Кіріспе
Англияның Оңтүстік Йоркшир аймағындағы Пенистондағы теміржол апаттарының тізімі. XIX ғасырдың соңы мен XX ғасырдың басында Йоркширдегі Пенистон Ұлыбританияның теміржол желісіндегі ең көп апат болатын жер ретінде танымал болды; тіпті, елдегі ең жаман апаттар тізіміне енген жер деп айтуға болады. Қаладан өтетін басты жол – Шеффилд Виктория мен Манчестер, Лондон Роуд арасындағы Манчестер, Шеффилд және Линкольншир теміржолының Вудхед тармағы. Жолдың ең биік нүктесі Вудхед туннелінің шығыс кіреберісінен шамамен 400 метр ішкі жағында орналасқан.
Over the latter years of the 19th and early years of the 20th centuries, Penistone in Yorkshire gained a name as an accident black spot on Britain's railway network; indeed, it could be said to hold the title of the worst accident black spot in the country. The main line through the town was the Woodhead route of the Manchester, Sheffield and Lincolnshire Railway between Sheffield Victoria and Manchester, London Road. The line was heavily graded with a summit some 400 yards inside the eastern portal of the Woodhead tunnel.
Малшыны қараусыз қалдыру, 1845 жыл
Ливерпуль мен Манчестер теміржолының құрылысын талқылау үшін өткен парламенттік комитет отырысында Джордж Стивенсоннан: "Егер пойыз сиырды қағып кетсе, жағдай қиын болмас па?" деп сұрады. Оның қазір классикалық аталған жауабы, сол кездегі кең таралған Нортумбрия диалектісімен: "Иә, әрине, сиыр үшін өте қиын болар еді!". 1845 жылғы 6 қазан күні кешке осы болжам қатты сынаққа түсті. Дунфорд көпірінен шыққаннан кейін, Шеффилдке бет алған пойыз, Пенистон базарынан келген малшының жолдан шығара алмаған сиырды қағып кетті. Соқтығысу салдарынан локомотив пен вагондар рельстен шығып, сиыр сол жерде қаза тапты. Апаттың күші соншалық, сиырдың денесі дерлік екіге бөлініп кетті. Жолаушылардың ешқайсысы ауыр жарақат алған жоқ, тек біріне-екісіне көгалданған жерлер пайда болды, бірақ күзетші ауыррақ жарақат алды. Шеффилдтен қосымша пойыз жіберілді және жолаушылар келесі күні сағат екіге дейін сапарын аяқтады.
1884 жылғы "Буллхаус" көпірінің апаты
Бірінші ірі апат 1884 жылғы 16 шілдеде қаладан батысқа қарай бірнеше шақырым жерде, Буллхаус шахтасының жанында болды. Апат көбінесе «Буллхаус көпірі» деп аталады, онда Хаддерсфилдке баратын жол теміржолдың астынан өтеді. Кешкі сағат 12:30-да шыққан, кешкі кемемен байланысты вагондары бар экспресс жолаушылар пойзы Вудхед туннелінен шығып, Пеннистонға қарай төмен қарай жылдамдық жинап келе жатқанда, локомотив 4-4-0 No. 434, Гортон локомотив зауытында жасалған. Буллхаус қисығына кіргенде, машинист локомотивтің құлауын сезінді, бірақ тежегішті қолданар алдында бір жарылыс естіді. Локомотивтің жетек дөңгелегінің білігі сынып, дөңгелектердің кеңеюі рельстің деформациясына әкелді. Білік сынуының себебі