Кіріспе

Британдық көп моторлы екіұшақты ұшу қайығы "Short Singapore" – Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін салынған британдық көп моторлы екіұшақты ұшу қайығы. Бұл дизайн екі төрт моторлы нұсқаға дамытылды: "Сингапур II" прототипі және сериялық "Сингапур III". Соңғысы 1930 жылдары Корольдік әуе күшінің негізгі ұзақ қашықтықтағы теңіздік патрульдеу ұшу қайығы болды және Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Жапонияға қарсы Жаңа Зеландия Корольдік әуе күшінің құрамында қызмет етті.

Жобалау және әзірлеу

Short Singapore-дың алғашқы прототипі, сондай-ақ Short S.5 (әскери белгісі Singapore I) деп танылатын, Short Cromarty ағаштан жасалған корпусының металл корпусты нұсқасы болды. Екі қанатты конструкция бір вертикальді қанат және рульді қамтиды, ал бастапқыда екі Rolls Royce Condor IIIA қозғалтқышымен жабдықталған. Оның тұңғыш ұшуы 1926 жылдың 17 тамызында Рочестерден жасалды, пилот – Short компаниясының бас сынақ пилоты Джон Ланкестер Паркер. Бұл модель өндіріске енбеді, бірақ сэр Алан Кобхам Африка төңірегінде саяхат жасау үшін пайдаланды. G EBUP тіркелгісімен, 1927 жылдың 17 қарашасында Рочестерден ұшып, 1928 жылдың 30 наурызында Кейптауға жетіп, 1928 жылдың 4 маусымында Рочестерге қайтып келді. 1929 жылдың шілдесінде Олимпиадада көрсетілді. Одан кейін шыққан Singapore II (өндірушінің белгісі Short S.12) Singapore I-нің жетілдірілген нұсқасы болып табылды, төрт қозғалтқышпен, тандемді тартымды/итеру жұптарымен орнатылған (бұл конфигурация push-pull деп те аталады). Осы ұшақтың жалғыз данасы 1930 жылдың 27 наурызында Джон Ланкестер Паркер ұшқанда алғаш рет көтерілді. Singapore II негізінде төрт қозғалтқыш және үш вертикальді қанатты конструкция жасалды. 1933 жылы Ұлыбритания Әуе министрлігі R.3/33 спецификациясы бойынша эскадрильялармен сынақтар үшін Singapore II негізінде төрт ұшу қайығын тапсырыс берді. Одан кейін R.14/34 спецификациясы бойынша қосымша өндіріс тапсырысы жасалды. Бұл ұшақтар, Singapore III (өндірушінің белгісі Short S.19), толығымен металлдан жасалған корпусқа және матамен жабылған металл қанаттарға ие болды. Олар төрт Rolls Royce Kestrel IX қозғалтқыштарымен жабдықталған, олар қанаттар арасында екі тандемді тартымды/итеру жұбы түрінде орналасқан, Singapore II-ге ұқсас. Алты адамдық экипаж орталық кабинада орналасқан, ал алдыңғы, артқы және ортаңғы бөліктерде ашық пулемет ұялары (Vickers пулеметі немесе Lewis пулеметі) болған. Ұзақ қашықтыққа арналған жанармай бакі бар, оны корпус үстінде сырттан орнатуға болады. Бірінші Singapore III 1934 жылдың 15 маусымында ұшты. 1935 жылдың қаңтарында 210-шы эскадрильяға алғашқы ұшақ келген кезде бұл модель ескіргенімен, 1930 жылдардың соңындағы қарулану жарысынан үлгеруге мүмкіндік алды және 37 данасы салынды. Өндіріс 1937 жылдың маусымында тоқтатылды.

