Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Омандағы білім берудің жалпы шолуы
Overview of education in Oman
Оманда орта білім берудің соңына дейін білім тегін беріледі, бірақ ешқандай деңгейде қатысу міндетті емес. 1970 жылы бүкіл мемлекет бойынша барлығы үш ресми мектепте 900 оқушы оқыды. Оманның ұлттық білім беру бағдарламасы 1970-ші және 1980-ші жылдары қарқынды түрде кеңейді, сол кезеңде Сауд Арабиясы Корольдігі өз қаражаты есебінен мұғалімдерді жіберді. 2006-2007 жылдары 1053 мемлекеттік мектепте шамамен 560 000 оқушы білім алды. Жеке мектептердегі оқушылар саны шамамен 65 000-ға жетеді. Сондай-ақ, ересектердің сауатсыздығымен күресу бойынша кең ауқымды бағдарламалар жүзеге асырылуда. Мүсқат қаласының жанында орналасқан жалғыз ұлттық университет – Сұлтан Қабус университеті 1986 жылы құрылды және 2006 жылы онда 13 500 студент оқыды. Адам дамуы жөніндегі баяндамада ересектер арасындағы сауаттылық деңгейі 1990 жылғы 54,7%-дан өсіп, 93,0%-ға жеткені көрсетілді. Осы кезеңде жастардың сауаттылық деңгейі 85,6%-дан 97,3%-ға дейін артты. Білім беруге жұмсалатын мемлекеттік шығындар ЖІӨ-нің 4,6%-ын және мемлекеттік бюджеттің 26,1%-ын құрайды.
Education in Oman is provided free of charge up to end of secondary education, though attendance is not mandatory at any level. In 1970 there were only three formal schools with 900 students in the whole state. Oman's national educational program expanded rapidly during the 1970s and the 1980s, with the Kingdom of Saudi Arabia sending teachers on its own expense during that time period. In 2006–2007 about 560,000 students attended 1053 public schools. The number of students in private schools is about 65,000. There are also extensive programmes to combat adult illiteracy. Sultan Qaboos University, the only national university near Muscat, was founded in 1986, and in 2006 it had 13,500 students. The Human Development Report found the literacy rate to be 93.0% in adults, up from 54.7% in 1990. For the same period, the youth literacy rate increased from 85.6 to 97.3%. Public expenditure on education was reported to be 4.6% of GDP and 26.1% of total government spending.
Мектепке дейінгі тәрбие
Мектепке дейінгі білім беру 10 жасқа дейінгі балаларға тағайындалған. Оны жеке сектор және кейбір мемлекеттік ұйымдар ұсынады. Бақылауды Білім және әлеуметтік қорғау министрліктері жүзеге асырады. Наубайшаға қабылдау өте шектеулі, шамамен 1% құрайды. Балабақшалар көбінесе ірі қалаларда бар, ал қабылдау көрсеткіші 15% шамасында. Сабақтар әдетте сағат 8:00-ден 12:30-ға дейін өтеді, мұғалімдер осы уақытты мектептік білім мен көркемдік және ойын-сауық шаралары арасында өздері қалағанша ұйымдастыра алады. Білім министрлігі қазіргі таңдағы оқу бағдарламасын балабақша деңгейі үшін аяқтау үстінде, ол өзіндік оқу әдісіне негізделген және омандық баланың, оның ортасының, мәдени мұрасының және өркениетінің ерекшеліктерін ескереді.
Pre school education is provided to children less than 10 years old. It is offered by the private sector and some public organisations. Supervision is the responsibility of the Ministry of Education and the Ministry of Social Affairs. Nursery enrolment is very limited and estimated to be only 1%. Kindergarten is available mostly in large cities and enrolment is estimated to be 15%. Attendance usually extends from 8:00 a. m. to 12:30 pm, the teacher being free to organise this period as they deem appropriate between school learning and artistic and leisure activities. The Ministry of Education is in the process of finalising the advanced curriculum for the kindergarten level, based on self learning as a method and centered on the Omani child and on his/her environment, cultural heritage and civilisation.
