Кіріспе

Бұл – Холоцен дәуірінде жойылған Еуропалық түрлердің тізімі. Холоцен дәуірі – қазіргі уақыттан шамамен 11 650 жыл бұрын (шамамен б.з.б. 9700 жыл) басталған геологиялық кезең. Көрсетілген деректе "11 700 календарлық жыл б.з.б. 2000 жылға дейін" делінгенімен, "BP" дегеніміз – "б.з. 1950 жылға дейін" дегенді білдіреді. Сондықтан, Холоцен дәуірі 11 650 жыл бұрын басталған. Есептесек, бұл шамамен б.з.б. 9700 жылға сай келеді және қазіргі күнге дейін жалғасуда. Бұл тізімге Еуропа құрлығы және оны қоршаған аралдар кіреді. Жерорта теңізіндегі барлық ірі аралдар қосылған, бірақ Кипр Азия жануарларының Холоценде жойылған түрлерінің тізімінде көрсетілген. Солтүстік Атлантикадағы Макаронезия аралдарындағы жақында жойылған жануарлар бөлек тізімделген. Грузия, Әзірбайжан және Арменияның үш Кавказ республикасы да кіретін болса, олардың аумағы Еуропаның қай анықтамасы қолданылғанына байланысты ішінара немесе толықтай Азияға жатуы мүмкін. Еуропа елдерінің теңіз арқылы байланысқан аумақтары, департаменттері мен құрамына кіретін елдер мұнда қамтылмаған; олар тиісті аймақтарға қатысты тізімдерде келтірілген. Мысалы, Француз Полинезиясы Океаниямен, Мартиника Батыс Ұлыбританиямен, ал Реюньон Мадагаскармен және Үнді мұхиты аралдарымен топтастырылған, олардың барлығы саяси тұрғыдан Францияның құрамында болғанына қарамастан. Көптеген түрлердің жойылған күні туралы нақты мәліметтердің жетіспеуіне байланысты белгісіз.

Филдер мен мамонттар (Elephantidae туысы)

Жалпы атау Ғылыми атау Қалыптасу аймағы Ескерімдер Суреттер Жүнді мамонт Мамут примогениус Солтүстік Еуразия және Солтүстік Америка Оңтүстік Уралдағы ең соңғы қалдықтары б.з.д. 9650 жылға дейін датирленген, Тилос кіндік пилі Palaeoloxodon tiliensis Тилос, Грекия Ең соңғы қалдықтары б.з.д. 3040-1840 жылдарға дейін датирленген. Ежелгі Мысырлық Рекмире қабіріндегі (б.з.д. 1470-1445) сурет, шетелдік халықтар Египетке сый ретінде әкелген экзотикалық жануарларды бейнелейді, кейбір авторлар оны кіндік пілдің суреті деп түсіндіреді.

Қоян және қоян (Leporidae туысы)

Жалпы атау Ғылыми атау Қолайлы аймақ Түсініктемелер Дон қоян Lepus timidus tanaiticus Ресей Суббореаль кезеңінде жойылғанға дейін, б.з.д. 3050-550 жылдары, оңтүстіктен солтүстікке қарай қазіргі тау қоянымен біртіндеп алмастырылды.

Пика (Ochotoniidae туысы)

Жалпы атауы Ғылыми атауы Таралуы Ескертулер Суреттер Охотона транскавказ Грузия және Әзірбайжан Афған пикасына ұқсас. Бұл түр Холоценнің басында жойылып кеткен болуы мүмкін. Сардиниялық пика Prolagus sardus Корсика және Сардиния Ең соңғы қалдықтары б.з. дейінгі 348 – б.з. 283 жылдарына жатады. Аралдардың түпкілікті тұрғындары оны аулағанмен, римдік шаруашылық әдістері, жануарлардың (ит, мысық және кішкентай мустелидтер) және экологиялық бәсекелестердің (қоян, қоян және харелер) енгізілуі нәтижесінде жойылып кеткен болуы мүмкін. Қоян мен харелердің патогендерді таратуы да себеп болуы мүмкін. Кейбір мәліметтер бойынша, бұл түр 1774 жылға дейін Таволара аралында сақталған, бірақ сардиниялық авторлардың кейінгі сипаттамалары анатомиялық қателіктерге байланысты күмәнді болып қала береді.

Жергілікті өліп кеткен

Жалпы атауы Ғылыми атауы Қол жеткізілімі Ескертулер Суреттер Далалық пика Ochotona pusilla Батыс Еуропадан Қазақстанға дейін Ең соңғы қалдықтар Понто-Каспий айманында б.з.д. 9650 жылы, Солтүстік Еуропада б.з.д. 9550 жылы, Ұлыбританияда б.з.д. 9450 жылы, Солтүстік-Батыс Германияда б.з.д. 8850 жылы, Солтүстік Орталық Еуропада б.з.д. 8750 жылы, Оңтүстік Уралда б.з.д. 6050 және 1220 жылдары табылған.

