Бірінші дүниежүзілік соғыстың басындағы неміс халқының көтеріңкі рухы
Spirit of 1914
Бірінші дүниежүзілік соғыстың басындағы немістердің көтеріңкі көңіл-күйі – "тамыздық оқиға". Орта және жоғары таптардың қуанышы, халықтың қалғаны күмәнді қарады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бірінші дүниежүзілік соғыстың басында немістердің соғысқа деген құлшынысы
War enthusiasm of some Germans at the start of WW1
1914 жылғы рух (немісше: Geist von 1914; немесе көбінесе Augusterlebnis) – Бірінші дүниежүзілік соғыстың басында неміс халқының бір бөлігін қамтыған эйфория сезіміне берілген атау. Соғыстан кейінгі ондаған жылдар бойы бұл құлшыныс дерлік барлыққа ортақ деп бейнеленді, бірақ 1970 жылдардан бергі зерттеулер оның көлемі шектеулі екенін көрсетті. Оны негізінен ірі қалалардағы білімді жоғарғы және орта таптар бастан кешірді, олар оны қызықты мүмкіндік, өмірді өзгерту және Германияны әлемдік держава ретінде лайықты орнына көтеру деп қарастырды. Дегенмен, қалалық жұмысшы табы мен ауылдық немістер қуанышқа көп қатыспады. Олар соғысқа күдікпен қарады және оны борыш деп есептеді. Үкімет соғысты халыққа таза қорғаныс ретінде, қысқа мерзімді, шамамен бірнеше айға созылатын болады деп көрсетті. Германия әскері күтілгендей жедел жеңіске жете алмағанда, эйфория орнына қатал нық қадамға айналды. Соған қарамастан, Германия жеңілгеннен кейін тамыз айындағы оқиғалар туралы естелік жиі еске түсірілді, оның ішінде солшыл саясаткерлер соғысқа қолдау көрсетулерін ақтауға тырысты.
The Spirit of 1914 (German: Geist von 1914; or, more frequently, Augusterlebnis, ) was the name given to the feeling of euphoria that affected parts of the German population at the start of World War I. For many decades after the war, the enthusiasm was portrayed as nearly universal, but studies since the 1970s have shown that it was more limited. It was experienced primarily by the educated upper and middle classes in the large cities who saw it as exciting, a chance to reshape lives and to lift Germany to its proper role as a great world power. The urban working class and rural Germans, however, took little part in the jubilation. They looked at the war sceptically and as a matter of duty. The government portrayed the war to the people as purely defensive and likely to be short, lasting perhaps only a few months. When the German military failed to achieve the quick victory everyone expected, the euphoria faded into a grim determination. The memory of the August experience was nevertheless regularly recalled after Germany's defeat, in part by the politicians of the Left who wanted to justify their support for the war.
Өмірбаян
Бірінші дүниежүзілік соғыстың басталуына неміс халқының реакциясы кемінде 1871 жылы неміс империясының құрылуына дейін жететін тамырларына ие болды. Германияның бірігуі пруссиялық басшылық астында жүзеге асырылғандықтан және Пруссия жаңа мемлекеттегі ең көп халқы бар штат болғандықтан, империяда үстем күшке айналуға мүмкіндігі болды. Пруссиялық аристократияға қатысты мықты әскери дәстүр, борыш, бағыну, адалдық және тәртіп сияқты пруссиялық құндылықтардың империядағы орта тап қоғамын қалыптастыруда маңызды рөл атқарды. Білімді топтар арасында ұлтшылдық және әлеуметтік дарвинизм де кең таралған. Соғыс халықтың өмір сүруі үшін қажет деген сенім мектептер, университеттер, жастар ұйымдары, шіркеулер және Пангермандық лига және Колониялық қоғам сияқты патриоттық қоғамдар арқылы таратылды. Алайда Вильгельм Крюгер телеграммасы (1896) және Daily Telegraph ісі (1908) сияқты дипломатиялық қателіктерге бейім болды, бұл Ұлыбританияны қатты ренжітті. Германияның болжаусыз сыртқы саясаты және әскери қауқарлылығы, әсіресе Екінші Марокко дағдарысы және Ұлыбританиямен бәсекелесу үшін әскери-теңіз күштерін кеңейту 1907 жылғы Ұлыбритания, Франция және Ресей арасындағы үштік келісімге әкелді. Германия өзін жаулармен қоршалған сезінді және жаулары оны жеңе алмас бұрын жылдам жеңіске жетуге мүмкіндік беретін алдын алу соғысын қарастыра бастады (Шлиффен жоспарына қараңыз). Соғыс үгіті соғыс басталғаннан кейін бірден көпшілікке жетіп, Германия соғыс жариялағанда өзін шабуылдан қорғайды деген сенімді таратуға мүмкіндік берді, бұл үкімет халықтың қолдауын алу үшін қажет деп есептеді. Элитаның, үкіметтің қолдауымен, өз көзқарастарын бүкіл неміс қоғамына таратуының нәтижесінде қуаныш, емес, қанағатсыздық кеңінен жарияланғаны осымен түсіндіріледі. Шығыс Пруссиядағы Танненберг шайқасында орыс әскерлерінің жеңілісі (23-30 тамыз) және Бельгияға жеңіске қадам басу туралы хабарламалар қысқа мерзімге жұмысшы табына да соғыс эйфориясын таратты, бірақ уәделенген жылдам жеңіске қол жеткізе алмағанда, бұл сезім жойылды.