Негізгі білім беру
1997 жылы министрлік үш деңгейлі жалпы білім беру жүйесін кезең-кезеңімен алмастыру мақсатында негізгі білім беру бағдарламасын әзірлеу жұмыстарын бастады. Реформаның мақсаты – мектептің алғашқы он жылын қамтитын бірыңғай жүйе құру. Негізгі білім беру екі циклден тұрады: бірінші цикл 1-4 сыныптарды, ал екінші цикл 5-10 сыныптарды қамтиды. Осы екі циклден кейін негізгі білім беруден кейінгі білім беру жүйесінің (орта білім беру) екі жылдық оқуы жүзеге асырылады. Алғашқы мектептер жаңа жүйені 1998-1999 оқу жылында енгізе бастады.
In 1997, the ministry began development work on a Basic Education programme to gradually replace the three level General Education system. The aim of the reform is to create a unified system covering the first ten years of schooling. Basic Education is organised into two cycles: the first cycle covers grades 1 to 4 and the second cycle covers grades 5 to 10. These two cycle are followed by two years of post Basic Education system (secondary education). The first schools started to introduce the new system in the academic year 1998/1999.
Орта білім
Үш жылға созылады немесе кез келген уақытта бітіруге болады. Оман халықаралық деңгейде танымал бірнеше грамматикалық мектептерді сақтап қалды, олардың көпшілігі латын және грек тілдерінен өзге классикалық пәндерді, сондай-ақ санскрит, иврит және араб тілдерінің ежелгі әдебиетін оқытатын жеке білім беру мекемелері. Атақтылары: Аль Сахва мектебі, Маскаттың американдық халықаралық мектебі, Маскаттың Пәкістан мектебі, Салаланың Пәкістан мектебі, Маскаттың Үндістан мектебі, Американдық-Британ академиясы, Маскаттың Британ мектебі, Аль Губраның Үндістан мектебі және Сұлтан мектебі.
Lasts for three years or you can graduate at any time. Oman retains a number of grammar schools of international renown and a majority of which are private educational establishments offering Classics beyond Latin and Greek to include the ancient literary studies of Sanskrit, Hebrew and Arabic. Notable ones include Al Sahwa Schools, The American International School of Muscat, Pakistan School Muscat, Pakistan School Salalah, Indian School Muscat, American British Academy, the British School Muscat, the Indian School Al Ghubra and The Sultan's School.
Жоғары білім
Оманның жоғары білім беру жүйесі салыстырмалы түрде жас, себебі Оманның алғашқы мемлекеттік университеті – Сұлтан Қабус университеті 1986 жылы құрылды. SQU құрылғанға дейін үкімет кейбір студенттерді БАӘ, Кувейт, Иордания және Египет сияқты көрші араб елдеріне жоғары білім алу үшін жіберді. Сонымен қатар, кейбір студенттерге Ұлыбритания мен Америкада оқуға стипендиялар берілді. SQU өзін-өзі басқарады және тоғыз колледжге ие. Өнер және әлеуметтік ғылымдар, сауда және экономика, білім беру, құқық және медбикелік колледждері бакалавр және кейбір магистратура дәрежелерін ұсынады. 2008 жылдың қыркүйегінен бастап SQU өз колледждерінде – Ауыл шаруашылығы және теңіз ғылымдары, медицина және денсаулық сақтау ғылымдары, инженерия және ғылым салаларында PhD білімін беруді бастады. Бакалавр дәрежесін алуға шамамен бес жыл кетеді, себебі бірінші жыл ағылшын тілін оқуға, екінші жыл тиісті ғылым пәндерін оқуға арналады; ал соңғы үш жыл негізгі пән бірліктерін оқуға жұмсалады. Медицина мамандығын бітіруге жеті жыл уақыт керек. Мемлекеттік университетке әдетте тек омандықтар ғана келеді. Шетелдіктер әдетте