Хамстерлер, құсқұстар, леммингтер, мускус құсқарлар, Жаңа әлем құсқарлары мен тышқандары (Cricetidae туысы)

Жалпы атауы Ғылыми атауыАймағыЕскермелерMicrotus brecciensisИберия түбегіЕң соңғы қалдықтар б.з.д. 8450 жылға дейін дауланған. Pliomys coronensisБатыс ЕуропаЖасыл Испаниядағы ең соңғы қалдықтар Голоценге жатады. Сент-Килда үй тышқаныMus musculus muralisСент-Килда, ШотландияКомменсальді түр, ол 1930 жылы аралдан барлық адамдар кеткеннен кейін жойылып кетті. Тиррен дала егесіRhagamys orthodonКорсика және СардинияЕң соңғы қалдықтар б.з.д. 348 – б.з. 283 жылдарына дейін дауланған. Spermophilus superciliosusСолтүстік Орталық Еуропа және Британ аралдарыЕң соңғы қалдықтар б.з.д. 8750 жылға дейін Солтүстік Орталық Еуропада дауланған. Ең соңғы қалдықтар б.з.д. 348 – б.з. 283 жылдарына дейін дауланған.

Мысықтар (Felidae туысы)

Жалпы атау Ғылыми атау Аймақ Түсініктемелер Суреттер Еуразиялық үңгір арыстаны Panthera spelaea Солтүстік Еуразия және Берингия Франко-Кантабрия аймағындағы ең соңғы қалдықтар б.з.д. 9350 жылға дейін дауланған. Арыстан Panthera leo Африка, Батыс Азия, Солтүстік Үндістан және Оңтүстік Еуропа Көрсетілген балама гипотезаға сәйкес, қазіргі арыстан Оңтүстік Еуропаға кеңейіп, мұздық дәуірінің соңында үңгір арыстанын ығыстырды, Италия мен Солтүстік Испанияда Пребореалды немесе Бореалды кезеңге дейін сақталды. Балқанда Атлантикалық және Суббореальдық кезеңдерде мүмкін болатын екінші отарлау оқиғасы болды, Венгрияға, Оңтүстік-Батыс Украинаға және Грекияға жетті. Темір дәуірінде арыстан адам санының өсуі және мал шаруашылығының дамуына байланысты аң аулау мен мекендеу ортасының жоғалуы салдарынан осы аймақтардан жоғалып кетті. 370 жылы грек-рим ораторы Темистий арыстандардың Балқандағы соңғы бекінісі болған Фессалиядан жоғалып кеткенін айтты. Біз наразымыз, өйткені [[Солтүстік Африкалық піл арыстандары да тарихи түрде Транскавказияда ауланды, және 900 жылына дейін құйрықты жануарларға бай Кура-Араз және Муған жазықтарында кең таралған, тіпті Абшерон түбегіне дейін жеткен. 8850 ж.б.д. Франко-Кантабрия аймағынан алынған мәліметтер. Бұл барыстар Парсы түр табиғатына жататын Panthera pardus tulliana түріне жатады, ол Анатолияда да кездеседі. 1889 жылы Анатолиялық барыс Азиядан жүзіп келгеннен кейін Грекияның Самос аралында өлтірілді. Жергілікті халықтың әңгімелерінде осыған ұқсас оқиғалар аралда тарихта әртүрлі уақытта болғаны айтылады. Жолбарыс Panthera tigris Тропикалық және қоңыржай Азиядан Қара теңізге дейін Кавказ аймағында, Каспий және Шығыс Азов жағалауларында, Терек және Кубань өзендерінде, Дон өзенінің сағасында 10-12 ғасырларда тұрақты түрде кездеседі. Әзірбайжанның Талыш тауларында 1966 жылы. Соңғы үш жолбарыс - бұл жолбарыстардың көбеюі тоқтағаннан кейін келген шалғайдан келгендер.

Хиеналар (Hyaenidae туысы)

Жалпы атау Ғылыми атау Қатар Ескермелер Суреттер Үңгір гиенасы Crocuta spelaea Еуропа және Орталық Азия Ең соңғы қалдықтар Франция-Кантабрия аймағында б.з.д. 9650 жылға, ал Британ аралдарында б.з.д. 8950 жылға дейін сақталып қалған. Еуропалық dhole Cuon alpinus europaeus Орталық, Оңтүстік Еуропа және Кавказ Ең соңғы қалдықтар Италиядағы Рипаро Фредианда (күмәнмен) және Испаниядағы Лес Кове де Санта Майрада б.з.д. 7050-6550 жылдарға дейін сақталып қалған. Кавказда 21 ғасырда dhole кездесетіні туралы хабарлар қате. Сардиниялық dhole Cynotherium sardous Корсика және Сардиния Корсикадағы ең соңғы қалдықтар б.з.д. 9910-9710 жылдарға, ал Сардиниядағы қалдықтар б.з.д. 9531-9196 жылдарға дейін сақталып қалған, бұл аралдардың қазіргі заманғы адамдармен мекенделуімен сәйкес келеді.