The reactions of the German people to the outbreak of World War I had roots that went back at least as far as the founding of the German Empire in 1871. Because Germany's unification had taken place under Prussian leadership and Prussia was by far the most populous state in the new nation, it was in a position to be a dominant force in the Empire. Its strong military tradition, rooted in the Prussian nobility, led to Prussian virtues such as duty, obedience, loyalty and discipline playing an important role in shaping middle class society in the Empire. Both nationalism and social Darwinism were also common among the educated classes. The belief that war was necessary for a people's survival was spread by schools, universities, youth groups, churches and patriotic societies such as the Pan German League and the Colonial Society. Wilhelm, however, was prone to diplomatic blunders such as the Kruger telegram (1896) and the Daily Telegraph Affair (1908) which seriously offended Britain. Germany's unpredictable foreign policy and its military sabre rattling, especially the Second Morocco Crisis and the expansion of its navy to complete with Britain's, led to the 1907 Triple Entente agreement between Britain, France and Russia. Germany felt that it was encircled by enemies and began to consider a preventative war that would allow it a quick victory before its enemies became too strong for it to overcome (see the Schlieffen Plan). War propaganda was able to reach a mass audience immediately after the outbreak of the war and to spread the belief that Germany was defending itself from attack when it declared war, a belief that the government thought was necessary to win the people's support. The fact that it was the jubilation rather than the resignation that was widely reported can be explained by the fact that the elite, with the backing of the government, were in the position to project their perceptions onto the whole of German society. The news of the defeat of Russian forces at the Battle of Tannenberg in East Prussia (23 to 30 August) and reports portraying a victorious march into Belgium briefly spread the war euphoria even to the working class, but when the promised quick victory failed to materialise, the feeling faded.
Қуанышы
Германияның Ресейге демобилизация талап еткен ультиматумы 1914 жылдың 1 тамызында мерзімі біткенде, Берлин сарайынан бір офицер Германияның да жұмылдырыла бастағанын жариялады. Жаңалықты күтіп отырған халық Иоганн Себастьян Бахтың "Енді бәрі Құдайға шүкір айтсын" ("Nun danket alle Gott") хорына бір ауыздан ән шырқап, діни сезімдерін білдірді. Кейбір немістер үшін соғыс басталған сәт "жаңару сезімі" болды. Көптеген студенттер соғыстың өмірлік тәжірибесін, жалықтырып, мәнсіз өмірден қашу мүмкіндігі ретінде қарастырды. Ұлтшыл немістер "ұлттың тазартатын отты ваннасы" туралы айтты. Әскери тарихшы Манфрид Раушенштейнер соғысқа деген ынта-күштің барлық әлеуметтік топтар мен саяси бағыттарға әсер ететін нақты фактор деп санайды. 1914 жылғы жазғы соғыс перспективасы саяси, философиялық және өмірлік құштарлықтарды бейнелейтін экранға айналды: Адамдар соғыстың болатынын әсте болғанын түсінді, бірақ одан қатты қорқуға да себеп болмады; соғыс – адам табиғатының бір бөлігі және қатты қызықтыратын нәрсе еді. Соғыс күнделікті өмірден қашудың ең оңай жолы сияқты көрінді. Сан алуан қайшылықтар бір сезімге бірікті: заманауилықтан шаршау және жаңалыққа құштарлық, құтқарылудың иррационалды үміті, түрлі дилеммаларды шешу, тоқыраудан шығу. Соғыс – құтқару жолы деген сезім болды. Студенттер, профессорлар, жазушылар, суретшілер, дін қызметкерлері, атеистер, анархистер, саяси белсенділер, радикалдар: барлығы да Еуропа тыныштығының аяқталуын күтіп отырды. Олар соғыста қорқынышты емес, өзгерісті көрді. Соғыс басталған күні шұғыл түрде Абитур (орта мектеп бітіру емтиханы) жарияланды. Соғысқа ынтасы бар көптеген жастарды ескере отырып, әскерге ерікті түрде қосылғысы