жеке университеттерге немесе шетелде оқиды. Оманның Жоғары білім министрлігі алты Қолданбалы ғылымдар колледжін басқарады. Бұрын бұл білім беру колледждері болған, бірақ 2005 жылы №62/2007 жарлығы қазіргі еңбек нарығының қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін оларды халықаралық бизнес-администрирование, коммуникация, дизайн, инженерия және АТ салаларында өзгертуге бағытталған. Олар Ибри, Ницца, Салала, Сохар, Сур және Рустақта орналасқан. Рустақтағы Қолданбалы ғылымдар колледжі ғана білім беру бакалавр дәрежесін ұсынады. Министрліктің жеке колледждер мен университеттерге рұқсат беретін бөлімі де бар. Оман Туризм колледжі (OTC) 2001 жылы Оман Үкіметі, яғни Сауда және өнеркәсіп министрлігі мен Туризм министрлігімен бірлесіп құрылды. Оманның Адам күштері министрлігі Маскаттағы Жоғары технологиялық колледжді және Аль-Мусана, Ибра, Ибри, Ницца, Салала және Шинас қалаларындағы алты технологиялық колледжді басқарады. Денсаулық сақтау министрлігі медбикелер, фельдшерлер және фармацевттер сияқты медициналық персоналды даярлау үшін бірқатар денсаулық сақтау институттарын басқарады. Ауқаф және діни істер министрлігі Шариғат ғылымдары колледжіне рұқсат береді. Оманның Орталық банкі Банк және қаржы зерттеулері колледжіне рұқсат береді. Орта мектепті бітіретін студенттердің саны жыл сайын артып келеді (2008 жылы 44 000 студент бітіруі күтілуде), SQU және басқа мемлекеттік колледждер сұранысты қанағаттандыруға шамасы келмейді. 90-жылдардың ортасында жеке колледждер өте шектеулі болғандықтан, студенттердің көпшілігі БАӘ, Иордания және Египет сияқты елдерде жоғары білім алуға тырысты. Үкімет бұл тенденцияны байқап, Оманның жеке секторларын университеттер мен колледждер құруға ынталандырды. Алғашқы жеке колледж 1994 жылы құрылды. Осы күннен бастап Оманда бірқатар жеке колледждер мен университеттер ашылды. Олардың көпшілігі бизнес-администрирование және компьютерлік ғылымдар сияқты танымал мамандықтарға баса назар аударады. Олар әдетте Еуропа, Австралия немесе Америка институттарымен байланыста болады. Оқыту тілі негізінен ағылшын тілі. Ыбырадағы Шарқия университеті 2010 жылдың күзінде есігін ашты. 2003 жылы Оманның Жоғары білім министрлігі бес жекеменшік колледждің бірігуін маскат университеті ретінде бекітті. Алайда, Өрт қауіпсіздігі инженериялық колледжі, Мажан колледжі, Бизнес және ғылым қазіргі заманғы колледжі, Таяу Шығыс колледжі және Менеджмент және қолданбалы ғылымдар колледжінің бірігу жоспары сәтсіз аяқталды (деректік көзі: 2005 жылғы 18 шілдедегі Оман бақылаушысы). Қазіргі уақытта Маскат университетін құру жоспары қайта жандануы мүмкін деген пікірлер айтылуда. eOman жобасының аясында 2006-2007 оқу жылына арналған жоғары білім беруге (мемлекеттік және жеке) қабылдауға өтініштер бірыңғай онлайн жүйеде (Жоғары білім беру қабылдау орталығы) біріктірілді. Әр жоғары оқу орны әр мамандыққа қабылдаудың ең төменгі талаптарын жариялайды, ал студент өзінің таңдауын басымдық ретімен жасайды. Білім министрлігі орта мектептің нәтижелерін шілде айының ортасында жариялаған кезде, бұл нәтижелер автоматты түрде жүйеге енгізіледі және ұсыныстар тамыздың басында жасалады. Бұрынғы жүйеде студенттер нәтижелер жарияланғаннан кейін өтініштерін әр институтқа өздері тапсыруға тиіс болды. Бұл процесс студенттер мен қабылдау бөлімдері үшін өте қиын болды, себебі уақыт өте аз болды және студенттер көп саяхаттауға мәжбүр болды.