Пайдалану тарихы

230-шы эскадрилья Сингапур ІІІ ұшақтарымен жабдықталған алғашқы эскадрилья болды. Ол 1935 жылы Александрияға орналастырылды. 1937 жылы 209-шы және 210-шы эскадрильялардың Сингапур ұшақтары Испания азамат соғысы кезінде қару-жарақ тасымалдауды болдырмау мақсатындағы халықаралық күш-жігердің аясында Мальтадағы RAF Калафранадан Алжирге көшірілді. Екінші дүниежүзілік соғыс басталған кезде Сингапур ұшақтарын Short Sunderland ұшақтарымен ауыстыру ісі толыққанды жүріп жатқан еді. Дегенмен, 19 ұшақ қалды және олар көбінесе оқу мақсатында екінші деңгейдегі театрларда шектеулі қызмет атқарды. Бұл типтегі соңғы RAF бөлімшесі – Сингапурдағы 205-ші эскадрилья RAF, ол 1941 жылдың қазан айында ұшақтарынан бас тартты. 205-ші эскадрильяның төрт ұшағы Фиджидегі 5-ші эскадрилья RNZAF-қа жетті, олар неміс рейдтеріне қарсы қолданылды. Жапония желтоқсанда шабуыл жасағанда, Жаңа Зеландия ұшақтары майданның алғы шебінде болды. Олар бір жапондық суасты қайығын жойды және 1943 жылдың сәуірінде 6-шы эскадрилья RNZAF-тың Consolidated Catalina ұшақтарымен ауыстырылар алдында бірнеше әуе-теңіз құтқару операцияларын жүргізді.

Тірі қалғандар

Ешқайсысы аман қалған жоқ деп хабарланады.

Нұсқалар

Short S.5 / Singapore I Екі Rolls Royce Condor IIIA қозғалтқышымен (665 л.с.) жұмыс істейтін алғашқы жобаланған ұшақ, бір данасы салынды. Short S.12 / Singapore II Сингапур I ұшағының жетілдірілген нұсқасы, төрт қозғалтқышпен жабдықталған, бір данасы ғана жасалды. Short S.19 / Singapore III Төрт Rolls Royce Kestrel IX қозғалтқышымен және үштік қанат тіреулерімен жабдықталған Сингапур II ұшағының жетілдірілген нұсқасы. 37 данасы салынды.

Апаттар мен оқиғалар

15 ақпан 1935 жылы Сингапур III K3595 Сицилиядағы Мессина қаласының жанындағы Пелоритани тауларында нашар көріну жағдайында құлады. Борттағы барлық адам – Корольдік әуе күштерінің сегіз қызметкері және Корольдік әуе кемелерінің аға техникалық офицері қаза тапты. Ұшақ төрт апта бұрын Ұлыбританиядан Сингапурдағы 205-ші эскадрильяға жеткізілу үшін ұшып шыққан. Бірақ, ұшу қозғалтқыш ақаулары мен экипаждың ауруына байланысты бірнеше рет кешіктірілді. Апаттан қаза тапқандардың бірі – ұшу лейтенанты Генри Лонгфилд Бити, Бірінші теңіз лорды Дэвид Битидің жартылай бауыры, 1-ші граф Бити. Олар Мальтадағы Капуччини теңіз зиратында жерленді. 2 ақпан 1937 жылы Сингапур III K3594 Сингапурдегі RAF Seletar әуежайынан ұшып кете алмай құлады. Бір ұшқыш қаза тауып, қалған бесеуі жарақат алды. Ұшақ жарамсыз деп жарияланды. 8 тамыз 1939 жылы Сингапур III K4584, 203-ші эскадрилья RAF, Мысырдың Александрия қаласындағы RAF Aboukir әуежайынан ұшып кете бергенде теңіз қабырғасына соқтығысты; екі адам қаза тауып, жеті адам жарақат алды, олардың біреуі кейін жарақаттарынан көз жұмды. Ұшақ өртеніп, жарамсыз деп жарияланды. Апатта жарақат алғандардың бірі – эскадрилья басшысы Джеймс Скарлетт Стрейтфелд (кейіннен әуе вице-маршалы).