Мартендер, шұбарлар, сағалар, барс және құсқұйрықтар (Mustelidae туысы)

Жалпы атауы Ғылыми атауы Ареалы Ескертулер Суреттер Сардиния алып су құндызы Megalenhydris barbaricina Сардиния, Италия Стратиграфиялық контексті жоқ үңгірден табылған жалғыз қаңқадан белгілі, бірақ Плейстоценнің соңы немесе Голоценнің басында, б.з.д. 68050-8050 жылдар аралығында болған деп есептеледі.

Жылқылар мен союлылар (Equidae туысы)

Жалпы атауыҒылыми атауыҚұрамыТүсініктемелерСуреттеріТарпанEquus ferus ferusБатыс Еуропадан батыс Сібірге, Анатолия?Тарихи деректерде Данияда 12 ғасырға дейін, Германияда 13 ғасырға дейін, Португалияда 14 ғасырға дейін, Испанияда 16 ғасырға дейін, Вогез, Шығыс Пруссия және Литвада 18 ғасырға дейін, Солтүстік Карпаттарда 18 ғасырға дейін, Польша мен Украинада 19 ғасырға дейін жабайы жылқылар болғаны жазылған. Соңғы жабайы тарпан 1879 жылы Аскания-Новада өлтірілді, ал тұтқындағы соңғы тарпан 1887 жылы Мәскеу зообағында қайтыс болды.

Жергілікті өліп кеткен

Жалпы атауы Ғылыми атауы Ранжир Пікірлер Суреттер Түркмен куланы Equus hemionus kulan Украинадан Орталық Азияға дейін 18 немесе 19 ғасырға дейін Волга және Урал өзендері арасындағы шөлдерде кездескен, бірақ атыс қаруымен аң аулаудың күшеюі және мал өсіру үшін су көздерін иелену салдарынан жойылды. 18 ғасырдағы Воронеж қаласынан алынған мәліметтер сенімсіз деп есептеледі. Алғаш рет 1950 жылы Украинаның Аскания-Новасында қайта қоныстандырылды. 2020 жылы Rewilding Europe Дунай дельтасының жанындағы Тарутин даласына куланды босатып жіберді. Сондай-ақ, гидронтиннің орнына Испанияда куланды босату жоспарларын жариялады. Персиялық онгер Equus hemionus onager Иран және Шығыс Кавказ Баку бекінісінен табылған ең соңғы қалдықтар 13 ғасырға жатады. 1999 жылдан бері Еуропадағы нақты анықталған барлық жекелеген жануарлар Солтүстік Америкадан келген шаңғырлар ретінде танылды, ал Африкадағы белгілі туу орындарының қорлары азайған сияқты.

Жергілікті өліп кеткен

Жалпы атау Ғылыми атау Қолайлы ортасы Ескермелер Суреттер Сұр кит Eschrichtius robustus Солтүстік Атлантика, Жерорта теңізі және Тынық мұхитының солтүстігі Иджмуиденде (Нидерланды) табылған ең соңғы қалдықтар 550 жылға дейін сақталған. Тынық мұхитында қоныстанған, жатақ кит Солтүстік Мұзды мұхит арқылы таралып, 2010 жылы Еуропада көрілген.

Шындық бұғы (Cervidae туысы)

Жалпы атау Ғылыми атауАймағыЕскермелерСуреттерКавказдық бұғыAlces alces caucasicusСолтүстік Кавказ және Қара теңіздің Кавказ арғы жағалауы20 ғасырдың басында жойылып кетуге дейін аң аулауға түсті. Бұл түрдің жарамдылығы күмәнді, себебі Ресейден келген лось 20 ғасырда Солтүстік Кавказды табиғи түрде мекендеді. Ирландиялық елікMegaloceros giganteusЕуропа және Оңтүстік СібірРесейдегі Малоархангельскідегі ең соңғы қалдықтар б.з.д. 5766–5643 жылдарға, ал Оңтүстік Уралда б.з.д. 2320 жылға дейін дауланған. Корсикадағы Теппа-у-Люпинуда б.з.д. 8718 жылға және Сардиниядағы Гротта-Жунтуда б.з.д. 5641–5075 жылдарға дейін соңғы мәліметтер бар. Ол аралдардың алғашқы адамдармен қоныстануынан аман қалды, бірақ неолиттік халықтар келген кезде жойылып кетті.

