Кіріспе

1897 жылы Артур Шницлер жазған «Ла Ронде» (неміс тілінде «Рейген» деп те аталады) пьесасы он адамның құпия сексуалдық қарым-қатынастары арқылы бірімен-бірі байланысқан, әдейсіз құрылған айналымды бейнелейді. Ол 1897 жылы Артур Шницлермен жазылған және сол кезде көп дау тудырған. Пьеса кейіпкерлер жұптарының кездесулері (сексуалдық қарым-қатынасқа дейін немесе кейін) арқылы сол кездегі сексуалдық мораль мен сыныптық идеологияны талдайды. Қоғамның барлық деңгейлерінен кейіпкерлерді таңдау арқылы пьеса сексуалдық қарым-қатынас сынып шекараларын қалай бұзатыны туралы әлеуметтік комментарий ұсынады. 1900 жылы жеке басылған бұл пьеса 1920 жылға дейін көпшілыққа көрсетілмеген, және ол күшті реакция тудырды. Пьесаның неміс тіліндегі «Рейген» және француз тіліндегі «Ла Ронде» екі атауы да ағылшын рифмасында бейнеленген дөңгелек биге сілтеме жасайды.

Жариялану және қабылдау

"La Ronde" 1900 жылы достарының арасында жеке тарату үшін басылып шықты. 1903 жылы Венада алғашқы неміс тіліндегі басылымы жарық көрді, ол шамамен 40 000 данаға сатылды, бірақ бір жыл өткен соң цензура тыйым салды. 1908 жылы пьесаны Германиядан басып шығаруға неміс редакторы табылды. 1912 жылы ол француз тіліне аударылды, ал 1920 жылы ағылшын тіліне аударылып, "Hands Around" деген атпен жарияланды. 1917 жылы Мария Маннс жазған ағылшын тіліндегі аударманы Boni & Liveright, inc баспасы шығарды. Голланд тіліне Джо ван Аммерс Кюллердің аудармасы 1923 жылы "Rondedans: tien dialogen" деген атпен жарияланды. Шницлердің пьесасы алғаш рет 1920 жылдың 23 желтоқсанында Берлинде және 1921 жылдың 1 ақпанында Венада қойылды. (Бұрын, 1912 жылы Будапештте рұқсатсыз қойылым өткізілген болатын.) Пьеса сыншылар мен көпшіліктің күшті қарсылығын тудырды. Шницлерге моральдық және жеке шабуылдар жасалды, олар антисемиттік сипатқа ие болды; оны еврей порнографы деп айыптады, ал бұл наразылық "Райген скандалы" деп аталды. 1921 жылы Берлиндегі сот арамдылыққа қатысты айыптарды жоққа шығарса да, Шницлер өзі "La Ronde" пьесасын неміс тіліндегі елдерде қоюдан бас тартты. Пьеса Ресейде, Чехословакияда және әсіресе Францияда танымал болды, онда ол 1950 және 1964 жылдары екі рет киноға бейімделді. 1982 жылы, Шницлер қайтыс болғаннан кейін 50 жыл өткен соң, оның ұлы Генрих Шницлер пьесаны неміс тіліндегі қойылымдар үшін қайта жариялады. 1922 жылы Зигмунд Фрейд Шницлерге былай деп жазды: "Сіз интуиция арқылы – бірақ шын мәнінде, терең өзіңіңізге үңілудің нәтижесінде – басқа адамдар туралы ауыр еңбекпен ашуға тура келгеннің бәрін білдіңіз".

