Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жапон шамисен музыкасының жанры (津軽三味線, つがるじゃみせん) немесе (つがるしゃみせん) – қазіргі Аомори префектурасындағы Цугару түбегінен бастау алған жапон шамисен музыкасы жанры және осы музыканы орындауға қолданылатын аспап. Бұл жанр бүкіл Жапонияда таралған, бірақ Цугарумен байланысы әлі де күшті. Цугару джамисен шамисен музыкасының ең танымал жанры саналады және Жапонияда бірнеше рет үлкен сұранысқа ие болды.
Japanese genre of Shamisen music
(津軽三味線, つがるじゃみせん) or (つがるしゃみせん) refers to both the Japanese genre of shamisen music originating from Tsugaru Peninsula in present day Aomori Prefecture and the instrument it is performed with. It is performed throughout Japan, though associations with the Tsugaru remain strong. Tsugaru jamisen is considered the most recognized genre of shamisen music, and has enjoyed multiple periods of popularity in Japan.
Тарих
Шамсиеннің 16 ғасырда Қытайдан Окинава арқылы пайда болғаны белгілі болса да, Цугару джамисеннің нақты дамытушылары әлі күнге дейін нақты белгісіз, себебі оның даму тарихы жазбада қалдырылмаған және Жапон үкіметі тарапынан ресми мойындалмаған. Бұл стиль қазіргі Аомори префектурасының батысында орналасқан Цугару деген шағын жартыаралдан шыққан. Сонымен қатар, кейбір зерттеушілер қолда бар мәліметтерге сүйене отырып, стильдің тегі туралы әртүрлі болжамдар жасаған. Көпшілік пікір бойынша, бұл стиль босама деп аталатын, үйсіз және көзі көрмейтін адамдар тарапынан дамытылған. Бір ғалым, Дайджо Кадзуо, музыканттар мен олардың отбасыларымен сұхбаттасқаннан кейін, бұл жанрдың Нитабо есімді босамадан бастау алғанын айтқан. Оның зерттеулеріне сәйкес, 1877 жылы Нитабо шамизен сатып алып, оны өзгертеді, соның ішінде ерекше ойнау стилін қабылдады. Нитабо аспаптың медиаторын (плектр) дөңгелектеу пішінге келтіріп, күріш қасығына ұқсатты. Одан бөлек, ол шамизенді тік ұстап ойнау стилін енгізді, көпір маңындағы аймақты ойнау аймағы ретінде пайдаланды және медиаторды ғана қолданудың орнына, ішектерді соғу және шапалақтау әдістерін қосты. Алайда, Джеральд Громер сияқты басқа ғалымдар, жеткілікті құжаттама болмағандықтан, Кадзуоның айтқандары толыққанды дұрыс болмауы мүмкін екенін мәлімдейді. Нитабода Кинобо және Чосакубо сияқты бірнеше соқыр шәкірттері болды, олар стильдің дамуына үлес қосты. Нитабоның соңғы шәкірті Ширакава Гунпачиро Цугару аймағынан тыс жерлерде халықтық өнер ұжымының құрамында өнер көрсетті. Гунпачиро Токиодағы концерт залдарында да кәсіби өнер көрсететін. Оның жетістіктерінің арқасында Цугару джамисен 1920 жылдары танымал болды, бірақ он жылдықтың соңында Екінші Қытай-Жапон соғысы басталғаннан кейін оның танымалдығы төмендеді. 1955-1965 жылдары осы жанрдың көптеген орындаушылары Токио сияқты Жапонияның қалалық орталықтарына көшіп кетті. Бұл көші-қон Жапониядағы дәстүрлі өнердің өркендеуіне байланысты үлкен қозғалыстың бір бөлігі болды. Цугару джамисен 1959 жылы Токиодағы Нихон театрында Гунпачироның енка жұлдызы Мичия Михасимен бірге өнер көрсеткеніне байланысты тағы да танымал болды. Бұл жанрға кеңінен танысудың нәтижесінде, жас орындаушылар пайда бола бастады. Такахаси Чикузан, ол да босама болған, жанрдың өте құрметті орындаушысы болды және 1964 жылы Жапония бойынша гастрольдік сапарға шықты.
