Эдуард ван Бейнум: Голланд дирижерінің өмірі мен шығармашылығы

Кіріспе

Нидерланд дирижері (1900–1959)

Эдуард Александр ван Бейнум (; 3 қыркүйек 1900 – 13 сәуір 1959, Амстердам) – нидерланд дирижері.

Өмірбаян

Ван Бейнем Нидерландының Арнем қаласында дүниеге келді, онда ол жас кезінде скрипка мен фортепиано сабақтарын алды. 1918 жылы Арнем оркестріне скрипкашы ретінде қосылды. Оның әкесі әскери оркестрдің дирижері болған. Оның әкесі жергілікті симфониялық оркестрде контрабас ойнады, ол Арнемзе оркестрі (кейін Гет Гельдерс оркестрі) деп аталды. Оның ағасы Ко ван Бейнум скрипкашы болды, екеуі де концерттерде скрипка мен фортепиано дуэті ретінде өнер көрсетті. Амстердам консерваториясында оқыған кезінде Ван Бейнум Шкидам мен Цутфендегі әуесқой ұжымдармен бірнеше концертте дирижерлік тәжірибе жинады. Ол сондай-ақ Амстердамдағы Санкт-Николай шіркеуінің хорымен концерттер өткізді. 1925 жылы Цутфендегі Zutphensche Orkest Vereeniging және Toonkunstkoor ұйымдарында алғашқы дирижерлік қызметін бастады. 1927 жылдан 1931 жылға дейін Ван Бейнем Харлем оркестрлік қоғамының дирижері болды.

Кәсіби мансап

1929 жылы ван Бейнем Концертгебау оркестрін алғаш рет қонақ дирижер ретінде басқарды. 1931 жылы Виллем Менгельбергтің жетекшілігімен оркестрдің екінші дирижері болды. 1938 жылы оркестр оны Менгельбергпен бірге бас дирижер деп тағайындады. Кейс Виссе жазғандай, екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ван Бейнем "нацистерді жек көріп, мүмкіндігінше олардан алшақ жүрді". Ван Бейнем 1943 жылы нацистерге арналған қайырымдылық концертін өткізуден бас тартты және егер осы шараны жүргізуге мәжбүр болса, бас дирижерліктен кетіп қалумен қорқытты. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Менгельберг Нидерландтағы нацистік басқыншыларға қатысты мінез-құлқы мен көзқарасына байланысты дау туып, бас дирижерліктен босатылды. Ван Бейнем соғыстан кейінгі денацификациялау шараларынан кейін сөгіс алды, бірақ бұл оны Концертгебаудағы лауазымынан айырмауға жеткілікті болмады. Соғыстан кейін ван Бейнем Концертгебау оркестрінің жалғыз бас дирижері болып қалды. Концертгебау оркестрімен бірге жазған жазбалары Philips және Decca лейблдерінде қолжетімді. 1947 жылы ван Бейнем Лондон филармониялық оркестрінің (LPO) бас дирижері болды, бірақ екі сәтті маусымнан кейін кетіп қалды. Майкл Кеннедидің Сер Адриан Боулттың өмірбаянында жазғандай, ван Бейнем "жақсы халде болмады", бұл LPO-ны Боултты оның орнына тағайындауға итермеледі. Жалпы алғанда, ван Бейнем денсаулығымен күресіп, жүрек ауруына шалдықты, бұл оны 1950-1951 жылдар аралығында Концертгебау оркестрін дирижерлеуден алды. 1954 жылы ван Бейнем Филадельфия оркестрімен АҚШ-та алғаш рет қонақ дирижер ретінде өнер көрсетті. Кейіннен 1954 жылы Концертгебау оркестрін АҚШ-қа алғашқы гастрольдік сапарына алып барды. 1956 жылы, ван Бейнемнің Концертгебау оркестрімен 25 жылдығында, ол Оранж-Нассау орденінің үлкен офицерімен марапатталды және Амстердам университетінен құрметті доктор дәрежесін алды. Нидерландтан тыс жерлерде ол 1956 жылдан 1959 жылға дейін Лос-Анджелес филармониясының музыкалық директоры қызметін атқарды. 1959 жылдың 13 сәуірінде ван Бейнем Концертгебау сахнасында Иоганн Брамстың №1 симфониясын орындау үшін оркестрмен репетиция жасап жатқанда қайтыс болды. Ол Велуве аймағындағы Гардерен қаласында жерленді, онда ол тұрақты түрде тұрып жатқан. Оның қайтысынан кейін 1960 жылы Эдуард ван Бейнем қоры құрылды. Роттердамдағы Эдуард Ван Бейнем ашық бастауыш мектебі оның құрметіне аталды. Ван Бейнем Концертгебау оркестрінің скрипкашысы Сефа Янсенге үйленді. Олардың екі ұлы болды: Эдуард пен Бартоломей ('Барт'), екеуі де музыканттар. 2004 жылы Трус де Лур ван Бейнемнің өмірбаянын жариялады: Эдуард ван Бейнем, 1900-1959 – Музыкант музыканттар арасында ('Eduard van Beinum, 1900-1959 – Musicus tussen musici'). Зерттеу барысында де Лур ван Бейнемнің тұлғасының жағымды және жағымсыз жақтарын іздегенін айтты: "Мен шынымен іздедім, өйткені редакторларым маған бұл агиография болмауы керек екенін ескертті. Бірақ мен ештеңе таба алмадым. Ван Бейнем туралы тек жағымды нәрселер ғана кездеседі".