Театрлық бейімделулері

1981 жылы Шницлер пьесасының театрлық құқықтары уақытша авторлық құқығынан шығып, бірнеше сахналық бейімделулер жасалды және қойылды. 1982 жылы пьесаның британдық тұсаукесері Манчестердегі Корольдік биржада өтті, режиссер Каспер Вреде, рөлдерде Уильям Хоуп – Жас жігіт, Синди О’Каллахан – Бала күтуші, Габриэль Дрейк – Жас үйленген әйел. 1989 жылы Михай Корнис оқиғаны коммунистік Венгрияға көшірді, Жас мырза мен Ұлыны коммунистік саясаткерлер етіп көрсетті. Майкл Джон ЛаЧиузаның музыкалық бейімделуі "Қайтадан сәлем" 1994 жылы Бродвейден тыс қойылды. Дэвид Хейрдің "Көк бөлмесі" оқиғаны заманауи Лондонға көшірді, ол алғаш рет 1998 жылы Донмар қоймасында сахналанды. 2002 жылғы қаңтарда Сидней фестивалінің аясында ұсынылған, Австралия федералды сайлау түнінде және Сидней Марди Грасында өтетін топтық жазба нұсқасы, Бен Эллис, Вероника Глисон, Ник Марчанд, Томми Мерфи және Эмма Вулетич авторлығында, Крис Мид режиссерлігінде қойылды. Оқиғаның төрт көрнекті гей нұсқасы бар: Эрик Бентлидің "Екінші раунд" (1986) 1970-ші жылдардағы Нью-Йоркте өтеді; Джек Хейфнердің "Ұсыныс" және Майкл Кернстің қауіпсіз секс туралы "Қақтығыстар" (2004) (кейін "Қақтығыстар" Дин Хауэллдің "Тоғыз өмір" фильміне негіз болды); және Джо ДиПиетроның "Жақсы жігіттер" (2008) (қазіргі заманғы Нью-Йоркте өтеді). Пьесаның бір нұсқасы 1998 жылы Нью-Йорктегі Бродвейде қойылды, ол "Көк бөлме" деп аталды және Николь Кидман басты рөлде ойнады. Сюзанна Бахнер 21-ғасырдың моральдық нормаларын зерттейтін, әртүрлі бағыттағы кейіпкерлерді (тікелей, гей және бисексуалды) қамтитын "Шеңбер" бейімдемесін жасады. "Шеңбер" 2002 жылдың 15 ақпанында The Kraine театрында бес айлық Бродвейден тыс қойылымын бастады, Horse Trade Theater Group The John Montgomery Theatre Company өндірісін ұсынды. Питер Скотт Пресленд жазған, Дэвид Харродтың музыкасымен жаңа музыкалық гей нұсқасы 2011 жылдың наурыз-сәуір айларында Лондондағы Розмари Бранч театрында қойылды. Амстердамдық авангардтық театр ұжымы Dood Paard 2011 жылдың сәуірінде Нью-Йорктегі Гуггенхайм мұражайының Питер Б. Льюис театрында "Reigen ad lib" қойылымын ұсынды. Лукас Рафаэль аударған, Джоэл Коттрелл режиссерлік еткен және Амбер Дернулк жобалаған 1953 жылғы жаңа аударма 2011 жылдың тамызында Лондонның The White Bear театрында ашылды. Америка драматургы Стивен Дицтің заманауи бейімдемесі "Американдық ла Ронде" деп аталады. Бұл нұсқа Шницлердің құрылымын сақтайды, бірақ рөлдерді заманауи архетиптерге бейімдейді. Сонымен қатар, барлық рөлдердің жынысын өндіріс жүзеге асыратын театр шешеді. "Американ ла Ронде" пьесасы Нью-Йорктегі Dramatists Play Service баспасынан шықты. Бұл бейімдеу, бұрынғы атауы "360 (айналмалы би)" болған, 2011 жылы Остиндегі Техас университетінде семинарлық қойылымға ұсынылды. Пьесаның драмалық құрылымы ұзақ форматтағы импровизациялық ансамбльдерде пайдаланылды. Шницлер кейіпкерлерінің өзара байланысы сияқты, екі адамдық импровизациялық көріністер тізбегі өріледі. Бұл форманы алғаш рет 1990-шы жылдардың ортасында Чикагода Крейг Каковски қолданды. 2017 жылдың ақпанында Макс Гилл жазған және режиссерлік еткен жаңа бейімдеме алғаш рет Лондонның Банкер театрында сахналанды. Орындаушылар құрамында Александр Влахос, Лорен Сэмюэлс, Аманда Уилкин және Лимор Маррет-младший болды. Гиллдің жаңа нұсқасында гендерлік ағылшын мәтіні кез келген актер кез келген рөлді гендеріне қарамастан ойнауы мүмкін еді. Рөлдер әр түнде сахналар арасында "Ла Ронде" немесе "Бақыт доңғалағы" арқылы тағайындалды. Пьесаның 3000-нан астам мүмкін нұсқасы болды. Мәтінді Oberon Books баспасы шығарды.

Опералық бейімдеу

1993 жылы Филипп Босманстың 1993 жылғы неміс тіліндегі опералық бейімделуі Брюссельдегі La Monnaie сахнасында тұңғыш рет қойылды, содан кейін жазылып алынды.

Теледидарлық бейімдеу

Өзінің "Ешқашан итіңізге тоқал бермеңіз: және басқа да үйренген нәрселерім" атты автобиографиясында Алан Алда M*A*S*H үшін жазған алғашқы әңгімесі ("The Longjohn Flap" деп аталатын эпизод) үшін құрылымды Ла Ронден алғанын айтады. "Менің нұсқамда бір жұптан екінші жұпқа беріліп отыратын зат – Корея қысының суық кезіндегі ұзын шалбар".