металлдың шаршауы болған болуы мүмкін. Локомотивтің артынан жалғанған Cheshire Lines Committee ат қорабы рельстен шығып кетті, бірақ тік қалпында тұрды. Ат қорабы мен келесі вагондар арасындағы байланыс үзіліп, алғашқы бес GNR вагоны (пойыздың Лондон бөлігі) рельстен шығып, қисықтың сыртындағы құздан төмен құлады. Соңғы бес MS&L вагоны (Гримсби бөлігі) де рельстен шығып кетті, бірақ зақым аз болды. Оқиға орнында он тоғыз жолаушы қаза тапты. Тағы бес жолаушы ауруханада қайтыс болды, соңғысы 6 тамызда. Сонымен қатар, апатта теміржол инженері Мэйси Бромли де қаза тапты. Инспектордың есебінде апатты «алдын ала болжауға немесе болдырмауға болмас еді» делінген. Бірақ ол ішкі бұрандалы біліктерді пайдалану және осы маңызды бөліктерде болат емес, темірді қолдану сияқты мәселелерді де көтерді. Тексеру кезінде Shireoaks No. 218 вагонында металлдың екі кемшілігі бар сынық білік табылған, бұл да металлдың шаршауынан туындаған мәселе еді. Сол кездегі барлық теміржол көліктерінде біліктердің (және доңғалақтың) күтпеген жұлынуы, себептерін түсінбеу, әсіресе шаршаудан жарық пайда болуы мен өсуі жиі кездесетін мәселе еді. Жарықтардың пайда болуы әдетте ақаулар немесе дұрыс емес жобалаудан туындап, кернеу концентрациялары жергілікті кернеуді істен шығу деңгейіне дейін көтерген. Осылай пайда болған кішкентай жарықтар пайдалану кезінде қайталап жүктеме түсуінен баяу өсе береді, нәтижесінде білік енді жүктемеге төтеп бере алмайды. (Барнсли қиылысындағы апат болған күні ауа суық болды және теміржол төсегі астындағы балласт қатып, дөңгелектер мен біліктерге жүктемені арттырды.) Манчестер, Шеффилд және Линкольншир темір жолы осы апатқа тікелей жауапты емес болса да, тергеу барлық жылжымалы құрамды мұқият тексеруді ұсынды.
Хаддерсфилдтікірт оқиға, 1889 жыл
Келесі ауыр апат төрт жылдан кейін, 1889 жылдың 30 наурызында болды. Бұл күні Ф.А. Кубогының финалы өтті. Сол кездегі елдегі ең үздік команда саналатын «Престон Норт Энд» Кеннингтон Овалда «Вулверхэмптон Уондерерс» командасымен ойнауға тиіс болды, ал Лондонның Путни мен Мортлейк арасындағы Темза өзенінде Университеттердің қайық жарысы өтеді деп жоспарланған. «Манчестер, Шеффилд және Линкольншир» темір жолы Ливерпуль, Саутпорт және Уиган қалаларынан Лондонның Кингс-Кросс станциясына экскурсиялық пойызды іске қосты. Бұл футболдық экскурсия ретінде жоспарланбағанмен, Ланкаширден көптеген адамдар «Престонның» ойынын тамашалау үшін осы мүмкіндікті пайдаланды. Пойыздың Саутпорттан келген бөлігі Ливерпульден келген басты пойызға Уоррингтон Орталық станциясында қосылды, ал Уиганнан келген бөлігі Глазбрук станциясында қосылды. Ұзын пойыз Чешир желілері комитетінің жолдары арқылы Годли бұрылысына жетті, онда Темір жол клирингінің тексерулері үшін тоқтады. Пойыз 55 минут кешігіп жолға шықты. Локомотив 23-ші классқа