келген жоғары сынып (13-сынып) оқушыларына Абитур емтиханын ертерек тапсыруға рұқсат берілді. Жазбаша емтихан берілді, бірақ ауызша емтиханнан бас тартты. Ықшам уақыт ішінде барлық 13-сыныптар әскери қызметке дайындыққа жіберілді. Олардың бірі – ақын Карл Цукмайер, ол кейіннен осы оқиғаны былай деп сипаттады: "Біз үшін бұл керемет көңілді болды. Ұлттық киім тіпті ең нашар оқушыға да еркектік бедел берді, ал мұғалім оған қарсы әлсіз болды. Бізге тек ең оңай сұрақтар қойылды, сондықтан ешкім емтиханды сәтсіз аяқтаған жоқ. Көп жылдар бойы қорқыныш тудырған Абитур отбасылық тойға айналды. Білімді элитаның арасында "1914 жылғы рух" Германияны мазалаған әлеуметтік, саяси және мәдени дағдарыстарды емдеуге көмектеседі деген үміт болды. Ұлтқа сырттан қауіп төнген кезде, жаңа бірлестік рухы ұлттық өмірді жаңартпақ болды. Соғыстың ауыртпалықтары мен жемістері тең бөлінетін еді. Бірақ алғашқы идеализм соғыстың шындығына тап болғанда көңілі толмаушылыққа ұласты.
When Germany's ultimatum to Russia demanding that it demobilise expired on 1 August 1914, an officer announced from the Berlin Palace that Germany too was mobilising. The crowd that had gathered to await the news then sang Johann Sebastian Bach's chorale Nun danket alle Gott ("Now all give thanks to God") in a clear expression of religious emotion. For some Germans, the beginning of the war was perceived as a "revival experience". Many students viewed the existential experience of battle as a possible escape from an existence that was seen as boring and shallow. Nationalist minded Germans spoke of the "cleansing steel bath of the nation". Military historian Manfried Rauchensteiner saw the enthusiasm for war as a very real factor that had an impact across all social classes and political camps. The prospect of war in the summer of 1914 became a projection screen for a wide range of political, philosophical and existential desires:People did not take it for granted that there was such a thing as war, but it did not seem particularly frightening to them either; war was part of the human condition and was tremendously exciting. War seemed to be the ideal way to escape from everyday life. All sorts of contradictory things flowed into the feeling: weariness of modernity and the longing for something new, irrational expectations of redemption, the resolution of a wide variety of dilemmas, the overcoming of stagnation. [O]ne had the feeling that the war was seen as salvation. Students, professors, writers, artists, priests, atheists, anarchists, political activists, radicals: everyone wanted to be there when the Pax Europaea came to an end. They all saw in war not the horror, but the change. An emergency Abitur (the qualification exam that came at the end of a secondary school education) was decreed on the day the war began. In view of the enthusiasm for the war that gripped many young men, upper primary school pupils (13th grade) who wanted to join the army voluntarily were allowed to take the Abitur early. The written but not the oral examinations were waived. In a very short time, entire sixth forms were channelled through the process and were ready for military service. One of them was the poet Carl Zuckmayer, who later described the experience:For us, the whole thing was tremendous fun. The uniform gave even the worst pupil a touch of manly dignity against which the teacher was powerless. We were asked only the easiest questions, so no one could fail. The Abitur, the nightmare of many youthful years, became a family celebration. There were those among the educated elite who hoped that the "Spirit of 1914" would help heal the social, political and cultural divisions that plagued Germany. With the nation threatened from without, a new spirit of community would reshape national life. The burdens and rewards of the war would be shared equally. But the early idealism became disillusionment in the face of the reality of the war.
