Кіріспе

Reibl v Hughes [1980] 2 S. C. R. 880 – Канада Жоғарғы Сотының шалаққылық, медициналық қателік, хабардар келісім, ескерту міндеті және себеп-салдар байланысы туралы маңызды шешімі. Бұл іс дәрігерді қандай жағдайда сотқа шақыруға болатыны және дәрігерді шалаққылық үшін соттаудың дұрыс болатын жағдайларды анықтады. Сот бірауызды түрде: «Егер емдеуге келісім беру үшін жалған ақпарат немесе алдау қолданылмаса, қаншалықты ауыр болса да, болашақ тәуекелдер туралы хабарламау зорлық-зомбылық емес, шалаққылық ретінде қарастырылуы тиіс» деп мәлімдеді. Бұл іс сонымен қатар дәрігердің пациентке медициналық процедура туралы хабардар таңдау жасау үшін объективті, ақылға қонымды адамның мүмкіндігін қамтамасыз ететін жеткілікті ақпарат беруі керек стандартын орнатуға әкеп соқты.

Өмірбаян

Роберт Хьюз дәрігер Джон Рейблге эндартеректомия операциясын тиімді түрде жасап жатқанда, Рейблге ауыр инсульт оқшаулады. Оның салдарынан ол денесінің бір жағын қозғалта алмады және жыныс қуатын жоғалтты. Рейбл өзінің толыққанды хабардар келісім бермегенін және операцияның дененің зардап шегуіне (шабуылға) әкелгенін мәлімдеді. Рейбл операцияның тәуекелдерін білгенімен, Хьюз операция жасалмаса, тәуекелдердің одан да көп болатынын түсіндіргенін сезінді. Рейбл өмір бойына зейнетақы алуға он сегіз ай қалған еді, ал инсульт оның зейнетақы алуына кедергі келтірді. Егер ол операцияның тәуекелдерін білген болса, тіпті өмірі қысқаратын болса да, сол бір жарым жылды күтіп, зейнетақысын алғаннан кейін процедурадан өтер едімін деді. Алғашқы сотта Рейблге, ол ресми келісім нысанына қол қойғанына қарамастан, салқындау және шабуыл жасағаны үшін ақшалай өтемақы берілді. Онтарио апелляциялық сотына шағым түсіргеннен кейін, сот жаңа сот процесін тағайындады, бірақ жаңа істе шабуыл жасау айыбын қараудан шығарды.

Қаулы

Бұл заңдағы зиян келтіру шаралары бойынша жалпы қағида: кінәлі жақ, егер оның немқұрайлылығы талапкерге зиян келтірген болса ғана жауапкершілікке тартылады. Егер дәрігер науқасқа тәуекел туралы хабарламаған деген айып тағылса, науқас бұл тәуекелді білгеніне қарамастан, операцияны бәрібір жасаса, дәрігер жауапкершілікке тартылмайды. *Рейбл v. Хьюз* ісінде Жоғарғы Сот медициналық қателіктерде себептілікті анықтау үшін «өзгертілген объективті сынақты» ұсынды. Канада заңнамасында, егер науқас ақпарат берілгеніне қарамастан операцияға келіскен болса, дәрігер ақпаратты жарияламағаны үшін сотқа шақырылмайды. Мысалы, сіздің дәрігеріңіз операцияның салдарынан толық паралич болу мүмкіндігі 5% екенін біледі, бірақ сізге айтпайды. Бірақ операция жасалмаса, сіз 12 ай ішінде қайтыс болуыңыз мүмкін. Сот екі тәсілді қарастырды: объективті сынақ («кәдімгі адам не істер еді?») және субъективті сынақ («осы талапкер не істер еді?»). Объективті сынақ дәрігерге, ал субъективті сынақ талапкерге көбірек пайда келтіреді деген алаңдаушылық болды. Объективті сынақ бойынша, сот паралич мүмкіндігі 5% және өлім мүмкіндігі жоғары екенін растайтын медициналық дәлелдерді қабылдайды. Ақылға қонымды адам, параличтен гөрі өлімге қарағанда тәуекелге баруға дайын болар еді. Егер субъективті сынақ қолданылса, сот талапкерден сұрақ қояр еді. Логикалық тұрғыдан алғанда, паралич болған талапкер «жоқ» деп жауап берер еді. Егер талапкер операцияны бәрібір жасаған болар еді десе, ол дәрігерді сотқа шақырмас еді. *Рейбл* ісінде Сот «кәдімгі адамнан» басталатын, бірақ талапкердің жасы, жынысы және отбасылық жағдайы сияқты ерекшеліктерін ескеретін, бірақ «ақылға сыймас сенімдерді» қабылдамайтын «өзгертілген объективті сынақты» жасады. Бұл сынақ көптеген медициналық қателіктер және немқұрайлылық істерін анықтау үшін, соның ішінде *Арндт v. Смит* ісінде де жиі қолданылады.