жататын, 188 нөмірі бар, алты дөңгелекті локомотив болды. Ол көбінесе жүк тасымалдау жұмысында қолданылатын, бірақ экскурсиялық пойыздарда да жиі пайдаланылатын. Пойыз Пенистон станциясына қарай төмендеген баураймен жүріп келе жатқанда, оны бағыттауға арналған алдыңғы дөңгелектері болмағандықтан, локомотив Хаддерсфилд джанкшн сигналдық қорабына жақындағанда, жүк желісінен негізгі желіге бұрылатын жерде рельстерден шығып кетті. Локомотив экипажы өз орындарында тұрып, тежегіштерді іске қосты. Вагондыр локомотивтің ізінен "алты фут" тереңдікте шамамен 25 метрлік жолды қиратып өтті. Тендер аударылып, сигналдық сымдарға ілініп қалды, локомотив балластты қазып алды, ал алдыңғы вагон толығымен қирады. Екінші және үшінші вагондырлар жанына құлап, кейінгі үш вагон әртүрлі бағытта бұрылып, бірінші екі вагонға қарсы тұрып қалды. Бір адам қаза тауып, көптеген адамдар жарақат алды. Жеңіл жарақат алғандар Пенистон станциясында емделді, ал ауыр жарақат алғандар Уэнтворт Армс қонақ үйіне, станцияға кіретін жолдың төменгі жағына жеткізілді, онда бильярд залы операциялық бөлмеге айналдырылды. Хаддерсфилд джанкшн сигналдық қорабындағы сигналшының шапшаң әрекеттері арқасында одан әрі апаттың алдын алуға мүмкіндік болды. Апатқа куә болған ол, Шеффилд жағындағы келесі қорапқа, Барнсли джанкшнға «Поштаны тоқтатыңыз» деген хабарлама жіберді, бірақ 10:40-та Кингс-Кросс-тан Манчестерге бағытталған пошта пойзы қанағаттандырылған. Ол барлық сигналдарды пойызға қарсы қойып, жүргізуші тежегіштерді қолданды, бірақ апатқа ұшыраған локомотивтің тендеріне соқтығысқанша тоқтай алмады. Пошта пойзының буферлері тендердің қаптамасын тесіп өтті, боги дөңгелектері рельстерден шығып кетті, бірақ локомотив қираған вагондырларға жетпеді. Темір жол инспекциясы локомотивтің алдыңғы осінің сыныққанын анықтады және жолаушылар тасымалында «жүк локомотивін» пайдалануды, олар әдеттегіден жоғары жылдамдықпен жүретінін, сондай-ақ локомотивтің алдыңғы бағыттаушы дөңгелектерінің болмауын сұраққа салды.
19 ғасырдағы тағы да апаттар
1882 жылдың 8 желтоқсаны. Пеннистон станциясында маневр жұмыстары кезінде апат болды. Екі жолаушы жарақаттанды. 1886 жылғы 1 қыркүйек. Кингс-Кросс – Манчестер (Лондон жолы) экспресімен кешкі сағат 5:30-да келген Хаддерсфилдке баратын коуч Пеннистон станциясында ажыратылып, жергілікті пойыз күтіп тұруға қойылды. MS&LR локомотиві мен алдыңғы тежегіш вагондарға кері соғылып, соқтығыс салдарынан алты вагон, асхана вагоны және артқы тежегіш билет платформасына дейін итеріліп кетті. Жиырма жолаушы жеңіл жарақат алды. 1887 жылдың қыркүйегі. Дәл бір жыл өткен соң, осыған ұқсас оқиға қайта орын алды. 1897 жылдың 10 қазаны. Пеннистон станциясында жеңіл локомотив вагонға соқтығысып, апат болды. Үш адам жарақат алды, ал біреуі кейіннен ми шайқалуынан көз жұмды.