Діни және мәдени көріністер
Кейбір шіркеулер соғысқа діни баталарын берді. Протестант пасторы ұлтшылдық рухта "Пәктік дұғаны" жаңаша өңдеді: «Мейірімді сабырмен әр оқ пен соққыны кешір. Бізді ашуымыздың тым әлсіз болуына ұрынба, әділ үкіміңді орындауға жіберме. Бізді және серіктесімізді жамандықтан және оның жер бетіндегі қызметшілерінен құтқар. Патшалық, жер – сенікі. Сенің күшіңмен біз билікке және даңққа жетейік». Соғысты кейбір жазушылар мен суретшілер құптады. Томас Манн 1914 жылдың тамыз және қыркүйек айларында жазған «Соғыстағы ойлар» (Gedanken im Krieg) еңбегінде соғысты «тазалау» және бейбіт өмірден шығу жолы деп сипаттады: «Біз оны білдік, осы бейбіт әлемді. Ол жәндіктерге толы емес пе еді? Өркениеттің шіритін иісі сезілмей ме еді? Суретші, суретшінің бойындағы солдат, осылайша тойып қалған бейбіт әлемнің құлауына Құдайға шүкір айтпауы мүмкін бе? Соғыс! Біз тазаруды, босануды және зор үмітті сезіндік». Соғысқа қолдау «Тоқсан үштің манифестінде» (Manifest der 93) көрінді, 1914 жылдың қазан айында 93 суретші мен зиялы, соның ішінде Манн, оған қол қойды. Германияның соғыс жүргізу саясатын қорғай отырып, олар оның мәдениетіне сілтеме жасады: «Бізді білетін, бізбен бірге адамзаттың ең құнды мұраларын сақтап келгендер, бізге де сеніңіздер! Біз бұл соғысты Гете, Бетховен және Канттың мұрасы бізге қасиетті болған мәдениетті халық ретінде соңына дейін аяқтаймыз». Осы сезімдер Германияның университет оқытушыларының 1914 жылғы қазан айындағы декларациясында да көрінді, оған Германияның университеттерінің шамамен 90% оқытушысы қол қойды: «Біздің сенімімізше, Еуропа мәдениетінің құтқарылуы неміс 'әскеришілігінің' жеңісіне байланысты». Екеуі де, ең алдымен, соғыстың басында Бельгиядағы неміс әскерінің әрекеттеріне қарсы бүкіл әлемде туған наразылыққа жауап ретінде жазылғанын атап өткен жөн. Көпшіліктен алшақ жүрген зиялылар өздерін патриоттар ретінде көрсетті. Әлеуметтанушы Макс Вебер «бұл ұлы және тамаша соғыс» туралы жазды және оны бастан кешірудің қаншалықты керемет екенін, тіпті майданға баруға рұқсат берілмегеніне қатты ренжүсін айтты. Рудольф Александр Шрёдер 1915 жылы «Біз орман мен шатқалдардың арасымен жасырын жүреміз» (Wir reiten von Wäldern und Schluchten verborgen) атты өлеңінде: «Сен үшін өмір сүргім келеді, сен үшін өлуге дайынмын, Германия, Германия». Генрих Лерш 1914 жылы «Солдаттардың қоштасуы» (Soldatenabschied) атты шығармасында жиі келтірілетін «Германия өмір сүруі керек, тіпті біз өлуге тура келсе де!» деген ұранды жазды.
Some churches gave the war their religious blessing. , a Protestant pastor, reworked the Lord's Prayer nationalistically: "In thy merciful patience, forgive each bullet and each blow that misses its mark. Lead us not into the temptation of letting our wrath be too gentle in carrying out Thy divine judgment. Deliver us and our pledged ally from the Evil One and his servants on earth. Thine is the kingdom, the German land. May we, through Thy mailed hand, come to power and glory." The war was welcomed by some writers and artists. In his "Thoughts in War" (Gedanken im Krieg), written in August and September 1914, Thomas Mann spoke of the war as "cleansing" and an exit from a peaceful world:We knew it, this world of peace. Did it not swarm with the vermin of the spirit like maggots? Did it not fester and stink of the decomposing substance of civilisation? How could the artist, the soldier in the artist, not have praised God for the collapse of a world of peace with which he was so fed up, so utterly fed up? War! What we felt was purification, liberation and a tremendous hope. Support for the war was reflected in the Manifesto of the Ninety three (Manifest der 93) of October 1914, a document signed by 93 artists and intellectuals, including Mann. In defence of Germany's conduct of the war, they made reference to its culture: "You who know us, you who together with us have guarded the highest possessions of mankind – to you we also call out: Believe us! Believe that we shall fight this war to the end as a cultured people to whom the legacy of Goethe, Beethoven and Kant are as sacred as hearth and land." The same feelings were echoed in the Declaration of University Teachers of the German Reich of October 1914, which was signed by almost 90% of Germany's university teachers: "Our belief is that the salvation of the entire culture of Europe depends on the victory that German 'militarism' will win." Both declarations, it should be noted, were primarily a reaction to the worldwide outrage over the German Army's actions in Belgium during the early stages of the war. Intellectuals who had kept their distance from the masses presented themselves as patriots. The sociologist Max Weber wrote of "this great and marvellous war" and that it was wonderful to still be able to experience it, even if very bitter not to be allowed to go to the front. Rudolf Alexander Schröder wrote in his 1915 poem "We ride hidden by forests and gorges" (Wir reiten von Wäldern und Schluchten verborgen): "For you I want to live, for you I want to die, Germany, Germany." In "Soldier's Farewell" (Soldatenabschied), Heinrich Lersch in 1914 wrote the frequently quoted refrain "Germany must live, even if we have to die!"
