Кіріспе

Terminologia Anatomica (көбінесе TA деп қысқартылады) – адам анатомиясы терминологиясының халықаралық стандарты. Оны Анатомиялық терминология бойынша халықаралық біріктірілген бағдарлама, Анатомиялық терминдер қауымдастықтарының халықаралық федерациясының (IFAA) бағдарламасы әзірлеген.

Тарих

Алдыңғы стандарттың алтыншы басылымы, Nomina Anatomica, 1989 жылы жарық көрді. Nomina Anatomica-ны алмастырған Terminologia Anatomica-ның бірінші басылымын Анатомиялық терминология жөніндегі Федеративтік комитет (FCAT) және Анатомистер қауымдастықтарының Халықаралық федерациясы (IFAA) жасады және 1998 жылы жариялады. 2011 жылдың сәуір айында бұл басылымды FIPAT (Анатомиялық терминологиялар бойынша Федеративтік халықаралық бағдарламасы) онлайн түрінде шығарды, ол FCAT-тың мұрагері болып табылады. Бірінші басылымда 7635 латын тіліндегі мақала бар еді. Екінші басылымды FIPAT 2019 жылы онлайн режимінде жариялады және 2020 жылы IFAA Бас ассамблеясы бекітіп, қабылдады. Соңғы түзетулер 2021 жылдың тамызында жаңартылды. Онда барлығы 7112 нөмірленген термин (2590-ды жіберіп, 1 7113) бар, сондай-ақ кейбір терминдер қайталанады.

Бала асырап алу және қабылдау

2014 жылы Американдық клиникалық анатомистер қауымдастығы жүргізген сауалнамада ТА-ның басым термині 25 анатомиялық терминнің тек 53%-ында ғана ең көп қолданылған, ал 92% термин үшін ең жоғары немесе екінші орында болған. Сауалнамаға қатысушылардың 75%-ы FIPAT және ТА туралы хабарсыз екенін білдірді. 2022 жылғы Анатомистер қауымдастықтарының халықаралық федерациясының конгресіндегі панельде бір автор «Terminologia Anatomica медициналық терминология курстарында көбінесе назарсыз қалады» деді, бірақ оның маңыздылығын баса көрсетті. ТА француз тілі сияқты басқа тілдерде кеңінен қалыптаспаған. Ағылшын тіліндегі эквивалент атаулар, латын тіркестерінің аудармасы ретінде қарастырылғанда, көбінесе үйлесімсіз болады. Terminologia Anatomica эпонимдерді нақты түрде жоққа шығарады, себебі олар «аталған құрылым туралы ешқандай анатомиялық ақпаратты бермейді және елдер мен мәдениеттер арасында айқын айырмашылықтарға ие». 2023 жылы сегіз гинекологиялық эпонимді зерттеуде ТА термині екі жағдайда басымдыққа ие болды және тағы үш жағдайда ТА қабылдауға қатысты маңызды тенденция байқалды, бұл үш ТА емес терминнің әлі де кеңінен қолданылуы мүмкін екенін көрсетеді.

Анатомиялық құрылымдардың санаттары

Terminologia Anatomica 16 тарауға бөлінген, олар бес бөлімге топтастырылған. Ресми терминдер латын тілінде. Ағылшын тіліндегі балама терминдер берілгенімен, басқа тілдердегі балама терминдер тізімдерін жасау үшін негіз ретінде тек ресми латын терминдері ғана қолданылады.