While it is clear that the shamisen originated from China through Okinawa in the 16th century CE, the specific developers of tsugaru jamisen are not known with certainty, largely because written records of its development were not kept nor was it ever formally recognized by the Japanese government. What is known is that tsugaru jamisen originated from a small peninsula due west of present day Aomori Prefecture called Tsugaru. In addition, some researchers have conjectured on the style's origins based on available evidence. There is some consensus that the style was developed by homeless and blind individuals called bosama. One scholar, Daijō Kazuo, proposed that the genre originated from a bosama named Nitabō on the basis of interviews of musicians and their families. According to his research, Nitabō acquired and modified a shamisen in 1877 for which he adopted a different playing style. Nitabō rounded off the plectrum of the instrument such that it was shaped like a rice paddle. In addition, he adopted a playing style with the shamisen held upright, included the area around the bridge as the playing area, and incorporated beating and slapping the strings in contrast to exclusive use of the plectrum. However, other scholars, such as Gerald Groemer, argue that due to a lack of documentation, the account advanced by Kazuo may not be entirely accurate. Nitabō had multiple blind students, such as Kinobo and Chōsakubo, who contributed to the development of the style. Nitabō's last student, Shirakawa Gunpachirō, performed outside of the Tsugaru region as a part of a folk performance troupe. Gunpachirō also performed in professional settings, such as in concert halls in Tokyo. As a result of his successes, tsugaru jamisen became popular in the 1920s, but its popularity waned with the onset of the Second Sino Japanese War later in the decade. During 1955–1965, many performers of the genre moved to urban centers in Japan such as Tokyo. This migration was part of a larger movement due to a boom in the traditional arts in Japan. Tsugaru jamisen enjoyed another bout of popularity when Gunpachirō performed with enka star Michiya Mihashi at the Nihon Theater in Tokyo in 1959. As a result of this mass exposure to the genre, younger practitioners of the genre began to emerge. Takahashi Chikuzan, who was also a bosama, was also a highly regarded practitioner of the genre and began touring Japan in 1964.
Құрамы
Цугару джамисені қалың мойны мен қалың ішектері бар үлкен шамизенде ойнайды ([[wikt:太棹). Цугару джамисенін ерекшелігі – оның соққылы дыбысы (әр соққыда медиатор аспаптың корпусына тиеді) және орындалатын ырғақтардың әуезділігі. Көптеген жапон музыкасынан айырмашылығы, кейбір цугару джамисен шығармалары үш өлшемді, бірақ үш соққы Батыс музыкасындағыдай айқын емес. Цугару шамизенінің репертуары кең және үнемі дамып келеді. Такахаси Чикузан және Ямада Чисато сияқты белгілі орындаушылармен жасалған сұхбаттар мен бұрынғы жұлдыздардың жазбалары төмендегі кесте жасауға мүмкіндік береді. Төмендегі атаулардың көпшілігі екі нұсқада кездеседі: ән түрінде (шамизен мен тайко барабанының сүйемелдеуімен ән) және шамизеннің жеке орындауы ретінде (төмендегі алтыншы топты қараңыз). Соңғы кезде жас орындаушылар цугару шамизен ойнау стилін немесе мотивтерін джаз, рок және басқа да коммерциялық музыка түрлерімен үйлестіруге тырысады. Шин минъё деп аталған аранжировкалардан басқа, бұл шығармалар көбінесе дәстүрлі деп есептеледі.
Tsugaru jamisen is played on a larger shamisen called ([[wikt:太棹) with a thicker neck and thicker strings than those used for most other styles. Tsugaru jamisen is easy to recognize by its percussive quality (the plectrum striking the body of the instrument on each stroke) and the lilt of the rhythms performed. Unlike most other Japanese music, some tsugaru jamisen pieces are in triple time, though the three beats are not accentuated in the manner of Western music. Tsugaru shamisen has a large and steadily growing repertory. Interviews with noted performers such as Takahashi Chikuzan and Yamada Chisato and recordings issued by stars of the past allow one to produce the following table. Most of the titles given below exist in two versions: in song form (a vocal line with shamisen and taiko drum accompaniment) and as a solo shamisen piece (see sixth group below). Recently, younger performers have been attempting to combine tsugaru shamisen playing styles or motives with jazz, rock, and other forms of more commercial music. With the exception of arrangements classified as shin min'yō, these pieces are usually considered to be traditional.
Ойын әдісі
Цугару жамисен көптеген ерекше фразалар мен стильдермен ерекшеленеді. Акробатикалық техникада (кёкубики) импровизация басты ерекшелік болып табылады. Музыкант бачимен ішектерді және дабылдың терісін өте қатты және жылдам соғады. Дәстүрлі түрде олар тек сол қолдың көрсету және сақина саусақтарын ғана қолданады, ал гамма негізінен пентатоникалық (до ре ми соль ля). Соңғы жылдары цугару жамисен стиліне тән жаңалық – бачидің артқы жағымен, теріге тигізбей орындалатын тремоло.
The tsugaru jamisen is characterized by many distinct phrases and styles. In acrobatic technique (kyokubiki), improvising is the feature. The player will often strike the strings and skin very hard and fast with the bachi. They use only left index and ring finger traditionally, and the scale is basically pentatonic (do re mi sol la). A technique unique to the tsugaru jamisen style in recent years is the tremolo played with the back of the bachi without hitting the skin.