Ірі қара мал, ешкі, антилопалар және басқалары ( Bovidae туысы)

Жалпы атау Ғылыми атауАймағыТүсініктемелерСуреттеріКавказ бизоныBison bonasus caucasicusКавказ және АнатолияРесейдің Кавказды жаулап алуынан кейін аулаудың, орманды жоюдың және үй малдарының өсіруінің салдарынан саны азайды. Түр 1890 жылдары Белая және Лаба өзендері арасындағы аймақта 442 жануармен шектелген кезде қорғауға алынды. Бірақ 1919 жылғы эпизоотиялық індет жануарлардың санын 50-ге дейін азайтты, ал соңғы өкілдері 1927 жылы браконьерлердің қолынан қырылды. 1908-1925 жылдар аралығында Германияда тұтқындалған жалғыз еркек жануар төл буаздығынан жаңа ұрпақтар дүниеге келді. Нәтижесінде, бүгінгі таңда бірнеше бизон популяциясы оның гендерін мұра етіп алып жүр.Карпат бизоныBison bonasus hungarorumКарпат таулары мен Трансильвания1762 немесе 1790 жылдары жойылды деп есептеледі, бірақ оны растайтын айырмашылықтар жоқ. Ол Венгрия Ұлттық мұражайындағы бір ғана нейрокраниумнан сипатталған, бірақ ол 1956 жылғы Венгрия төңкерісі кезінде жоғалып кетті.Дала бизоныBison priscusСолтүстік Еуразия және Солтүстік АмерикаЕң соңғы қалдықтары Батыс Ресейдегі Ойат өзенінің жанында 1130-1060 жж. датирленген. Бірақ бұл дата калибрленбеген, сондықтан қалдықтар одан да ертерек болуы мүмкін. Соңғы калибрленген даталар: Оңтүстік Уралда 9450 ж.б.д., Орта Уралда 8650 ж.б.д., және Бореалдық Еуропада 7550 ж.б.д. Соңғысы Болгарияның София қаласында 17-18 ғасырларда кездескен. Аурохтарға ұқсас мал өсіру және оларды жабайы табиғатқа босату арқылы аурохтарды қайта жаңғыртуға бағытталған бірнеше жобалар жүзеге асырылуда.Еуропалық су буқасыBubalus murrensisОрталық, Шығыс және Оңтүстік-Шығыс ЕуропаСоңғы мұз дәуірінде Ресейдің Коломна қаласындағы соңғы расталған қалдықтары 10811 ж.б.д. датирленген. Алайда, жергілікті үй жануарлары су буқаларының бірегей генетикалық араласуы және Оңтүстік-Шығыс Еуропаның неолитінен (9000-7000 ж.б.д.) және Австрияның атлантикалық кезеңінен (7000-4000 ж.б.д.) табылған мүмкін қалдықтары, су буқасының еуропалық түрінің голоценге дейін сақталғанын көрсетеді. 2019 жылы Rewilding Europe Дунай дельтасында еуропалық су буқасының орнына үй жануарлары буқаларын босатып жіберді.Португалиялық сазқұйрықCapra pyrenaica lusitanicaПортугалия мен Галисия шекарасы1890 жылдары жойылды. 21 ғасырда Португалиялық сазқұйрықтың бұрынғы ареалында Пенеда-Герес ұлттық паркіне испан сазқұйрығының басқа бір түрі қоныс тепті.Пиреней сазқұйрығыCapra pyrenaica pyrenaicaПиреней және, мүмкін, Кантабрий тауларыСоңғы өкілі, әйел сазқұйрық, 2000 жылы Ордэса ұлттық паркінде қайтыс болды. 2003 жылдың 30 шілдесінде клондалған бір өкіл дүниеге келді, бірақ бірнеше минуттан кейін қайтыс болды, бұл биологиялық таксонның жойылуының және таксонның екі рет жойылуының алғашқы жағдайы болды. 2014 жылы Гуадаррама тауларынан алынған испан сазқұйрықтары француз Пиренейінде Пиреней сазқұйрығының орнына босатылды.және 2830-2470 жж. Майоркада. Бұл мерзім климаттың өзгеруінің жойылуға себеп болмағанын анық көрсетеді және оны тек аралдарға алғашқы қоныс аударушылардың әрекеттеріне байланысты деп айтуға болады.