ХХ ғасырдағы апаттар
2 ақпан 1916 жыл. Бұл Ланкашир және Йоркшир темір жолындағы, стансадан солтүстікке қарай бағытталған виадуктың Пенистон жағында болған, мүмкін, жалғыз апат. Ланкашир және Йоркшир темір жолының 2-4-2Т локомотиві, No. 661, виадуктың соңы мен төбесінің астындағы негіздің құлауы кезінде тұрды. Құлау баяу болды, экипаж арка құлағанға дейін қауіпсіз жерге секіріп шықты. Құлаудың себебі ұзақ жаңбырдан кейін негіздің тозуы болды деп хабарланды; бірнеше күн бұрын виадуктың парапетінде жарықтар байқалған. 27 ақпан 1927 жыл. Негізінен сигнал берушінің қатесінен болған, алдын алуға болатын апат. LMS локомотиві, Aspinall радиалды танк локомотиві No. 10760, Хаддерсфилд желісінен келгеннен кейін жолаушыларын түсіріп, Брэдфордтан келген бос вагондар пойызының стансаға кіруіне жол беру үшін жолды босату қажет болды. Ол вагондарын екінші LMS платформасына жылжытып, кері жолға дайындалды. Локомотивті бұру қажет болды (қажетсіз болғанымен, желідегі әдеттегі тәжірибе бойынша) және пойыздың қарсы бағыттағы жағына жұмыс істеді, бұл үшін бірнеше рет алға-артқа жылжу қажет болды. Пойызының алдына жету үшін соңғы жылжу LMS "көтерілу" желісі арқылы жасалды, бұл LNER желісінен бастау алған дұрыс емес жылжу болды, себебі оның пойызына жетудің жалғыз жолы осы болды. Бұл соңғы жылжуды жүргізуші өздігінен жасады, ал отты жағушыға "шай қайнатуға" (mash) портер бөлмесіне жіберді. Соңғы жылжу қолмен берілген сигналмен басқарылды, бірақ сигналды бергеннен кейін, кешкі сағат 6-да ауысымға жаңа келген Хаддерсфилд Junction сигнал берушісі LMS желісіне бағытты дұрыс қоймай, локомотив станса платформасына түсіп кетті. Жүргізуші бірдеңе дұрыс емес екенін сезіп, тоқтады. Платформаның шығыс жағындағы сигналдың "өшіп" кеткенін көргенде, сигнал беруші өзінің қатесін түсініп, сигнал оған арналған деп ойлады. Ол дұрыс жолға оралу үшін жылдамдық алды, бірақ сигнал ішінде Манчестер – Мэрилебон экспресіне арналған еді, ол бес вагондарға жүктелген және D10 "Директор" класындағы No.5437 "Принц Джордж" локомотивімен тартылып келе жатқан. Пенистон қаласындағы жылдамдық шектеуіне байланысты, пойыз жылдамдығын азайтып, соқтығысу жылдамдығы шамамен болды. Апатта LMS жүргізушісі ең ауыр жарақат алды. Оның отты жағушысы секіріп кетті, ал LNER экипажы қорқып қалды. Хаддерсфилд Junction сигнал берушісі апатқа жауапты деп танылды, бірақ LMS жүргізушісі ережелерді бұзғаны үшін есепте еске алынды. Инспектор сондай-ақ 55-баптың b) тармағына сілтеме жасады, онда отты жағушы сигнал берушінің бөлмесіне барып, пойызының жүріп тұрған жолда тұрғанын еске салып отыруы керек екені айтылған.
Темір жолға әсері
Бұл апаттар болған учаске Пэннин тауларындағы ең көңілсіз жерлердің бірі болып табылады, ал бұрынғы апаттардың ешқайсысын адам қатесіне байланыстыру мүмкін болмағандықтан, ырымшылдарға кең мүмкіндік туды. Пенистон тауларды кесіп өту үшін бақытсыз орын деп есептелді. Басқа да жағымсыз жариялымдар жолаушылар пойзы Вудхед туннельдерінде тоқтап қалған жағдайда уыттану қаупіне қатысты, бірақ бұл толығымен халық ауыз әңгімесі емес еді. 1910 және 1914 жылдар аралығында батысқа қарай бағытталған пойыз экипаждары үш рет туннельдегі түтінге ұшырады, ал жүргішсіз пойыздар төменгі баураймен Торсайдқа дейін қашып кетті, онда олар өте мықты тоқтату құрылғысы бар қосым жолға бұрылды. Бұл учаскедегі пойыздың қашуы, жол электрленгеннен кейін де жалғасты. 1886 жылы Оңтүстік Йоркширдегі Донкастерге жақын Хексторп қаласынан тыс жерде болған тағы бір апаттан кейін MS&LR жұмыскерлері апаттың салдарынан туындаған шығындарды өтеуге көмектесу үшін бір күндік жалақысын ұсынды. Темір жол басқармасы бұл ұсынысты жұмыскерлеріне қарапайымдықсыз деп есептеп, қабылдамады. Манчестер, Шеффилд және Линкольншир темір жолының Транс-Пеннин бағыты қазір Транс-Пеннин жолының орталық бөлігінің құрамына кіреді.