Австрия-Мажарстан
Бірінші дүниежүзілік соғыс басталған кезде Австро-Венгрия империясындағы халықтың тәжірибесі Германиядағы жағдайға көп жағынан ұқсас болды. Әуесқындық кеңінен таралған жоқ. Ол орта тап арасында, ірі қалаларда және неміс және венгр аймақтарында ең күшті болды, бірақ бастапқыда поляктар мен чехтардың арасында да сезілді. Габсбург монархиясы өзінің неміс империясымен байланысын «Нибелунг адалдығы» ретінде бейнеледі және өзін сербтер мен орыстардың «жабайы шығысына» қарсы өркениеттің берік тірегі деп санады. Соғыс басталғанға дейін Австрияның әлеуметтік-демократтары бейбітшілік бастамаларын қолдады және соғысқа қарсы демонстрациялар өткізді. Соғыс басталғаннан кейін, олар оның тек отандық емес, сонымен қатар Еуропадағы әділетсіз саяси және әлеуметтік жүйелерге өзгерістер әкелетініне үміттенді. Бұл аристократияның «Fin de siècle» мәдениетінің құлдыраған шарқына қарсы күресу мүмкіндігі ретінде қарастырылды. Алайда, бастапқы әуесқындық басылғаннан кейін, екі монархия саяси белсенділіктен қол үзді. Оның соғыс саясатына қарсылық кейінірек туды. Шындыққа адал болу үшін, мен осы алғашқы оянуда керемет, тартымды және тіпті құмарлық тудыратын нәрсе болғанын мойындауым керек, және оған қарсы тұру қиын болды. Мен соғысты жек көріп, одан жиренгеніммен, сол алғашқы күндердің естелігін жоғалтқым келмейді. Мыңдаған, жүздеген мың адамдар бейбіт уақытта сезінуі керек болғандай сезімді бастан өткерді: олар бір-біріне жақын екенін. Екі миллион халқы бар қала, шамамен елу миллион халқы бар ел сол сәтте әлемдік тарихқа куә болып отырғанын, ешқашан қайталанбайтын сәтке тап болғанын және әркімнің өзімшілдіктен арылу үшін өзінің шағын «менін» жарқыраған массаға лақтыруға шақырылғанын сезінді. Сынып, тіл және дін арасындағы барлық айырмашылықтар сол бір сәтте бауырластық сезіміне батып кетті.
The experience of the people in the Austro Hungarian Empire at the start of World War I was in many ways similar to that in Germany. The enthusiasm was not particularly widespread. It was strongest among the middle class, in the large cities and in the German and Hungarian regions, although initially it was felt among the Poles and Czechs as well. The Habsburg monarchy portrayed its tie to the German Empire as one of Nibelungentreue ("Nibelung loyalty") and saw itself as a superior bulwark of civilization against the "barbarian East" of the Serbs and Russians. Prior to the start of the war, Austrian social democrats supported peace initiatives and held anti war demonstrations. After the fighting began, they hoped it would bring changes to the unjust political and social systems not just at home but across Europe. It was seen as a chance to overcome the decadent pessimism of the aristocracy's Fin de siècle culture. Once the initial mood of enthusiasm wore down, however, the Dual Monarchy fell into a period of political passivity. Resistance to its war policy came only later. To do honour to the truth, I must confess that there was something magnificent, captivating and even seductive in this first awakening of the masses, and that it was difficult to resist. In spite of all my hatred and disgust towards the war, I would not want to have foregone the memory left behind by those first days. As never before, thousands and hundreds of thousands felt what they should have felt in peace: that they belonged together. A city of two million, a country of almost fifty million, felt in that hour that they were witnessing world history, that they were experiencing a moment that would never return, and that all were called upon to hurl their own tiny 'I's into the glowing mass in order to purify themselves of selfishness. All differences of class, language and religion were for that one moment submerged in the surging feeling of brotherhood.
