Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Суньхуа Салар автономиялық ауданы – Қытайдың Цинхай провинциясындағы Хайдун префектурасының оңтүстік-шығысында орналасқан автономиялық аудан. Автономиялық ауданның аумағы шамамен 2200 км² және 2022 жылғы үкіметтік басылымға сәйкес, халқы шамамен 161 600 адамды құрайды. Шығысында Ганьсу провинциясымен, оңтүстігінде және батысында Хуаннань Тибет автономиялық префектурасымен шектеседі. Пошталық коды 811100, ал әкімшілік орталығы – Суньхуа Салар автономиялық ауданының Цзиши қаласы [zh]. Суньхуа ауданы – салар халқы жалғыз титулдық азшылық болып табылатын жалғыз автономиялық аудан. 2009 жылғы сәуір айынан бастап Суньхуада Қытайдағы Құранның ең көне қолмен жазылған нұсқасы сақталған мешіт орналасқан, ол 8-13 ғасырлар аралығында жазылған деп саналады.
Xunhua Salar Autonomous County is an autonomous county in the southeast of Haidong Prefecture, in Qinghai province, China. The autonomous county has an area of around , and a population of approximately 161,600 inhabitants per a 2022 government publication. In the east it borders the province of Gansu and in the south and the west Huangnan Tibetan Autonomous Prefecture. Its postal code is 811100 and its capital is the town of Jishi, Xunhua Salar Autonomous County [zh]. Xunhua County is the only autonomous county where the Salar are the sole titular minority. As of April 2009, Xunhua is also the site of a mosque containing the oldest hand written copy of the Quran in China, believed to have been written sometime between the 8th and 13th centuries.
Тарих
Суньхуа округі Каюе мәдениетінің қола дәуіріне жататын Суши қабірстанының орналасқан жері.
Xunhua County is the location of the Bronze Age necropolis Suzhi of the Kayue culture.
Салардың келуі
Салар этносы алғаш рет 13 немесе 14 ғасырда қазіргі Суньхуа Салар автономиялық ауданына моңғол әскерінің құрамында келді. Алғашқыда Салар қоныс аударушылары этностық тибеттермен бірге тұрып, Сары өзен бойындағы тибет ауылдарына қоныстанды. 10-шы Панчен Лама Чоеки Гьялцен 1938 жылдың 19 ақпанында Суньхуа Салар автономиялық ауданында дүниеге келді.
Ethnic Salars first arrived in present day Xunhua Salar Autonomous County during the 13th or 14th century, as part of the Mongol army. Initially, Salar settlers cohabitated with ethnic Tibetans, moving into existing Tibetan villages along the Yellow River. Choekyi Gyaltsen, the 10th Panchen Lama, was born in Xunhua Salar Autonomous County on February 19, 1938.
Демография
Суньхуа Салар автономиялық ауданы – Қытайдағы көпшілік этникалық азшылықтар өңірі. 2022 жылғы үкіметтік басылымда көрсетілгендей, оның халқының 62,7% -ын атаулас Салар халқы құрайды. Автономиялық аудандағы ірі этникалық азшылықтардың ішінде тибеттік және хуэй этностары бар. Керісінше, ханьқытайлар автономиялық аудан халқының барлық 6,5% құрайды. Суньхуадағы этникалық топтар, 2000 жылғы халық санағы Ұлттық құрамы Халық саны Пайыздық үлесі Салар 63 859 61,14% Тибет 25 783 24,68% Хуэй 8 155 7,81% Хан 6 217 5,95% Ту 134 0,13% Донгсян 116 0,11% Моңғол 39 0,04% Цян 35 0,03% Бонан 22 0,02% Бланг 18 0,02% Буйе 12 0,01% Басқалар 62 0,06%
Xunhua Salar Autonomous County is a majority minority region within China, with the eponymous Salar people constituting 62.7% of the autonomous county's population, per a 2022 government publication. Other sizeable ethnic minority populations within the autonomous county include Tibetans and the Hui. Conversely, the Han Chinese make up just 6.5% of the autonomous county's population. Ethnic groups in Xunhua, 2000 census Nationality Population Percentage Salar 63,859 61.14% Tibetan 25,783 24.68% Hui 8,155 7.81% Han 6,217 5.95% Tu 134 0.13% Dongxiang 116 0.11% Mongol 39 0.04% Qiang 35 0.03% Bonan 22 0.02% Blang 18 0.02% Buyei 12 0.01% Others 62 0.06%
