Кіріспе

Лю Сонг жүйесі – қытайлық Индонезия мәдениетінен пайда болған, әртүрлі жекпе-жек өнерлерінің біріктірілген стилі болып табылатын Кунтаоның көптеген стильдерінің бірі. Лю Сонг жүйесін 1917-1990 жылдары Виллем А. Ридерс Индонезиядан Америкаға әкелді. Виллем Ридерс голланд және қытай тегінен шыққан, бірақ Индонезияда өскен. Ол көптеген жекпе-жек өнерлерін меңгерді, олардың нақты саны белгісіз. Оның басты ұстазы – үлкен ағасы Лю Сонг болды, ол осы атақты мұра етті. Ағасы оған отбасылық Кунтао жүйесін үйретті, бұл жақын арада күреске бағытталған, күрделі өнер. Ридерс сонымен қатар көптеген силат жүйелерін зерттеді, оннан астам силат ұстазынан білім алды. Оның силат стильдеріне Тжикалонг (Цикалонг), Тжимманде (Циманде), Харимау және Серак кіреді. Ридерс – өте білікті жекпе-жекші, ол әртүрлі өнерлердің маңызды элементтерін біріктіріп, тұтас жүйе құрды. Нәтижесінде, бұл өнер көптеген танымал өнер түрлерімен ұқсас болғанымен, өзінің ерекше қозғалыстарымен, стратегияларымен және тактикасымен ерекшеленеді. Ол физика, анатомия және психология принциптеріне негізделген объективті тәсілге бекініп тұр. Қозғалыс үлгілерінің тиімділігі жоғары, ал оның ерекшелігі – көп көлемдегі шабуылдарды өте жылдам орындау қабілеті. Бүгінде Ридерстің Кунтао / Лю Сонг Гун Фу АҚШ-та кеңінен таралған, оның оқытушылары Аризона, Калифорния, Колорадо, Флорида, Мэриленд, Массачусетс, Невада, Нью-Мексико, Нью-Йорк, Огайо, Пенсильвания, Канзас, Теннесси, Торонто және Вирджиния штаттарында осы өнердің түрлерін ұсынады.

Стилдерді біріктіру

Әртүрлі әдістерді біріктіру нәтижесінде пайда болатын көптеген стильдер жиі "эклектикалық" деп аталады және көбінесе өзекті құрылымы болмайды, оның орнына жаңа стратегиялар, тактикалар мен техникаларды үнемі қосуға тәуелді болады. Лю Сонг жүйесі гибридтік болғанымен, мүлдем "эклектикалық" емес, ал негізгі қозғалыстардың өзі де жетілген. Түсініктер мен қолданыстар өзгерсе де, жүйенің өзі өзгермейді. Бұл дағдыны дамытудың тереңдеуіне мүмкіндік береді, себебі өздігінен өзгермейтін, керісінше, үнемі жетілдіріліп, дамитын негіздің толықтырылуы арқасында. Жауынгерлік өнер мамандары жүйелердің табиғаты мен дамуы туралы әртүрлі пікірлер білдіреді. Бір пікір бойынша, стиль гибридтік немесе біріктірілген болса да, ол әдетте өзінің ерекше есімдік белгісін қалыптастырады және енді "аралас" деп есептелмейді. Басқа пікір бойынша, барлық жауынгерлік өнерлер гибридтік болып табылады және синтез бен жетілдірудің үздіксіз процесінің нәтижесінде пайда болады, ал әрбір өнер ұрпақтар шеңберінде оның дамуының "фазасы" болып табылады. Әртүрлі жауынгерлік стильдерге қатысты тағы бір маңызды көзқарас – оларды мәдени/әлеуметтік көріністер ретінде қарастыру. Каратэ – Окинава немесе Жапон өнері, гунгфу – Қытай өнері, және т.б. Әр мәдениет жекпе-жек өнеріне өзінің дәстүрлеріне сәйкес әртүрлі көзқараспен келеді. Бір жағынан, мәдени айырмашылықтардан асып түсетін өнердегі "нағыз" айырмашылық қолданылатын стратегиялар мен тактикада жатыр. Лю Сонг жүйесі Қытай және Индонезия өнерінен мәдени тұрғыдан алынған, сондықтан екі елдің де тактикалық элементтерін қамтиды. Қабылданған мәдени ерекшеліктер, ең алдымен мектеп әдептері, қытай және индонезиялық терминология мен тәжірибелер арасында өзгеше болуы мүмкін, тіпті екеуінің де элементтерін қамтуы мүмкін. Бір аксиома бар, ол жүйенің дұрыс болуы үшін оның үлкен жүйеге негізделуі керек екенін айтады. Тарихи және мәдени элементтерді ескере отырып, Лю Сонг жүйесін анықтайтын нәрсе – физика, психология және анатомия принциптеріне берік орналасқан жұмыс істеуші құрылымы. Осы бағыт өнерге екі түрлі мәдени элементті біріктіруге және әртүрлі стратегияларды біртұтасқа тоқуға мүмкіндік береді, соңында өзін-өзі анықтап, шынайы синтезді құрайды.