Банктік тонау және жаппай истерия
Кейбір топтар соғысқа күшті эмоционалды қолдау көрсеткеніне қарамастан, шілде айы бойында көптеген адамдар жинақ шоттарынан ақшаларын шығарып алып, қағаз ақшаны алтын немесе күміс монеталарға алмастыруға тырысты.
In spite of the strong emotional support for the war among certain groups, throughout July many people withdrew their money from savings accounts and attempted to exchange paper money for gold or silver coins.
Соғысқа қарсы сезім
Соғысқа қарсылар 29 шілдеге дейін белсенділік танытты, сол күні Ресей империясы жартылай жұмылдыру жариялады. Осы күнге дейін 160 қалада 288 соғысқа қарсы митингі мен шеру өтті. Мысалы, 1914 жылдың 28 шілдесінде Гамбургте және Берлиндегі Люстгартенде соғысқа қарсы демонстрациялар өтті, онда бес күн бұрын көшеде болған 30 000 соғыс жақтасына қарағанда 100 000-нан астам адам қатысты. Әлеуметтік-демократиялық партия (СДП) басшылығы, саяси қысым көрсету және "қуанушы патриоттарға" қарсы күресу үшін бұқаралық наразылықтарды пайдалануға құлшынбады. Олардың соғысқа қарсы күш-жігері көбінесе полиция рұқсатымен өткен жабық есіктердегі жиналыстармен шектелді, ал көшелер соғысты қолдайтын орта тапқа берілді. Соғыс басталғанда, СДП басшылығы мен көптеген партия газеттерінің соғысқа қолдау көрсетуге деген кенеттен бұрылысы жұмысшы табының көп бөлігін ашуландырды, олар 1 тамыздан кейін де соғысқа деген бейтараптық пен ынтасыздық танытты.
Opponents of the war were active until 29 July when the Russian Empire announced its partial mobilisation. Up to that point, a total of 288 anti war meetings and marches had taken place in 160 cities. On 28 July 1914, for example, anti war demonstrations were held in Hamburg and in Berlin's Lustgarten, where there were more than 100,000 participants – as compared to the 30,000 war supporters who had been in the streets five days before. The leadership of the Social Democratic Party (SPD) was nevertheless reluctant to use mass protests as a means of exerting political pressure and taking the offensive against the "Hurrah Patriots". Their anti war efforts were mostly confined to meetings in closed rooms as authorised by the police, leaving the streets to the pro war sections of the middle class. When the war broke out, the radical turnaround to support for it by the SPD leadership and most SPD party newspapers angered large sections of the working class, who tended to show resignation and little enthusiasm for the war even after 1 August.
Жұмысшылар мен шаруалар
Халықтың көңіл-күйі туралы полиция есептеріне сәйкес, соғыс ірі өнеркәсіптік қалалардың жұмысшы табы аудандарында күмәнмен және үлкен алаңдаушылықпен қарсы алынды. Гамбургтегі бір пабта полиция жұмысшылардың Австрия тағының мұрагерінің оларға қатысы қандай екенін және неге олар оның үшін өмірін беру керек екенін сұрағанын естіді. Бремендегі СДП өкілі 1 тамызда жұмысшылардың көңіл-күйінің мұңды болғанын айтты: "Аналар, әйелдер мен келіндер жас жігіттерді теміржол стансасына алып келіп жылайды. Барлығы олардың тікелей сойысқа бара жатқандай сезімде". Тарихшы Свен Оливер Мюллер ауылда соғыстың басталғаны "дегенге жуық жалпы сезімді терең депрессияға түсіргенін" атап өтті. Мюнхендегі "Мюнхнер Нойесте Нахрихтен" газеті былай деп жазды: "Көптеген шаруа отбасылары үлкен қайғыда, себебі көбінесе үлкен отбасылардың әкелері кетеді; ұлдары, жылқылары мен арбалары әскери билікке тәркіленді, ал егін жинау күтіп тұр".
According to police reports on the mood of the population, the war was met with scepticism and anxiety in the working class districts of the large industrial cities. In a pub in Hamburg, the police heard workingmen ask what the heir to Austria's throne had to do with them and why they should give their lives for him. An SPD official in Bremen said that the mood among the workers there on the first of August was grim: "Mothers, wives and brides bring the young men to the train station and cry. Everyone has the feeling that they are going straight to the slaughterhouse." Historian Sven Oliver Müller noted that in the countryside, the beginning of the war caused "an almost general feeling of deep depression". The Munich newspaper Münchner Neueste Nachrichten wrote: "Many of our peasant families are in deep mourning because the fathers of often very large families have to leave; the sons, horses and wagons have been requisitioned by the military authorities and the harvest is waiting."