The Omani higher education system is relatively young, as the first public university in Oman, Sultan Qaboos University was founded in 1986. Prior to the establishment of SQU, the government sent some students to pursue higher education studies in neighbouring Arab countries like UAE, Kuwait, Jordan and Egypt. Also some students were awarded scholarships to study in the UK and America. SQU is self administered and has nine colleges. The colleges of Arts and Social Sciences, Commerce and Economics, Education, Law, and Nursing offer bachelor's and some master's degrees. Starting from September 2008, SQU began introducing PhD studies in its colleges of Agriculture and Marine Sciences, Medicine and Health Sciences, Engineering, and Science. A bachelor's degree takes about five years, as the first is spent studying English, and the second studying relevant science subjects; the last three years are dedicated to core degree units. A medicine degree takes seven years. The public university is normally visited by Omanis only. Expatriates go – as a general rule – to private universities or study abroad. Oman's Ministry of Higher Education administers the six Colleges of Applied Sciences. These were formerly colleges of education, but in 2005 Royal Decree No. 62/2007 was issued to transform them to better cater to the current labour market in fields such as international business administration, communication, design, engineering, and IT. They are located in Ibri, Nizwa, Salalah, Sohar, Sur, and Rustaq. The College of Applied Sciences in Rustaq is the only one that still offers an education degree. The Ministry also has a department that sanctions private colleges and universities. Oman Tourism College (OTC) was established in 2001, by the Government of Oman i. e. the Ministry of Commerce and Industry and the Ministry of Tourism. Oman's Ministry of Manpower operates the Higher College of Technology in Muscat and six colleges of technology in Al Mussana, Ibra, Ibri, Nizwa, Salalah, and Shinas. The Ministry of Health runs a number of health institutes to prepare assisting medical staff like nurses, paramedics and pharmacists. The Ministry of Awqaf and Religious Affairs sanctions the College of Sharia Sciences. The Central Bank of Oman sanctions the College of Banking and Financial Studies. As the number of students finishing secondary school goes up each year (44,000 were expected to finish in 2008), SQU and other public colleges have become unable to cope with the demand. Since private colleges were very limited in the mid nineties, more and more students sought higher education in countries like the UAE, Jordan and Egypt. The government became aware of the trend and decided to encourage the private sector in Oman to form universities and colleges. The first private college was established in 1994. Since this date, a number of private colleges and universities have been started in Oman. Most of them focus on popular studies such as business administration and computer sciences. They are usually affiliated with European, Australian or American institutions. The language of instruction is mainly English. A’Sharqiya University, in Ibra, opened its doors in the fall of 2010. In the year 2003, Oman's Ministry of Higher Education approved the merger of five private run colleges to form the Muscat University. However, the plan to merge Fire Safety Engineering College, Majan College, Modern College of Business & Science, Middle East College and Mazoon College for Management and Applied Sciences failed (source: Oman Observer 18 July 2005). Currently, there is some talk that the plan to form Muscat University may be revived. As part of the eOman initiative, applications for 2006/2007 higher education (public and private) places have been merged under one unified online system (Higher Education Admissions Center). Each higher education institute publishes the minimum entry requirement for each of its degrees and the student selects his or her choices in order of preference. When the Ministry of Education publishes secondary school results in mid July, these results are fed automatically into the system and offers are made in early August. Prior to the new system, the students had to submit their papers to the different institutes by themselves after the publication of results. The process was very inconvenient for the students and the admission departments as there was very little time and students had to travel a lot.