Қытай қолдары мен Индонезия аяқтары

Синтез болғандықтан, оның көптеген тактикасы бар. Мұны түсінудің негізгі бір түрі – «қытай қолы және индонезиялық аяқтар» деген сөздерде кездеседі. Бұл қытай стилі (нейджиа) биомеханикасы мен индонезиялық стильдегі аяқ жұмысы үлгілерінің негізгі үйлесіміне қатысты. «Қытай қолы» компоненті күш үшін дененің дұрыс орналасуын үйретеді. Индонезиялық аяқтар аяқ жұмысының үлгілерін қолдану арқылы қозғалыс пен позицияны үйретеді. Силаттан күшті әсер алғандықтан, Лю Сонг жүйесі «жалаңаш саналы» деп аталады, және бұл жүйенің көптеген элементтерінде көрінеді. Қарулар тәжірибеде сирек қолданылса да, жоғары деңгейдегі жаттығулардан басқа, қозғалыстар қарсыластың пышақ, таяқ немесе басқа да көптеген қарулардың біреуін ұстағандай жасалады. Осы заманауи мәселені шешу үшін жүйеде қару-жарақпен қорғану техникасы да бар. Қолданылатын дене қалпы негізгі өмірлік аймақтарды қорғауға бағытталған және бұл қорғаныс әрдайым сақталады. Бұл әдіс «жабық дене» қозғалысы деп аталады. «Жабық дене» қозғалысы сонымен қатар практиктің қол-аяқтарын «жұмқып» алады, осылай ол тез соққы бере алады және қайтадан «жақындап» алады, өмірлік мүшелерді қажетсіз шабуылға ұшыратпайды. Осы «жабық дене» жүйесінде қолданылатын күзет пішіні мен техникасы өте ерекше және жүйенің «қолы» болып табылады. Бұл «жабық» жағдай көбінесе артқы қолдың тұрақты ұсталуы арқылы сақталады. Негізгі күзет қалпы өзгергенде немесе соққы берілгенде, қосалқы қол «қорғаушы» позициясында болады. Көптеген адамдар бұл пакуачанның бір түрі деп санайды, бірақ оның пішіні көбінесе бұрыштырақ болып көрінеді. Көптеген адамдар кунтао мен пакуачан бір-біріне ұқсас немесе өте жақын деп есептейді. Басқалары эволюцияның параллельдігін айтады. Ридерстің тарихы мен жағдайын ескере отырып, ол екі өнерді де білген болуы мүмкін. Шығанағы белгілі немесе белгісіз болса да, Лю Сонг жүйесінде ұрыс жағдайында өте тиімді болатын бұрыштарды пайдалану бар, бұл үздіксіз кіру және енумен байланысты. Алайда, өнер нысанаға шабуыл жасау үшін «айналып өтпейді», ол қарсыластың шабуылынан қашу үшін бұрыштарды қолдана отырып, нысанаға «жетеді». Жүйеде қарсы шабуыл техникасының көптеген түрлері бар. Сонымен қатар, уақытқа қарсы немесе қарсыластың қозғалысын тоқтатуға бағытталған техникалар да кең таралған. Кунтаошыға соққы беру өте қиын, өйткені ол күтілмеген жерде болады және қарсыластың соққысына жауап бермейді. Қарсылас өз қозғалысын бастаған кезде, кунтаошы оны сезінеді және қарсыласты соққыға тартады, кейде бірнеше рет. Бұл жүйенің негізгі сипаттамаларының бірнешеуі, ол қытай және индонезиялық элементтердің бірегей үйлесімінен құралған.

Стандарттау және әртүрлілік

Стандартталған оқу бағдарламасы жоқ, сондай-ақ барлық бөлімдерге бағынышты өнерді ұсынатын орталық ұйым да жоқ. Әр мектептің өзіндік оқыту бағдарламасы бар. Өнердегі әртүрлілікке және мектептердің тәуелсіздігіне қарамастан, айырмашылықтардан гөрі ұқсастықтар басым, көбінесе әдістердің айырмашылығын анықтау үшін жүйеге жақын адам қажет, себебі олар көбінесе өте ұқыпты болады. Жүйедегі сарапшылар студенттің кіммен жаттығуын оның қозғалысын бақылап ғана анықтай алады. Бұл, көбінесе, Ридердің алғашқы (бірінші буын американдық) шәкірттерінің көпшілігі әлі тірі және өз бөлімдерін басқарып отырғанына байланысты. Сондықтан олардың шәкірттері үлгі алуға лайық күшті нұсқаға ие, ал олардың ұстаздарының «стилі» олардың формаларында және қолдануларында көрінеді. Бұл өнердің кеңдігі түрлі формаларда (ката, куан және т.б.) көрінеді. Әртүрлі өнер салалары әртүрлі формалар жиынтығын қамтиды. Бұл формалар көбінесе оқуды жеңілдету және балаларға арналған бағдарламалар үшін қозғалыстың кіші үлгілеріне бөлінеді, сондай-ақ әртүрлі реттерде қайта құрылады. Бұл әртүрлі инструкторлар жасаған жеке оқу құралдары. Сонымен қатар, кейбір бөлімдер Лю Сонг жүйесіне басқа көздерден алынған формаларды қосып алды немесе оны басқа әдістермен бірге үйретеді.