Жабайы табиғатта жойылған

Жалпы атау Ғылыми атау Аймақ Түсініктемелер Суреттер
Lowland wisent Bison bonasus bonasus Батыс Еуропадан Оңтүстік Сібірге дейін Польшаның Беловежский орманндағы соңғы жабайы популяциясы Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде жойылды. 1929 жылы Беловежге тұтқындықтан алынған мал қайтарылды; ол зообақтардағы жануарлардан құралған, олардың кейбіреулері бизонның басқа түрлерімен немесе түршелерімен будандастырылған. 1936 жылы Беловежден американдық бизон тегінен шыққандар, ал 1950 жылы кавказдық висент тегінен шыққандар алынып тасталды. Беловежский тобы 1952 жылы толығымен жабайы табиғатқа қайтарылды және кейін Польша, Литва және Беларусьтегі таза жазықтық топтарын құру үшін қолданылды. Кавказдық жазықтық гибридтік желісі 1940 жылы Кавказский табиғат қорығына, кавказдық висенттің бұрынғы ареалында енгізілді және 1946 жылдан бастап еркін жүруге рұқсат етілді. Кейінірек Карпаттарда, Украинада және Ресейде гибридтік висенттер құрылды. Оңтүстік Азия Көсі-Чотер, Армениядағы ең соңғы қалдықтар қола дәуіріне жатады.
Тахр Hemitragus sp. Оңтүстік Еуропадан Кавказға және Гималайға дейін Иберия түбегіндегі ең соңғы қалдықтар б.з.б. 9600 жылға жатады. 1925 жылы Норвегиядағы Гурскёяда алғашқы қайта енгізу әрекеті жасалды, бірақ қолайсыз климат немесе браконьерлік салдарынан барлық жануарлар өлді. 1932 жылы Довре тауларындағы Хьеркинн жерінде тағы бір топ босатылды. Бұл жануарлар Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде жойылды деп есептеледі, бірақ 1942 және 1951 жылдары Тафьордта мускус сиырларының расталмаған жағдайлары болды. Довредегі толыққанды табысты қайта енгізу 1947 жылы жасалды. 1971 жылы туристердің мазалауынан кейін бір топ Доврені қысып, Швецияның Харджедаленінде орналасты. Норвегиялықтар 1929 жылы мускус сиырларын табиғи ареалынан тыс, Шпицбергенге әкелді, бірақ бұл популяция 1970 жылдары жойылды.

Мүмкін жойылған

Жалпы атауы Ғылыми атауы Төңірек Комментарии Суреттер Сұңқыл мұрынды қызылқұйрық Numenius tenuirostris Батыс Еуропа және Солтүстік Африка Бұл түр Қазақстанда және Оңтүстік Сібірде көбейеді, қыстау үшін Батыс Марокко және Тунисқа ұшып кетеді, көші-қон кезінде немесе кездейсоқ түрде Еуропада кездеседі. Азиядағы ортаның өзгеруі және Африкадағы аң аулаудың күшеюі салдарынан жойылған болуы мүмкін. Әлемдегі соңғы расталған жазба 2001 жылы Венгрияда тіркелді.

Ағұндар (Alcidae туысы)

Жалпы атау Ғылыми атауАймақТүсініктемелерСуреттерҮлкен гагаркаPinguinus impennisСолтүстік Атлантика және Батыс Жерорта теңізіБастапқыда қауырсыны, еті, майы және майы үшін ауланды; сиреп қалғанда, коллекционерлерге де ұсынылды. 1844 жылы Исландия жанындағы Эльдей аралында Атлантиканың шығысындағы соңғы жұп өлтірілді.

Жергілікті өліп кеткен

Ортақ атауҒылыми атауҚұрамыКомментарийлерСуреттерЖалпақ мойынды бөденеTurnix sylvaticusАфрика, Оңтүстік Азия, Иберия түбегінің оңтүстік-батысы және СицилияИспаниядағы соңғы расталған жеке дана 1981 жылы Донана ұлттық паркінде өлтірілді.

Жергілікті өліп кеткен

Ортақ атау Ғылыми атау Таралуы Пікірлер Суреттер Northern bald ibis Geronticus eremita Жерорта теңізі аймағы 1650 жылға дейін мекендеу орындарының жойылуы, климаттың өзгеруі және тікелей қудалау салдарынан Еуропадан жойылды. 1991 жылы Австриядағы Инсбрук Альпензуосында қолмен өсірілген цыпалар арқылы кезеңді қайта енгізу жобасы басталды, ал 2011 жылы Германияның оңтүстігі, Австрия және Тоскана арасында көшпенді популяция құрылды. Екінші қайта енгізу жобасы 2004 жылы Испанияның оңтүстігінде басталды.

Құс, бүркіт, қайың, қарға және ескі әлемнің бүркіттері (Accipitridae туысы)

Ғылыми атауыКөлеміЕскертулерAquila nipaloidesКорсика және СардинияДала бүркітіне ұқсас. Корсикадағы Теппа ди У Лупинуда табылған ең соңғы қалдықтар б.з.д. 8718-8300 жылдарға жатады.

