Генри Джеймстің әдеби сын-қаралары: «Лондон және басқа жерлердегі эсселер»
Essays in London and Elsewhere
Генри Джеймстің «Лондон және басқа жерлерде» кітабы – әдеби сын, мақалалар жинағы. Фlaubert, Browning, Ibsen сияқты жазушылар туралы, театр мен сын туралы ойлар бар.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Генри Джеймстің 1893 жылы жарық көрген «Лондон және басқа жерлердегі эсселер» әдеби сын кітабы. Бұл кітапқа Джеймс алдыңғы бірнеше жылда жазған, Джеймс Рассел Лоуэлл, Гюстав Флобер, Роберт Браунинг және Генрик Ибсен сияқты көптеген жазушылар туралы эсселер жиналған. Кітапта сонымен қатар әдебиеттегі сыншының рөлі туралы қызықты әрі жалпылама эссе, және Лондон туралы саяхаттық очерк бар.
Essays in London and Elsewhere is a book of literary criticism by Henry James published in 1893. The book collected essays that James had written over the preceding several years on a wide range of writers including James Russell Lowell, Gustave Flaubert, Robert Browning and Henrik Ibsen. The book also included an interesting general essay on the role of the critic in literature and a piece of travel writing about London.
Қорытынды және тақырыптар
Джеймс бұл эсселердің көп бөлігін өзінің табысты драматург болуға жасаған, бірақ ақырында сәтсіз аяқталған тырабымен айналысқан кезде жазды. Сондықтан, екі эссенің театрға қатысты болуы таңқаларлық емес. Олардың бірі – оның досы, ұлы актриса Фрэнсис Энн Кемблге арналған, «оның нәзік, алаңдаушылыққа толы адамгершілігі, көңілдің жомарттығы және оның тұлғасының ұлы сызығы мен көлемі» туралы әсем мақтау. Екіншісі – Хенрик Ибсенді күшпен қорғау, өйткені оның туындылары Лондон көрермендерін «күллі эмоциялар спектрін, ыстық қуаныштан сөзбен жеткізе алмайтын жиренуге дейін» сезінуге мәжбүр етті. Джеймс француз жазушыларына әдеттегідей қызығушылығын үш эссе арқылы көрсетеді, оның ішінде Пьер Лотиге арналған терең бағалау бар, ол «океан туралы ең жақсы айтады, адамзаттан кейін әлемде ең көп қарқын мен әртүрлілікке ие нәрсе». Джеймс өзінің ескі досы Джеймс Рассел Лоуэлл туралы да жомарт пікір білдіреді: «Оның шектеулері мен қайғылары болды, бірақ ол қуаттандыратын судан терең ішті, және ол оптимизм мен сұлулықтың жағында тұрып, күрескен тұлға ретінде ұзақ уақыт саналады». Кітап «Қозғалысқа келген әңгіме» деп аталатын көңілді диалогпен аяқталады. Кейіпкерлер Ұлыбритания мен Америка арасындағы әдеби қарым-қатынас туралы ұзақ және тапқыр әңгімелеседі. Ең дана сөйлеуші соңында былай деп қорытындылайды:
James wrote many of these essays while he was busy with his ultimately disastrous effort to become a successful playwright. So it's not surprising that two of the essays deal with the theater. One of them is a graceful eulogy for his friend, the great actress Frances Anne Kemble, with "her fine, anxious humanity, the generosity of her sympathies, and the grand line and mass of her personality." The other is a surprisingly emphatic defense of Henrik Ibsen, whose work caused London audiences to "sweep the whole keyboard of emotion, from frantic enjoyment to ineffable disgust." James shows his usual interest in French writers with three essays including a perceptive appreciation of Pierre Loti, who "speaks better than anything else of the ocean, the thing in the world that, after the human race, has most intensity and variety of life." James also writes generously of his old friend James Russell Lowell: "He had his trammels and his sorrows, but he drank deep of the tonic draught, and he will long count as an erect fighting figure on the side of optimism and beauty." The book closes with an amusing dialogue called An Animated Conversation. The characters talk long and wittily of the literary relationship between Britain and America. The wisest speaker finally concludes:
«Англиялықтардың бір тобы Атлантиканы кесіп өтіп, жаңа климатта, жаңа топырақта, жаңа жағдайларда қоныс тепті. Бұл жаңа аспан мен жаңа жер еді. Олар жаңа институттар құрды, түрлі қажеттіліктерге тап болды. Олар белгілі бір ортада өмір сүретін адамдар сияқты ерекше дене бітімін дамытып, жаңа үнмен сөйлей бастады. Олар демократияны қабылдады, және бұл үнге әсер етті. C'est bien le moins (түсінесіз бе?) оның диапазоны болуы керек еді, ал олар әкелген тіл әртүрлі нәрселерді білдіру үшін өзгеруі керек еді. Тіл – өте сезімтал организм. Ол ыңғайлы болуы керек, қолға ұстауға оңай болуы керек. Ол қызмет етеді, бағынады, бейімделеді».
"A body of English people crossed the Atlantic and sat down in a new climate on a new soil, amid new circumstances. It was a new heaven and a new earth. They invented new institutions, they encountered different needs. They developed a particular physique, as people do in a particular medium, and they began to speak in a new voice. They went in for democracy, and that alone would affect it has affected the tone immensely. C'est bien le moins (do you follow?) that that tone should have had its range and that the language they brought over with them should have become different to express different things. A language is a very sensitive organism. It must be convenient it must be handy. It serves, it obeys, it accommodates itself."
Санаткерлік бағалау
Джеймстің өзінен мүлдем өзгеше жазушыларды түсіну және бағалау қабілеті осы кітаптағы Ибсен мен Лоти туралы эсселерінде жарқырап көрінеді. Ол әрқайсысының өмірге деген көзқарасына және оны бейнелеудің қатал, бірақ тиімді тәсілдеріне терең құрметпен қарады. Джеймс өзінің ойынша, қарастырған жазушыларының кемшіліктері мен жіберген қателерін айтудан тартынбады. Бірақ оның сын-пікірлері ешқашан бекер емес, жазушының өзін басқа біреу ретінде көргісі келетін тілек емес. Ибсен туралы эссе Джеймс үшін жеке өмірмен байланысты және тіпті қайғылы, өйткені осы кітап жарық көргеннен кейін бірнеше жыл өткен соң ол театр сахнасында үлкен сәтсіздікке ұшырады. Джеймстің белгілі драматургке көрсеткен құрметі, оның өзінің театрда сәтті болуға қаншалықты ниеттенгенін және соңында жеңіліске ұшырауының қаншалықты ащы болғанын көрсетеді.
James' ability to understand and appreciate writers very different from himself shines through this book's essays on Ibsen and Loti. He brings to each a deep appreciation of their outlook on life and their harsh but effective techniques for presenting it. James is never afraid to point out what he considers faults or omissions in the writers he discusses. But his criticism is never captious, never a wish that a writer was somebody he is not. The essay on Ibsen has biographical relevance and even poignance for James, who would experience a very public failure in the theater just a few years after this book was published. The respect James pays to the renowned playwright betrays how much he wanted to succeed in the theater himself, and how bitter his eventual defeat would be.