Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Құрылысы жойылған динозаврлар туысы
Extinct genus of dinosaurs
Крайтонсавр (Crichtonsaurus) ("Крайтонның кесірткесі" деген мағына береді) – қазіргі Қытай аумағында соңғы креда кезеңінде өмір сүрген, шөппен қоректенетін анкилозаврид динозаврының туысы. Ол "Джурасик паркі" динозаврлар романының авторы Майкл Крайтонның құрметіне аталған. Кейіннен C. benxiensis деген туыс таксон табылды, ол енді жеке түр ретінде қарастырылады.
Crichtonsaurus (meaning "Crichton's lizard") is a genus of herbivorous ankylosaurid dinosaur that lived during the Late Cretaceous in what is now China. It was named after Michael Crichton, the author of the dinosaur novel Jurassic Park. A sister taxon was discovered, C. benxiensis, which is now identified as a separate genus.
Тарих
Бұл туыстың алғашқы қазбалары 1999 жылы Қытайдың Ляонин провинциясындағы Бейпиао қаласының жанындағы Сяуфюцзян формациясының Сунцзяван қабатында табылды. 2002 жылы Қытай Ғылым академиясының Омыртқалы жануарлар палеонтологиясы және палеоантропология институтының ғалымы Донг Цзимин оны атап, сипаттады. Типтік түрі – Crichtonsaurus bohlini. Туыс атауы американдық жазушы, «Юралық парк», «Андромеда штаммы» және тағы басқа романдарының авторы Майкл Крайтонның құрметіне берілген. Түрлік атауы 1930 жылдары Қытайға бірнеше палеонтологиялық экспедицияларға қатысқан швед палеонтологы Биргер Болиннің құрметіне аталған. Ол көптеген қытай анкилозаврларын сипаттаған. Болин динозаврлар мен тарихқа дейінгі сүтқоректілер туралы жұмыстарымен қатар, «Пекин адамының» бар екенін анықтаған топтың құрамында болды. IVPP V12745 холотипі Сунцзяван формациясының сенаман-тур құрамындағы қабаттан табылды. Ол үш тісі сақталған сол жақ төменгі жақ сүйегінен тұрады. Бұған қоса, екі үлгі қарастырылды: IVPP V12746, екі мойын омыртқасы мен бір арқа омыртқасынан тұрады; және LPM 101, төрт сакраль омыртқасы, жеті құйрық омыртқасы, иық сүйегі, коракoid, жамбас сүйегі, жамбас сүйектері, аяқ сүйектері, мойын жартығы және остеодермаларды қамтитын жартылай дене қаңқасы. 2014 жылы Виктория Арбур қосымша үлгілердің дұрыстығын растау мүмкін емес екенін, себебі материалдардың арасында ортақ белгілердің жетіспеуін атап өтті. Ол сондай-ақ холотиптің өзінде ешқандай ерекше белгілерді таба алмады, нәтижесінде Crichtonsaurus bohlini nomen dubium екеніне келісім берді. 2014 жылғы мәліметтер бойынша, Crichtonsaurus bohlini Ляонин провинциясындағы төрт белгілі анкилозавр түрінің бірі болып табылады.
The first fossils of the genus were discovered in 1999 in the Sunjiawan Formation of Xiafuxiang, near Beipiao in Liaoning Province, China. It was named and described by Dong Zhiming of the Institute of Vertebrate Paleontology and Paleoanthropology of the Chinese Academy of Sciences in 2002. The type species is Crichtonsaurus bohlini. The generic name is in honor of Michael Crichton, American author whose novels include Jurassic Park, The Andromeda Strain and others. The specific name honours Birger Bohlin, a Swedish paleontologist who during the 1930s took part in several paleontological expeditions to China. He described numerous Chinese ankylosaurs. As well as his work on dinosaurs and prehistoric mammals, Bohlin was part of the group that established the existence of Peking Man. The holotype, IVPP V12745, was found in a layer of the Sunjiawan Formation dating from the Cenomanian Turonian. It consists of a left lower jaw with three preserved teeth. Additionally, two specimens have been referred: IVPP V12746, consisting of two neck vertebrae and a back vertebra; and LPM 101, a partial postcranial skeleton including four sacral vertebrae, seven tail vertebrae. a shoulder blade, a coracoid, a humerus, a thighbone, foot bones, a cervical halfring and osteoderms. In 2014, Victoria Arbour pointed out that the referral of the additional specimens could not be justified because of a lack of overlapping material. She also failed to find any unique traits in the holotype itself, concluding that Crichtonsaurus bohlini was a nomen dubium. As of 2014, Crichtonsaurus bohlini is one of four known ankylosaur species in Liaoning Province.
Сипаттама
Жер бетінде тіршілік еткен төрт аяқты жануар, Крайтонзаврдың бұл үлгісі денесі жапық болған, бұл омыртқа және сан сүйектерінің қысқа болуынан көрінеді. Орнитишиялар отрядының мүшесі ретінде, бұл түрдің таз сүйегі құстарға ұқсас, артқа қарай бағытталған. Донг бұл түрдің тістерінің тамырындағы ойықтарды сипаттаған. Крайтонзавр – броньды динозаврлар туысы, бірақ оның құйрығында ұрық болған-жоқпыны белгісіз, мүмкін бұл Ankylosaurinae қосымша туысына ғана тән ерекшелік болған. Арбурдың сөзіне сәйкес, Сихетун қазба мұражайында C. bohlini деген атпен көрсетілген қаңқа, ықтимал, C. benxiensis-ке жатады.
A terrestrial quadruped, the Crichtonsaurus specimen was squat, as seen in the short length of the humerus and femur bones. As a member of the order Ornithischia, the species had a backwards facing pelvis, similar to that of birds. Dong describes notches near the base of the species' teeth. Crichtonsaurus was a genus of armored dinosaurs, but it is unknown if the species possessed a tail club, which may have been a feature exclusive to the subfamily Ankylosaurinae. Also, according to Arbour, a skeleton displayed at the Sihetun Fossil Museum under the name of C. bohlini, probably belongs to C. benxiensis.