In 1929, van Beinum first guest conducted the Concertgebouw Orchestra. He became second conductor of the orchestra in 1931, under the supervision of Willem Mengelberg. In 1938, the orchestra named him co principal conductor, alongside Mengelberg. During World War II, according to Kees Wisse, van Beinum "detested the Nazis and kept himself as aloof as he could." Van Beinum refused to conduct a 1943 benefit concert for the Nazis, and threatened to resign as co principal conductor if forced to conduct that event. After World War II, Mengelberg was dismissed as principal conductor because of controversy over his (still disputed) behavior and attitude towards the Nazi occupiers in the Netherlands. Van Beinum did receive a reprimand after the post war de Nazification activities, but this was not so severe as to keep him from his post with the Concertgebouw. Van Beinum remained as sole principal conductor of the Concertgebouw Orchestra after the war. His recordings with the Concertgebouw Orchestra remain available on the Philips and Decca labels. In 1947, van Beinum became principal conductor of the London Philharmonic Orchestra (LPO), but left after two successful seasons. According to Michael Kennedy in his biography of Sir Adrian Boult, van Beinum "was not well", which led the LPO to seek Boult as a successor to him. In general, van Beinum suffered from health problems, including a heart condition, which left him unable to conduct for much of the 1950–1951 season of the Concertgebouw Orchestra. In 1954, van Beinum made his US guest conducting debut with the Philadelphia Orchestra. He took the Concertgebouw Orchestra on its first U. S. tour later in 1954. In 1956, the year of van Beinum's 25th anniversary with the Concertgebouw Orchestra, he was invested as a Grand Officer of the Order of Orange Nassau, and also received an honorary doctorate from the University of Amsterdam. Outside of the Netherlands, he also served as music director of the Los Angeles Philharmonic from 1956 to 1959. On 13 April 1959, van Beinum suffered a fatal heart attack on the Concertgebouw podium while rehearsing the orchestra for a performance of Johannes Brahms' Symphony No. 1. He was buried in Garderen, in the Veluwe region, where he maintained a residence. After his death, the Eduard van Beinum Foundation was established in 1960. The Openbare Basisschool Eduard Van Beinum in Rotterdam is named in his honour. Van Beinum was married to Sepha Jansen, a violinist with the Concertgebouw Orchestra. The couple had two sons, Eduard and Bartholemeus ('Bart'), both of them musicians. In 2004, Truus de Leur published her biography of van Beinum, Eduard van Beinum, 1900 1959 – Musicus tussen musici ('Eduard van Beinum, 1900 1959 – Musician among musicians'). In the course of her research, de Leur commented on her research to look for negative as well as positive aspects about van Beinum's personality:

"Ik heb echt gezocht, ook al omdat mijn redacteuren mij waarschuwden dat het geen hagiografie mocht worden. Maar ik heb niets kunnen vinden. Over van Beinum kom je alleen maar positieve dingen tegen." ("I really searched, also because my editors warned me that it should not be a hagiography. But I couldn't find anything. You only come across positive things about van Beinum.")