Саяси реакциялар
Соғыс басталған кезде СДПР Рейхстагтағы ең ірі партия болды және соғыс несиелерін қолдау көрсетуі бастапқыда күмәнді болған жалғыз партия еді. Бұрынғы соғысқа қарсы тұрысына қарамастан, СДПР қарыздарды бірауыздан мақұлдады және соғыс кезеңінде саяси партиялар арасындағы саяси бітім – Бургфриденге қосылды. Рейхстаг парламенттік тобының төрағасы Хьюго Хаас СДПР-дың әрекеттерін қорғай отырып былай деді: «Біз қауіпті уақытта өз елімізді тастамаймыз. Біз әр ұлттың тәуелсіздікке және өзін-өзі қорғауға құқығын әрқашан мойындаған Интернационалмен үндеспіз, сондай-ақ оның келісімімен кез келген жаулап алу соғысын айыптаймыз». СДПР жақтастары ерекше атап өткені – прогреске қарсы Ресей империясына қарсы күрес болды. Осы мәселе бойынша оның ең маңызды өкілі – Рейхстаг депутаты Людвиг Франк, ол 1914 жылдың 3 қыркүйегінде соғысқа ерікті болып қаза тапты. СДПР ішінде бұрын соғысқа қарсы болған Ленш, Куноу, Ханиш тобының мүшелері марксистік аргументтерді пайдаланып, неміс империализмін қолдауға тырысты. Соғысқа қатысқан барлық елдерде социалистік партиялар бастапқыда «Отан қорғаушылар» қатарына қосылып, Германиядағыдай, өз парламенттерінде соғыс несиелеріне дауыс берді. Екінші Интернационал 1914 жылдың жазында туындаған қиындықтарға төтеп бере алмады. 1916-17 жылдары ұлттық бітімдер күшіне енбей бастады, себебі жоғары шығындарға қарамастан, әскери табысқа қол жеткізілмеді, ал азық-түлік жағдайы нашарлады, әсіресе одақтастардың блокадасы астындағы Орталық державалар мемлекеттерінде, бұл таптық шекарадан асып түсетін бірлестік туралы иллюзияны жойды. Орта таптың өкілдері де соғыстың салдарына ұшырады және соғыс экономикасына өтуден зардап шекті. Олардың арасында да бастапқы қуаныштан кейін төзімділік пен патриотизмге ұмтылыс пайда болды.
The SPD was the largest party in the Reichstag when the war broke out and the only one whose support for war credits was initially in doubt. In spite of its earlier anti war stand, the SPD voted unanimously for the loans and became part of the Burgfrieden, the political truce between the political parties that was intended to hold for the length of the war. Hugo Haase, chairman of the Reichstag parliamentary group said in defence of the SPD's actions: "We will not abandon our own country in its hour of danger. We feel that we are consistent with the International, which has always recognised the right of every nation to independence and self defence, just as in agreement with it we condemn any war of conquest." Supporters of the SPD identified in particular with the fight against the anti progressive Russian Empire. Its most important spokesman on the subject was Reichstag deputy Ludwig Frank, who died as a war volunteer on 3 September 1914. Within the SPD, the previously anti war members of the Lensch Cunow Haenisch group attempted to support German imperialism using Marxist arguments. In almost all of the countries involved in the war, the socialist parties initially joined the ranks of the "defenders of the fatherland" and as in Germany voted for war loans in their parliaments. The Second International collapsed under the strain in the summer of 1914. The national truces began to crumble in 1916–17, when the absence of military success despite high casualty rates and the deteriorating food situation, especially in the states of the Central Powers that were under the Allied blockade, shattered the illusion of a community that transcended class. The middle class was also affected by the war and suffered from the transition to a war economy. Among it, too, the initial jubilation gave way to a patriotism of endurance.