Шынқұйрық (Strigae тұқымдасы)

Ортақ атау Ғылыми атау Құрамы Комментарийлер
Жер орталық қоңыр балық бүркіті Ketupa zeylonensis lamarmorae Корсика, Сардиния, Оңтүстік Италия, Крит және Израиль Бұрын Bubo insularis-ті қоса алғанда, бөлек түрлер ретінде сипатталған, бірақ кейін Азия қоңыр балық бүркітінің түршесі ретінде танылған. Корсикадағы ең соңғы қалдықтар б.з.д. 7433-7035 жылдарына жатады. Корсика мен Сардинияда сардиниялық пиканы аулауға бейімделген болуы мүмкін, адамдар келгеннен кейін ол да жойылып кеткен.

Қараулар және олардың туыстары (Corvidae туысы)

Жалпы атауы Ғылыми атауы Қожайындығы Ескерімдер Суреттер АққараCorvus corax varius morpha leucophaeus Фарер аралдары 1902 жылы Микин аралында соңғы рет кездесіп, атылған.

Қабырғалы кеміргіштер (Lacertidae туысы)

Жалпы атау Ғылыми атау Қалыптасу Ескермелер Суреттер Ратас аралы кесірткесі Podarcis lilfordi rodriquezi Махоннан тыс Ратас аралы, Испания 1935 жылы Махон портын қайта жаңарту жұмыстары барысында аралды жару арқылы жойылды. Санто-Стефано кесірткесі Podarcis siculus sanctistephani Санто-Стефано аралы, Италия 1965 жылға дейін эпидемия және әкелінген жыландар мен жабайы мысықтардың шабуылы нәтижесінде жойылды.

Құрттар (Viperidae туысы)

Жалпы атауы Ғылыми атауы Қол жеткізгілік аймағы ЕскертулерИбицаның кішкентай гадбасыВипера ластастей эбуситанаИбица, ИспанияСоңғы қалдықтар б.з.д. 5295 жылға дейін дау келеді. Құрып кету себептері, сол кездегі климаттық өзгерістердің болмауына байланысты, адамның әрекеттерінен туындаған деп есептеледі, мысалы, алғашқы қоныс салушылардың жабайы иттер, шошқалар және бақша сойқышы сияқты жат жәндіктерді әкелуі.

Жергілікті өліп кеткен

Ортақ атау Ғылыми атау Айқас Пікірлер Суреттер Атлантикалық осетр Acipenser oxyrinchus oxyrinchus Солтүстік Американың шығыс жағалауы және Балтық аймағы Балтық теңізінің соңғы белгілі нұсқасы 1996 жылы Эстонияның Мухумаа жанында ұсталды. Ол 2009 жылы Одер өзеніне, ал 2013 жылы Нарваға қайта енгізілді.

Карп, миноу және туыстары (Cyprinidae туысы)

Жалпы атауы Ғылыми атауы Қалыптасу аймағы Пікірлер Суреттер Скадар насасыChondrostoma scodrenseСкадар көлі1900 жылдары сақталған үлгілерден 1987 жылы сипатталған. Көлді зерттеу кезінде ешқандай тірі жануар табылған жоқ. Дунай дельтасының шабағыRomanogobio antipaiТөменгі ДунайСоңғы рет 1960 жылдары тіркелген.

Сальмон, форель және туыстары (Salmonidae туысы)

Жалпы атау Ғылыми атауАймағыЕскерімдерСуреттерCoregonus bezolaЛак-дю-Бурже, ФранцияСоңғы рет 19 ғасырдың соңында ұсталған, бірақ жергілікті мәліметтер 1960 жылдарға дейін сақталғанын көрсетеді. Нағыз фераCoregonus feraЖенева көліСоңғы рет 1920 жылы тіркелген. Эвтрофикация және шамадан тыс балық аулау салдарынан жойылды. Констанц көлінің ақ балығыCoregonus gutturosusКонстанц көліКөлдегі эвтрофикацияның ең жоғары деңгейі 1970 жылдардың басында барлық уылдырықтарды өлтіргеннен бері тіркелмеген. GravencheCoregonus hiemalisЖенева көлі1900 жылдардың басынан бері тіркелмеген. Эвтрофикация мен шамадан тыс балық аулаудан жоғалып кеткен болуы мүмкін. Coregonus restrictusМорат көлі, ШвейцарияСоңғы рет 1890 жылы тіркелген, эвтрофикация салдарынан болған болуы мүмкін. Salvelinus neocomensisНойшатель көлі, ШвейцарияСоңғы рет 1904 жылы тіркелген.