Репертуарды талқылау
А тобының әндері қазір сирек орындалады, бірақ бұрынғыда босма деп аталатын, көшпелі, көбінесе соқыр музыкант-тіршілікшілердің репертуарында маңызды орын алған. 20 ғасырдың басында бұл кудокилер қысқа, сюжетсіз әндермен біртіндеп ығыстырылды. Босамалар (және уақыт өте келе басқа орындаушылар) өз күштерін бес сүйікті әнге (С тобы) жұмсады. 20 ғасырдың ортасына қарай үш ән (В тобы) және олардың шамизенде орындалуы Цугару шамизен репертуарының ядросына айналды, және бүгінгі күнге дейін солай болып қалуда. Шын мәнінде, "Джонкара буши" – ескі босамалардың тіпті танымайтын нұсқасы – бүгінде мәңгілік "Цугару рухының" символына айналды. D тобының әндері A, B және C топтарының әндерінен кем дәрежеде дәстүрлі болғанымен, босамалардың репертуарының маңызды бөлігі болған жоқ. Олар көбінесе кәсіби емес орындаушылармен орындалған, әдетте шамизенмен сүйемелденбей. Бірақ 2-ші дүниежүзілік соғыстан кейін Цугару шамизеннің "жарылысы" кезінде бұл әндерге қайта қызығушылық туды. Шамизенмен сүйемелдеуді Такахаси Чикузан (Такахаси 1976:142) сияқты орындаушылар жазды немесе өңдеді. Одан бұрын бүкіл елде "жаңа халық әндерін" жасау қозғалысы болды (Хьюз 1985:144-54, 281–309; Кодзима 1970), нәтижесінде E тобындағы әндер пайда болды. Соңғы кезде D тобының әндерінің шамизенде орындалатын соло нұсқалары да жасалды. Ескі әндердің соло нұсқалары репертуардың орталығына айналып, ұзақ соло импровизацияларының (F тобы) және ансамбль орындауларының (G тобы) дамуына әкелді. Цугару шамизен репертуарының ең қызықты ерекшеліктерінің бірі – оның жинақталу қабілеті. B тобындағы әндердің тізілімінен көрініп тұрғанындай, әндердің жаңа нұсқалары ескі нұсқаларды ығыстырмай, олармен қатар өмір сүреді. Ескі әндер мен олардың шамизенмен сүйемелдеуі немесе шамизенде орындалатын соло нұсқалары, әрине, ондаған жылдар бұрынғыдан (және олар бастапқыда біркелкі болған емес) біршама өзгергеніне қарамастан, "ескі", "орташа" және "жаңа" нұсқалар стильлік және тарихи тұрғыдан да ерекшеленеді. Олардың құрылымдық айырмашылықтары, белгілі бір мағынада, қатып қалған тарихты сақтайды.
Group A presents songs that are only rarely heard today, though they were once the mainstay of the repertoire of itinerant, often blind, musician beggars known as bosama. At the start of the 20th century, these kudoki were gradually displaced by shorter non narrative songs. The bosama (and, in time, other performers) tended to concentrate their efforts on some five favorite songs (Group C). By the middle of the 20th century three songs (Group B) and their shamisen versions had become the core of the Tsugaru shamisen repertoire, which they remain today. Indeed, "Jonkara bushi"—in a version that the old bosama would probably not even recognize—has today become virtually a symbol of the timeless "spirit of Tsugaru". The songs of group D—though no less traditional than those of groups A, B, and C—were not, it seems, a major part of the bosama repertoire. Instead, they tended to be sung by non professionals, generally without shamisen accompaniment. But with the Tsugaru shamisen "boom" after World War II, these songs began to receive renewed attention. Shamisen accompaniments were composed or arranged by such performers as Takahashi Chikuzan (Takahashi 1976:142). Somewhat earlier there had been a nationwide movement to produce "new folk songs" (see Hughes 1985:144 54, 281–309; Kojima 1970), resulting in the songs listed in Group E. More recently still, solo shamisen versions of the songs of Group D have been arranged. Solo versions of the older songs have become the center of the repertoire, leading to the development of long solo improvisations (Group F) and ensemble playing (Group G). One of the most the interesting characteristics of the Tsugaru shamisen repertoire is what might be termed its cumulative nature. As can be seen from the listing of songs in Group B, newer variants of songs tend to coexist alongside older versions, rather than replacing them. Although the older songs and their shamisen accompaniments or shamisen solo versions have no doubt themselves been somewhat transformed from what they were many decades ago (and they of course were never an entirely uniform to begin with), it remains certain that the "old", "middle", and "new" versions are differentiated not merely stylistically but also historically. Their structural differences contain, as it were, a congealed history.