Негізгі стратегиялар, тактикалар және әдістер

Жүйедегі көптеген тактика мен техниканың бастауы белгісіз. Нақты бір тактиканың түбір стилі тұрғысынан қайдан пайда болғаны туралы пікірлер практиктер арасында жиі талқылау тақырыбы болады. Өнердің араласып дамығандығына байланысты, басқа өнерден алынған көптеген техникалар жүйеге сіңісіп, өзгерген, тіпті бастапқы өнерден мүлдем ажырап кеткен болуы мүмкін. Виллем Ридерсті білгендер оның формалар немесе журу-журу (алдын ала дайындалған қимылдар тізбегі) сияқты рәсімдік элементтерге емес, зерттеген өнерлерінің техникалық қолданылуы мен күрестік тактикасына көбірек қызығушылық танытқанын айтады. Бұл жүйедегі әртүрлі әдістерде көрініс береді. Осы әртүрліліктің салдарынан, өнерді нақты жіктеу мүмкін емес. Барлық мектептердегі ортақ нәрсе – жұмыс істеу принциптері. Лю Сонг көптеген техникаларды қамтығанымен, оның нағыз мағынасы стильдің ерекше позаларының тактикалық өзгерулерінде және шабуылдың синкопациялық ырғағында жатыр. Бұл тәсілдер шабуылға кіру, соққы беру және түрлі бұғаттау және лақтыру техникаларын орындау үшін қолданылады, соңында қарсыласты жерге түсіріп, жеңіске жеткізеді.

Стратегия

Лю Сонг – өзін-өзі қорғау өнері емес, және спорттық жарысқа арналмаған. Ридердің Кунтаосы – жақын арадағы күрестің өте қатал түрі. Оқушылар толық жылдамдықпен және күшпен жұмыстанбайды, көптеген шабуылдар олардың өте қауіпті болуына байланысты қолданылмайды. Бұл ұсыныс оқушыларға жарақат келтірмеу үшін қажет деп есептеледі. Лю Сонг жүйесі, көптеген басқа пәндер сияқты, көбінесе жаңартылмаған. Виллем Ридерстің жекпе-жек өнері жүйесі жарылысқа толы қозғалысқа негізделген. Барлық соққылар мен қозғалыстар барынша зиян келтіру және қарсыластың кез келген артықшылығын жою үшін жарылыс күшімен орындалуы тиіс. Кунтаошының жарылысқа толы, үздіксіз және ағылшын қозғалысының арқасында, егер қарсылас бірінші немесе екінші соққыдан кейін қабілетсізденбесе, ол көбінесе жасалған соққыларға жауап береді. Қарсылас бес-алты соққыға қалып қоюы мүмкін. Ридердің Кунтаосы әлі де ескі мектептік жауынгерлік бағытын сақтайды, техникалары шабуылшыға ауыр жарақат келтіруге немесе өлтіруге арналған. Бұл өнердің негізгі қағидасы – өзін-өзі қорғау жеткілікті болуы үшін, сіз өзіңізді ұрыс кезінде ең нашар жағдайға тап болатындай ескеруіңіз керек. Сәйкесінше, бұл жағдай – күрестік өнерде тәжірибелі, қаруланған бірнеше шабуылшыға қарсы тұру қажеттігі. Осы болжам осы өнердің теориялық негізін құрайды. Лю Сонг жүйесі – «пышаққа дайын» немесе қару-жараққа негізделген жүйе, ол көбінесе қарусыз жаттығулармен жүзеге асырылады. Қару-жарақтар жоғары деңгейдегі жаттығуларда қол техникасын кеңейту ретінде қосылады, ол ең маңыздысы саналады. Бұл көптеген басқа қарулы күрес стилінен өзгеше, олар алдымен қарумен жаттығуды бастайды және негізгі таяқ, пышақ немесе қылыш дағдыларын үйренгеннен кейін «қолсыз» әдістерді қолданады.

DVD дискісі

McKissick, R. (2012). Төменгі Тайға Кунтао Барыс Жүйесі