Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Апсат (сондай-ақ Авсати немесе Эфсати;) – Кавказ халықтары мифологиясындағы құстар мен жануарлардың еркек құдайы. Оның аты абхаз тіліндегі "псаатʷ" сөзінен, яғни "құс" деген мағынадан немесе оның есімімен халық арасында байланыстырылған христиан әулиесі – әулие Евстафийден шыққан болуы мүмкін. Сондай-ақ, Дигор тілінде "Эфсе" (темір тіліндегі "ефс" сөзімен туыс) сөзі "атты" дегенді білдіреді, сондықтан оның аты бұл жерде "аттардың" деген мағынада түсініледі. Кейбір дереккөздерде ол барлық аң аулауға жауапты деп есептеледі, ал басқалары балықтар мен құстарды қорғап, бақылайды дейді. Аз ғана дереккөздер оны күн күркірі мен найзағаймен байланыстырады.
Apsat (also Avsati or Æfsatī; ) is a male deity of birds and animals in the mythology of the peoples of the Caucasus. His name may come from the Abkhaz language word a psaatʷ, meaning "bird", or possibly from the name of the Christian saint with whom he was popularly associated, Saint Eustathios; it should also be noted that in Digor, Æfsæ (cognate with Iron: ефс) means horse, and his name would thus be colloquially understood to mean "of horses". Some sources regard him as responsible for all hunted game, while others consider him to watch over fish and birds specifically. A few sources connect him with thunder and lightning.
Сван халқы
Грузияның сван халқы Апсатты аңшылық құдайлардың пантеонындағы бірі деп есептейді, ол "Жылаңаш таудың иесі" Бер Шишвлиш құдайының көмекшісі саналады. Свандар үшін Апсат – балықтар мен құстардың қамқоршысы. Ол осы қызметінде Джирагпен (свандардың Әйгіс Георгийге берген аты) бірге жұмыс істейді, ол аңшылар мен қасқырлармен байланысты, Cxek'ish angelwez (Орман періштесі) орман жануарларына, мысықтар мен түлкілерге жауапты, ал Дали қасиеттісі – ешкілер сияқты тік тұяқты тау жануарларының қамқоршысы. Апсаттың балық және құстармен байланысының себебі – бүркіт деп саналады, ол балық аулайтын құс ретінде аспанмен де, сумен де байланысты.
The Svan people of Georgia regard Apsat as one among a pantheon of hunting deities, said to be assistants of the deity Ber Shishvlish, the "Lord of the Bare Mountain". To the Svan, Apsat is the patron of fish and birds. In this capacity, he works with Dzhgyrag (the Svan name for St. George), who is associated with hunters and wolves, Cxek'ish angelwez (the Angel of the Forest) who is responsible for forest animals like bears and foxes, and the goddess Dali, the patron of hoofed mountain animals like goats. The association of Apsat with fish and birds is thought to stem from the eagle, which, as a fishing bird, is associated with both the sky and the water.
Осетиялықтар
Осетиялықтарда Апсатты Эфсати деп атайды, ол аң аулаудың басты құдайы саналады. Ол Осетияның "Нарт" дастанында осылай бейнеленген. Осетиялық аңшылар аңды Эфсатидің малын деп атаған. Аңшылар оған құрбандық шалып, оның қанағаттануын тілеген әндер айтқан. Егер аң аулау сәтті аяқталса, олар жүрегі немесе бауыры сияқты пісірілген мүшелерді алғыс ретінде сыйлаған. Ол көбінесе қарт, сақалды, бір көзі жоқ немесе соқыр болып бейнеленеді. Ол әйелі мен қыздарымен бірге орманның тереңіне салынған үйінде тұрады, кейде аңшыларға қыздарын беруге рұқсат ететін. Кейде ол мүйізді адам немесе ақ түсті жануар ретінде суреттелген.
To the Ossetian people, Apsat is called Æfsatī, and he is regarded as the primary deity of the hunt. He appears as such in the Ossetian epic called the Nart saga. Ossetian hunters referred to game as Æfsatī's cattle Hunters would make offerings and sing hymns begging his favor, and if successful in the hunt, would offer roasted organs such as the heart or the liver for thanks. He is most commonly portrayed as elderly, bearded, and either one eyed or blind. It was said that he dwelt in a hut deep in the forest with his wife and daughters, and would occasionally permit huntsmen to marry his daughters. Occasionally he was portrayed as a man with antlers or an animal with a white coat.
Басқа дәстүрлер
Солтүстік Кавказдың қарашай халқы Апсатты Апсаты немесе АпсатƏ деп құрметтеген, ол аң аулау және аңдардың құдайы. Оның қызы Фатима әдемілігімен белгілі болды. Осетиялық Эфсати сияқты, Апсаты да көбінесе ақ ешкі түрінде пайда болатын.
The Karachay people of the North Caucasus revered Apsat as Apsatı or ApsatƏ, god of hunting and prey. His daughter Fatima was known for her beauty. Like the Ossetian Æfsatī, Apsatı often took the form of a white goat.