Жабайы табиғатта жойылған

Жалпы атау Ғылыми атау Аймақ Түсініктемелер Суреттер Белорибица Стенодус леучихис Каспий теңізі, Волга, Урал және Терек өзендерінің су алаптары Соңғы рет 1960 жылдары Уралда тіркелді. Волга, Урал және Терек өзендеріне бөгеттер салынғаннан кейін барлық шаруашылық жерлері жойылды. Түр тұтқында өмір сүруді жалғастырады, және одан мезгіл-мезгіл туған жеріне босатылады. Дегенмен, заңсыз балық аулау және кіргізілген нелмамен будандасу оның сақталуына қауіп тудырады.

Жергілікті өліп кеткен

Жалпы атау Ғылыми атауАймақТүсініктемелерСуреттерКүкірткілеуCoregonus oxyrinchusОңтүстік Солтүстік теңіз, Шелда, Меза және Рейн бассейндері Кельнге дейін, сондай-ақ Англияның оңтүстік-шығысы Судың ластануы салдарынан 1940 жылдар шамасында жойылып кетті. 1700 жылдан бері бөлек түр ретінде қарастырылғанымен, 2023 жылы жасалған генетикалық зерттеу күкірткілеудің лавареттен (Coregonus lavaretus) – Ұлыбританияда, Альпі аймағында және оған енгізілген су жолдарында әлі де кездесетін түрден – ешқандай айырмашылығы жоқ екенін көрсетті.

Сырғалақты балық (Gasterosteidae туысы)

Жалпы атауы Ғылыми атауыАйналымыЕскермелерTechirghiol sticklebackGasterosteus crenobiontusТехиргиол көлі, РумынияСоңғы рет 1960 жылдары тіркелген. Үш тікенекті балықпен будандасу нәтижесінде жойылды; ол мекендеген бұлақтар үш тікенекті балықтың қоныстанған жерінен гиперсольді көлмен бөлінген, бұл көл екі түрдің арасындағы тосқауыл болды. Суару жұмыстары көлді тұзды-ащы суға айналдырып, үш тікенекті балықтардың көшіп келуіне мүмкіндік бергенше.

Солтүстік лампреялар (Petromyzontidae туысы)

Жалпы атауы Ғылыми атауы Құрамы Комментарийлер Украиналық көшпелі шаянбалық Eudontomyzon sp. nov. 'migratory' Днестр, Днепр және Дон өзендері бассейндері 19 ғасырдың соңында себептері белгісіз жойылып кетті.

Амелидалар туысы

Жалпы атауы Ғылыми атауы Қол жеткізілетін аймақ ТүсініктемелерҚырлы шағын қызылқұрт (Spined dwarf mantis) Ameles fasciipennis Италия, Толентино маңы, шамамен 1871 жылы жиналған голотиптен ғана белгілі. Pseudoyersinia brevipennis Франция, Йер қаласы 1860 жылы жиналған голотиптен ғана белгілі.

Мүмкін жойылған

Жалпы атауы Ғылыми атауы Аймағы Түсініктемелер
Ибериялық сілеуқұсының биті Felicola isidoroi Andújar, Spain 1997 жылы өлген Ибериялық сілеуқұсынан табылған ересек еркек және нимфадан ғана белгілі, ол кезде бұл түрдің саны өте аз, тығыздығы төмен және таралу аймақтары үзіліссіз болған. Сілеуқұстардың популяциялары арасында араласу мен алмасу қиындықтарынан бөлек, сілеуқұстарды тұқымдық өсіру орталықтарына әкелген кезде жүйелі түрде битке қарсы шаралар қолданылуы олардың қырылу қаупін күшейтті.

Металл таңбалы көбелектер (Riodinidae туысы)

Жалпы атау Ғылыми атау Қолайлы орта Комментарийлер СуреттерАғылшын ірі мысы Lycaena dispar dispar Англия, Ұлыбритания Соңғы рет 1864 жылы тіркелген. Мосс-ленд күміс көк түсті Plebejus argus masseyi Ланкашир және Камбрия, Ұлыбритания Соңғы рет 1942 жылы тіркелген. Нидерланд алкон көгі Phengaris alcon arenaria Утрехт және Голландия, Нидерланды Соңғы рет 1980 жылы тіркелген. Ұлыбритания ірі көгі Phengaris arion eutyphron Оңтүстік Британия Соңғы рет 1979 жылы тіркелген. Кейіннен Швециядан P. a. arion түрi әкелiнiп, оны алмастырды.

Косметикалық көбелектер (Cosmopterigidae туысы)

Жалпы атауы Ғылыми атауы Қол жеткізілетін аймақ Ескермелер Суреттер Манчестер көбелегі Euclemensia woodiella Керсал Мур, Ұлыбритания Соңғы рет 1820 жылдары байқалған. Қазірде мұражайда тек үш мысалы сақталған.

