқ, бірақ келесі жылы ол 42 ж.б.д. 31 шілдеде Иллирия жеңісі үшін триумф өткізді. Кейінірек ол Цицеронмен татуласты. Ол триумфынан көп ұзамай қайтыс болған болуы мүмкін.
Vatinius returned to Gaul in 51 BC where he was again a legate for Julius Caesar. He stayed with Caesar during the start of the civil war and continued as one of his lieutenants until 47. While in Greece during the war, he attempted to parley for peace with Pompey in Epirus, which was unsuccessful; later defended Brundisium from a naval attack by Decimus Laelius and, during his stay there, aided Cicero when he returned to Italy in the aftermath of the Pompeian defeat at Pharsalus. Early in 47 BC, Vatinius commanded troops in Illyricum and defeated Marcus Octavius at the Battle of Tauris, recovering the province for the Caesarians. He was also elected that year as augur, succeeding Appius Claudius Pulcher. In return for his successes, Vatinius was rewarded with a three month ordinary consulship – elections for that year were delayed and held in September – late in 47 BC. After his short consulship, he took up a proconsular command in Illyricum from 45 to 43 BC. He was sent to Illyricum with three legions to reclaim the province and was successful, being acclaimed imperator and receiving supplicatio (days of thanksgiving) for his success. After the death of Caesar on 15 March 44 BC, Vatinius attempted to remain in Illyricum but was forced, either late in 44 or early in 43 BC, to yield his troops and territory to Marcus Junius Brutus. A letter to this effect arrived in Rome in early or mid February 43 BC. Vatinius' whereabouts and activities in 43 BC are undocumented, but the next year, he celebrated a triumph on 31 July 42 BC over Illyricum. In later life, he reconciled with Cicero. He probably died some time shortly after his triumph.
Жеке өмір
Ватиний екі рет үйленген, алғашқысы Марк Антонийдің қарындасы Антониямен, ал кейін Помпея есімді әйелмен. Бұл әйелдің Помпейдің қарындасы немесе Юлий Цезардың бұрынғы әйелі Помпея болуы мүмкін деген пікір бар. Кецилия Метелланың мазартасына жақын табылған жазуда Корнелия есімді үшінші әйелінің болғаны айтылады, жазуда Ватиенус есімінің ежелгі, жергілікті жазылу түрі қолданылған. Корнелияның әкесі Люций Сципион болған сияқты, мүмкін б.з.д. 83 жылғы консул Люций Корнелий Сципион Азиялық.
Vatinius was married twice, first to Antonia (sister of Mark Antony) and later to a woman named Pompeia. It has been suggested that this woman could have been a sister of Pompey or Julius Caesar's ex wife Pompeia. A probable third wife named Cornelia is attested from an inscription near the Tomb of Caecilia Metella, on the inscription the archaic native spelling of Vatienus is used. Cornelia's father appears to have been a Lucius Scipio, possibly Lucius Cornelius Scipio Asiaticus the consul of 83 BC.
Мұра
Римдік Коринф колониясындағы Ватиния тайпасы, мүмкін, оның құрметіне аталған.
The tribe Vatinia in the Roman colony at Corinth was probably named in his honour.