Хайка Гроссман: Өмірі мен күресінің тарихы

Кіріспе

Израиль саясаткері (1919–1996)

Хайка Гроссман (20 қараша 1919 – 26 мамыр 1996) – израильдік саясаткер және Кнессет мүшесі. Жастық шағында ол Еуропадағы сионистік лидер, партизан және Польшадағы гетто көтерілісіне қатысушы болған. Гроссман Польшаның Беласток қаласында дүниеге келген. Өспірім шағында ол HaShomer HaTzair социалистік-сионистік жастар қозғалысына қосылды. Польшадағы қозғалыстың жетекшісі ретінде ол Бжест-Литовск қаласына қозғалыстың қызметін ұйымдастыру үшін жіберілді. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, ол Вильноға (қазіргі Вильнюс, Литва) көшіп, HaShomer HaTzair жерасты басшылығында белсенділік танытты. 1941 жылы нацистердің Кеңес Одағына шабуыл жасағаннан кейін ол Беластокқа оралды, онда Беласток геттосындағы жер асты қозғалысын ұйымдастыруға көмектесті. Ол сол гетто мен Вильно, Люблин, Варшава және басқалары арасында хабаршы ретінде жұмыс істеді. Жалған құжаттармен ол Халина Воранович есімді поляк әйелі болып көрінді. Оның поляк екендігі көптеген қалалар мен геттолардағы жер асты қозғалыстарына, сондай-ақ Польша мен Литваның орманды аймақтарында құрылған партизан отрядтарына көмектесуге мүмкіндік берді. Отто Буссе көмегімен ол қару сатып алып, оларды геттоға жеткізуге көмектесті. 1943 жылы Беласток геттосының көтерілісіне қатысып, жер асты бөлімін құруға көмектесті. Соғыстан кейін Гроссман Польша еврейлерінің Орталық Комитетінде қызмет етті және ерекше батырлығы үшін медальмен марапатталды. 1948 жылы Палестинаға эмиграциялап, Батыс Галилеядағы Эврон кибуцына қосылды. Ол Мапам партиясында да түрлі лауазымдарда жұмыс істеді. 1950–1951 жылдары Гаатон аймақтық кеңесінің төрағасы болды. 1969 жылдан 1988 жылға дейін (1981–1984 жылдар аралығындағы үзілістен басқа) Гроссман Мапам және Біріккен партиясы (Мапам кіретін одақ) атынан Кнессет депутаты болды. Парламент мүшесі ретінде ол әлеуметтік мәселелер мен әйелдердің құқықтарына баса назар аударды. Ол аборт жасау құқығын, тәуекел топтағы жастарға қатысты заңдарды және балаларды ұруға қарсы заңды қабылдауға көмектесті. 1993 жылы Гроссман Йом Хаацмаут (Израильдің Тәуелсіздік күні) мерекесінде дәстүрлі түрде жағылатын он екі шамның бірін жағуға шақырылды. Шамдарды жаққандардың кешінде ол баспалдақтан құлап, үш жылға созылған комаға түсті, содан кейін 1996 жылы қайтыс болды.

Haika Grossman (, 20 November 1919 – 26 May 1996) was an Israeli politician and member of Knesset. In her youth, she was a Zionist leader in Europe, a partisan, and a participant in the ghetto uprisings in occupied Poland. Grossman was born in Białystok, Poland. As a teenager she joined the HaShomer HaTzair Socialist Zionist youth movement. As a leader of the movement in Poland, she was sent to the town of Brześć Litewski to organize the movement's activities there and in the surrounding region. When World War II erupted, she moved to Wilno (now Vilnius, Lithuania), where she was active in the emergency underground leadership of HaShomer HaTzair. Upon the Nazi invasion of the Soviet Union in 1941, she returned to Białystok, where she helped organize the underground movement in the Białystok Ghetto. She served as a courier between that ghetto and those of Wilno, Lublin, Warsaw and others. Using forged papers, she managed to pass as a Polish woman named Halina Woranowicz. Her Polish identity enabled her to assist the underground movements in numerous towns and ghettoes, as well as the emerging partisan units being formed in the nearby forests of Poland and Lithuania. Aided by Otto Busse she also purchased arms and helped smuggle them into the ghettoes. In 1943, she took part in the Białystok Ghetto Uprising, and helped to establish an underground unit. After the war, Grossman served on the Central Committee of the Jews of Poland, and was awarded medal for outstanding heroism. She emigrated to Mandatory Palestine in 1948 and joined Kibbutz Evron in the Western Galilee. She also served in various capacities in the Mapam Party. From 1950 to 1951 she was the head of Ga'aton Regional Council. From 1969 to 1988 (aside from a break between 1981 and 1984), Grossman was a member of Knesset for Mapam and the Alignment (an alliance which Mapam was part of). As a parliamentarian, she focused on social issues and the status of women. Among the laws she helped pass were the right to abortions, laws relating to at risk youth, and the law against beating children. In 1993, Grossman was invited to light one of twelve torches traditionally kindled in the national ceremony marking Yom Ha'atzma'ut (Israel's Independence Day). Later, at a party for the torch lighters, she slipped down a flight of stairs and fell into a coma, which lasted three years, until her death in 1996.

Кітап

Гросман, Хайка. Жер асты әскері: Белосток геттосының жауынгерлері, Холокост кітапханасы, 426 бет. 1988 жыл.