Кіріспе

"Адамдар мен айна" – американдық жазушы Росс Роклинннің 1938 жылғы шілде айында "Astounding Science Fiction" журналында жарияланған қысқа ғылыми-фантастикалық әңгімесі. Кейіннен ол Роклинннің осы аттас жинағында (1973) және Исаак Азимовтың "Алтын ғасырға дейін" антологиясында (1974) қайта басылды. Бұл әңгіме Роклинннің планетааралық полиция қызметкері Джек Колби және планетааралық қылмыскер Эдвард Деверелді ұстауға жасаған тырабын баяндайтын үш әңгімесінің бірі (олардың барлығы да "Адамдар мен айна" жинағына енген).

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Әңгімеде Колби мен Деверл белгісіз шетелдіктер салған зор қисық айнаның дерлік үйкеліссіз бетіне ойсырап түсіп, физика заңдарын пайдаланып, айнаның бойымен маятниктей алға-артына қозғалып, соңында аз ғана үйкеліс оларды ортада тоқтатар алдында, осы қозғалыстан қашу жолын табуға тырысады. Хикаяның физикасы сынға түсуі мүмкін, бірақ бұл "ғылыми жұмбақ" деп аталатын ғылыми фантастиканың классикалық мысалы (ой-эксперимент немесе "идея" жанрының бір түрі), онда хикаяның бастауы нақты ғылым арқылы шешілуі керек жұмбақ ретінде құрылған. Кейіннен пайда болған көптеген мысалдарды атауға болады, мысалы Хал Клементтің "Шаң матасы" және Ларри Нивеннің "Нейтрон жұлдызы".

Бейімделулер

Джеффри А. Лэндис 2008 жылдың қаңтар-ақпан санында «Analog Science Fiction and Fact» (бұрынғы «Astounding Science Fiction») журналында «Айнадағы адам» деген әңгімесін жариялады. Бұл да үйкеліссіз қисық айна туралы ғылыми жұмбақ, бірақ бұл жолы тек бір адам ғана бар, және физикалық заңдар дұрыс келтірілген. Бұл әңгіме Роклиннге арналған.