Желі тігіш құрттар (Hydropsychidae туысы)

Жалпы атау Ғылыми атауАймағыЕскермелерТобиас құрттығыHydropsyche tobiasiМайн өзені және Рейн, Германияның Кельн қаласына дейінСоңғы рет 1938 жылы кездестірілген. Осы кезде Майн және Рейн өзендері ауыр түрде ластанған, нәтижесінде жергілікті құрттықтардың барлық түрлері жойылған. Су сапасы жақсарғаннан кейін басқа құрттықтар қайта оралғанмен, бұл түр одан бері тіркелмеген.

Ұзын аяқты құстар (Dolichopodidae туысы)

Ғылыми атауыҚосымша ақпаратЕскертулерPoecilobothrus majesticusУо́лтон-он-Нейз, Эссекс, ҰлыбританияСоңғы рет 1907 жылы тіркелген. Құрып кету себептері белгісіз.

Шұңқырлар (Hydrobiidae туысы)

Ғылыми атауАуданКомментарийлерСуреттерGraecoanatolica macedonicaГрекия мен Солтүстік Македония шекарасындағы Дойран көлі1987 жылы соңғы рет тіркелді және судың тартылуы салдарынан жойылған деп есептелді, бұл көрсеткіш 1988 жылы ең жоғары деңгейге жетті. Дегенмен, 2009 жылы жиналған жаңа қабықтар оның әлі де сақталуы мүмкін екенін көрсетеді.Ohridohauffenia drimicaСолтүстік Македониядағы Жоғарғы Дрин өзені1983 жылға дейін соңғы рет тіркелді. Өзен құрғатылғаннан кейін жоғалып кетті.

Мүмкін жойылған

Ғылыми атауыҚосымша мәліметтерBelgrandia varicaVar River Delta, Франция1870 жылдан бері көрілмеген. Құжатталған таралу аймағы кейіннен күрт урбанизацияланды, нашарлап, ластанды. Belgrandiella boetersiTiefsteinschlucht, Австриякем дегенде 1968 жылдан бері сараптамаларда кездеспеген. Жер асты суларын алу және ортаның нашарлауы салдарынан азайып кеткен болуы мүмкін.

Шынылы шаяндар (Zonitidae туысы)

Ғылыми атауыКөлеміЕскермелерZonites santoriniensisСанторини, ГрекияМинойлық жарылыс кезінде жойылды. Zonites siphnicusСифнос, Сикинос және Фолегандрос, Грекия1935-1936 жылдары жиналған субфоссильдік қалдықтардан ғана белгілі.

Мүмкін жойылған

Ғылыми атауыРайоныЕскермелерЗонит эмболиумДио Адельфой, Мегали Зафрано, Каравониси және Дивония аралдары, Астипалия мен Карпатос арасында, ГрекияТек үш аралдағы субфоссильді қабықтардан ғана белгілі, ал төртінші аралда соңғы рет 1985 жылы тіркелген. Өрт, туризм және әскери құрылысқа байланысты ортаның өзгеруі салдарынан саны азайған болуы мүмкін.

Parmacellidae туысы

Ғылыми атауыҚосымша ақпараттарЕскертулерParmacella gervaisiiLa Crau, Provence, France1874 жылы сипатталғаннан бері көрілмеген. Бұл түрдің Солтүстік Марокко мен Алжирдегі Drusia deshayesii-мен бірдей немесе туыс болуы мүмкін, сондай-ақ, әкелінген түр болуы да мүмкін.

Мүмкін жойылған

Жалпы атауы Ғылыми атауы Таралуы Ескертулер Суреттер Ивельдің теңіз анемоны Edwardsia ivelli Widewater Lagoon, West Sussex, Ұлыбритания 1983 жылдан бері жазбада жоқ, мүмкін судың ластануы салдарынан.

Өліп кеткен болуы мүмкін

Ғылыми атауыҚосымша мәліметтерЕскертулерHieracium cambricogothicumҰлыбритания1970 жылы соңғы рет кездестірілген.

Жабайы табиғатта жойылған

Ғылыми атауыҚосымша ақпаратЕскертулерСуреттерLysimachia minoricensisБарранк де Са Валл, Менорка, Испания1926 және 1950 жылдар аралығында жабайы табиғатта жойылып кетті. Себептері белгісіз.

Жабайы табиғатта жойылған

Жалпы атауы Ғылыми атауы Таралуы Пікірлер Суреттер Үзіліс бром Bromus interruptus Ұлыбритания, Уэш пен Северн эстуарийлері 1972 жылы жабайы табиғаттан жоғалып кетті, бұл себебі егіс шашырату және тұқымдық сараптаманың жақсаруынан болуы мүмкін. 2001 жылы қайтадан енгізілді.