Саларлық кіші топтар
Бұл аймақтағы саларлар Сары өзеннің оңтүстік және солтүстік жағалауларында қоныстанған. Өзен арқылы көпір болмағандықтан ұзақ ажырау кезеңінен кейін, аймақтарда саларлардың жекелеген топшалары қалыптасты: Хуалонг Хуй автономиялық округінде негізінен шоғырланған Баян саларлары, және Сунхуа салар автономиялық округінде негізінен тұратын Сунхуа саларлары. Осы физикалық ажырау салдарынан Сунхуа саларлары мен солтүстіктегі Баян саларлары арасында тілдік және мәдени айырмашылықтар пайда болды, сондықтан Цин әулетінің шенеуніктері оларды екі бөлек топ деп таныды. Сары өзеннің солтүстігіндегі аймақ – салар және тибет ауылдарының араласуынан құралған, ал Сары өзеннің оңтүстігіндегі аймақ толығымен саларларға тиесілі, арасында үзіліс жоқ, себебі хуйлар мен саларлар оңтүстік аймақтағы тибеттерді бұрынғыда қуып шығарған.
Salars in the area live along both banks of the Yellow River, south and north. Due to a prolonged period of separation due to a lack of bridge across the river, separate subgroups of Salars in the areas emerged: Bayan Salars, largely concentrated in present day Hualong Hui Autonomous County to the north, and Xunhua Salars who largely reside in Xunhua Salar Autonomous County. This physical separation has resulted linguistic and cultural differences between Xunhua Salars and Bayan Salars to the north, to such a degree that government officials from the Qing dynasty identified them as two distinct groups. The region north of the Yellow River is a mix of discontinuous Salar and Tibetan villages while the region south of the yellow river is solidly Salar with no gaps in between, since Hui and Salars pushed the Tibetans on the south region out earlier.
Экономика
2021 жылы Суньхуа Салар автономиялық округінің жалпы ішкі өнімі (ЖІӨ) 4,036 миллиард юань (РМБ) құрады, бұл өткен жылмен салыстырғанда 6,5%-ға артты. Автономиялық округтегі жалпы бөлшек сауда айналымы 1,19 миллиард юаньды құрады, бұл өткен жылмен салыстырғанда 7,5%-ға артты. 2021 жылы қала тұрғындарының жан басына шаққандағы қолданылатын табысы 35 233 юаньға жетті, бұл өткен жылмен салыстырғанда 6,8%-ға артты; ал ауыл тұрғындарының жан басына шаққандағы қолданылатын табысы 13 773 юаньды құрады, бұл өткен жылмен салыстырғанда 10,6%-ға артты. Автономиялық округте маңызды туризм индустриясы бар және көптеген экологиялық туристік тартымдылықтары бар. Суньхуа Салар автономиялық округі 2021 жылы шамамен 4,36 миллион турист қабылдады және туризмден 2,25 миллиард юань табыс тапты.
In 2021, Xunhua Salar Autonomous County's gross domestic product (GDP) totaled 4.036 billion renminbi (RMB), an increase of 6.5% over the previous year. Total retail sales in the autonomous county totaled 1.19 billion RMB, an increase of 7.5% from the previous year. As of 2021, the per capita disposable income of urban residents reached 35,233 RMB, an increase of 6.8% from the previous year; per capita disposable income of rural residents totaled 13,773 RMB, an increase of 10.6% from the previous year. The autonomous county has a sizeable tourism industry, and boasts a number of eco tourist attractions. Xunhua Salar Autonomous County received approximately 4.36 million tourists in 2021, and earned 2.25 billion renminbi in tourist revenue.
Мәдениет
Ламиан – аймақта кең таралған тағам, автономиялық округ әкімдігі бұл өңірде шамамен 10 мың ламиан дүкені бар екенін айтады.
Lamian is a popular dish in the area, with the autonomous county's government boasting that the region has nearly 10,000 lamian shops.