Кіріспе

Динозаврлардың жойылған туысы

Автоматты таксобокс
| қазба қалдықтарының мерзімі = Соңғы юра
| сурет = Haplocanthosaurus in Cleveland Museum of Natural History.jpg
| сурет тік = 1.15
| сурет сипаттамасы = Кливленд табиғи тарих мұражайында жаңартылған экспонат
| ата-аналарды көрсету = 2
| ата-аналық өкілеттілік = Бонапарт, 1999
| таксон = Хаплокантозавр
| өкілеттілік = Хэтчер, 1903 (сақталған атау)
| типтік түр = Хаплокантозавр priscus
| типтік түрдің өкілеттілігі = (Хэтчер, 1903) (сақталған атау)
| бөлімшелік деңгейлер = Басқа түрлер
| бөлімше = H. delfsi McIntosh & Williams, 1988
| синонимдер = Haplocanthus Hatcher, 1903 (бұрын қолданылған; қабылданбаған номен)
Haplocanthosaurus utterbacki Hatcher, 1903 Типтік түрі – H. priscus, ал аталған түрі H. delfsi АҚШ, Колорадо штатында жас колледж студенті Эдвин Дельфс тапқан. Хаплокантозаврдың үлгілері Моррисон формациясының ең төменгі қабатында Hesperosaurus mjosi, Brontosaurus yahnahpin және Allosaurus jimmadseni түрлерімен бірге табылған.

Ашылу

Haplocanthosaurus-тың төрт белгілі мысалы бар: H. delfsi-нің біреуі және H. priscus-тың үш мысалы. Олардың ішінде H. delfsi түрінің ғана толыққанды үлгісі бар, оны тіктеп қоюға болады. H. delfsi-нің тіктелген үлгісі қазір Кливленд табиғи тарих мұражайында тұр, бірақ нағыз бас сүйегі табылған жоқ болғандықтан, толығымен болжамға негізделген көшірмесі қойылған. 1, 2 және 4 қабаттарда кездеседі. Жақында сипатталған, Моррисон формациясының басқа аймағынан табылған мысалдар 2014 жылы Haplocanthosaurus-қа жатқызылды. Оларды сипаттаған зерттеуде Haplocanthosaurus кем дегенде төрт мысалдан белгілі екендігі көрсетілді: H. priscus (CM 572), H. utterbacki (=H. priscus; CM 879), H. delfsi (CMNH 10380) және H. sp. (MWC 8028). Тағы жеті қосымша мысал Haplocanthosaurus-қа немесе Haplocanthosauridae indet. жатқызылған. Бір мүмкін мысал Монтанада табылғаны үшін "Үлкен Монти" деп аталды. Оның 34 метрге дейін (110 фут) жететіндей ұзын екені айтылады. Дегенмен, бұл мысалға қатысты көптеген пікір таластар бар, сондықтан оның жайлы нақты мәліметтер аз.

Сипаттама

Гаплокантозавр Моррисон формациясының ең кішкентай савроподтарының бірі болды. Гаплокантозавр көптеген сүйек элементтерінен, көбінесе омыртқалардан белгілі. Апатозавр, Камаразавр, Цетиозавр және Гаплокантозаврдың ортаңғы және мойын қыртыстарында, интрапрезигапофизеялық қабат жүйке арнасының түбірінен тік орталық сызық қабатымен бөлінеді. Соңғы бірнеше қабықшалы сүйектерде және ең бас сүйекке жақын арқалық омыртқаларда, презигапофизеялық қабаттың бүйірлік шеті кеңейіп, тегіс емес болады. Хатчер (1901) бұл шапалақ сүйек ілініп тұрған бұлшық еттердің бекітілу аймағын құрайды деп түсіндірді. Дорсовентральді созылған овал контурлары Гаплокантозаврға тән, және осы белгіні тек Камаразавр ғана көрсетеді. Парапофиздердің бас сүйекке қарайтын шетіндегі овалды беткейлер және бірінші үш сакральды омыртқалардың бірігуі де Гаплокантозавр мен Камаразаврдың екеуінде де кездеседі.

Айырмалы белгілері

Haplocanthosaurus арқа омыртқаларында бас сүйегінің орталық-батыс қабатшаларының болмауымен ерекшеленеді. Сонымен қатар, ол ұзын intrapostzygapophyseal қабаттарымен, ми тіректерінің биіктігіне жуықтайтын dorsoventrally бағытталған dorsal көлденең өскіндерімен және scapular пышақтың дистальді ұшының dorsally және ventrally кеңейгендігімен ерекшеленеді. Дегенмен, атау техникалық тұрғыдан мүлдем қолданылмайтын еді, себебі жазуда айырмашылық болды: балық Haplacanthus деп аталды, Haplocanthus емес. Haplocanthus техникалық тұрғыдан осы динозаврдың жарамды атауы болып қала бергенімен, Хэтчердің қатесі ғылыми әдебиетте Haplocanthosaurus атауы орнықтырғаннан кейін көп жылдар өткен соң ғана байқалды. Қате анықталғаннан кейін, ICZN-ге (зоологиядағы ғылыми атауларды басқаратын органға) өтініш жіберілді, ол Haplocanthus атауын ресми түрде жойып, Haplocanthosaurus атауын ресми деп жариялады (ICZN пікірі №1633). Бастапқыда «цетиозаврид» деп сипатталған Хосе Бонапарт 1999 жылы Haplocanthosaurus басқа зауроподтардан жеткілікті ерекшеленетінін, сондықтан жеке туыс, Haplocanthosauridae-ге ие болуға лайық деп шешті. Филогенетикалық зерттеулер Haplocanthosaurus-тың нақты туыстығын анықтауға әлі күнге дейін мүмкіндік бермеді. Зерттеулер оның неозауроподтардан қарапайым, примитивті макронарий (Camarasaurus және брахиозавридтер сияқты озық формалардың ата-бабасына байланысты) немесе өте примитивті диплодокоид, титанозаврларға қарағанда Diplodocus-қа жақын, бірақ rebachisaurid-терге қарағанда қарапайым екенін көрсетті. 2005 жылы Даррен Найш пен Майк Тейлор диплодокоидтар филогенезиясын зерттеуде Haplocanthosaurus-тың ұсынылған түрлі орналасуын қарастырды. Олар оның неозауропод емес еуропод, базалық макронарий немесе базалық диплодокоид болуы мүмкін екенін анықтады. 2011 жылы Уитлоктың талдауы Haplocanthosaurus-ты Diplodocoidea-ның ең базалық мүшесі ретінде көрсетті, бұл Тейлор мен Найштың үшінші мүмкіндігі. 2015 жылы үлгілік филогенетикалық талдау жарияланды, ол Haplocanthosaurus-ты растаулы диплодокоид деп тапты, өте базалық немесе rebachisaurid-терге қарағанда көбірек туындаған. Олардың салмақты кладограммасы төменде көрсетілген.