Зерттеу үрдістері
Фотосуреттер көбінесе қалаларда түсірілуі және журналистер мен жазушылардың астаналардан хабарлауға бейімділігі халықтың қуанышпен қарсы алу бейнесінің басым болуына маңызды рөл атқарды. "Еуропаның ірі астаналарындағы халықтың бір бөлігі арасындағы соғысқа деген кең тараған қуанышты жоққа шығаруға болмайды", - деп жазды Иан Кершоу. Дегенмен, Еуропаның ешбір жерінде соғысқа деген ынта жоғары болған жоқ. 1914 жылғы оқиғаларға қатысты зерттеулердің бұл бағыты қазірге дейін елеулі рөл атқармайды. Бірақ, эмоционалдық оянудың мәдени тұрғыдан жасалған қойылым болуына және 1914 жылғы шілде мен тамыз оқиғалары туралы 1970-ші жылдарға дейінгі баяндаманы қалыптастыруына деген қызығушылық бар. Бұл көзқарас бойынша, соғысқа деген жалпы құлшыныс бейнесін социодемократтар өздерінің рейхстагтағы партиялық фракциясының соғысқа қаржы жұмсауға дауыс беруі мен Бургфриденге қосылу шешімін ақтау үшін пайдаланды. 1914 жылғы тамыз оқиғалары туралы көптеген тезистер 1918 жылдан кейін SPD саясаткерлерінің өзін ақтау үшін қатты қысымға ұшыраған мәлімдемелеріне немесе орта таптан шыққан дереккөздерге негізделген, олардың көпшілігі соғысқа деген құлшыныспен толы болды. 1974 жылы жарық көрген "Біз бағыныштылармыз. Неміс тарихқа қарсы кітап" ("Wir Untertanen. Ein Deutsches Anti Geschichtsbuch") атты кітабында Бернт Энгельман соғыс басталғанға дейін бірнеше күн бұрын әлеуметтік демократтарды көшеге шығарған соғысқа қарсы жаппай митингілер мен жиналыстарды мойындады, бірақ содан кейін: "Барлық ұлт, тіпті көптеген социодемократтарды қоспағанда, бұрын-соңды болмаған соғыс психозына ұшырады. Барлығы Германия империясына қастық ниетпен келген жаулар шабуыл жасағандай әрекет етті, бұл күтпеген оқиға болды және Германияның өзінде ешқандай кінәсі болмады" деді. Штеффен Брюендель соғысқа деген құлшыныс туралы ұғымды құрастырылған аңыз ретінде қабылдамады. Оның пікірінше, мұндай құрылыс нағыз эмоциялық атмосферасыз мүмкін болмас еді. Герберт Розински 1914 жылғы тамызда соғыс басталғанын көрген куәгерлердің ешқайсысы оны ешқашан ұмытпайтынын айтты: "Бұл үгіт емес еді". Дағдарыс тым жылдам дамыды, психологиялық дайындыққа уақыт қалмады". Питер Хоэрс "тамыз оқиғасын шамадан тыс түзетуге" қарсы болды. "Қорқыныш пен құлшыныс арасындағы мінез-құлықтың толық спектрі" байқалды.
The facts that photographs were most often taken in the cities and that journalists and writers tended to report from the capitals played a key role in the dominant image of a rejoicing population. "The widespread jubilation over the impending war, at least among parts of the population in the major European capitals, cannot be denied", wrote Ian Kershaw. Nowhere in Europe, however, was the enthusiasm for the war universal. Hardly any role is now played by the line of research that argues that the spirit of 1914 did not occur at all. There is some interest, however, in the extent to which the emotional awakening was a cultural staging that shaped the discourse on the events of July and August 1914 until the 1970s. According to this view, the image of general enthusiasm for the war was favoured not least by the Social Democrats to justify the decision of their Reichstag party contingent to vote for war credits and join the Burgfrieden. Many theses about the events of August 1914 were based on post 1918 statements by SPD politicians who were under great pressure to justify themselves, or on sources from the middle class, the majority of whom had indeed been filled with enthusiasm for the war. In his 1974 book Wir Untertanen. Ein Deutsches Anti Geschichtsbuch ("We Subjects. A German Anti History Book"), Bernt Engelmann acknowledged the mass rallies and meetings against the war which brought Social Democrats to the streets just days before the start of the war, but then admitted: "The whole nation, not excluding most Social Democrats, was already gripped by an unparalleled war hysteria. Everyone acted as if the German Reich had been treacherously invaded by vicious enemies, out of the blue and without the slightest fault of its own." Steffen Bruendel also disagreed with the notion of war enthusiasm as a constructed legend. He argued that such a construction would not have been possible without the real emotional atmosphere. Herbert Rosinski stressed that no eyewitness would ever forget the outbreak of war in August 1914: "It was not a work of propaganda." The crisis had developed far too quickly to allow time for psychological preparation." Peter Hoeres argued against an "over correction of the August experience". A "whole spectrum of behaviour between the poles of fear and enthusiasm" could be observed.