Альберто Франкетти: Итальяндық композитор және гонщик

Кіріспе

Италиялық композитор (1860–1942)

Альберто Франчетти (18 қыркүйек 1860 – 4 тамыз 1942) – итальяндық композитор және жарыс машинасының жүргізушісі, ең бастысы 1902 жылғы «Германия» операсымен танымал.

Өмірбаян

Альберто Франчетти Туринде дүниеге келген, тәуелсіз қаржысы бар еврей аристократы. Алдымен Венецияда, содан кейін Мюнхен консерваториясында Йозеф Рейнбергердің, ал соңында Дрезденде Феликс Дрейзекеден сабақ алды. Оның алғашқы үлкен жетістігі 1888 жылы «Асраэль» операсымен байланысты. Опералық стилі Вагнерлік және Мейербердің ерекшеліктерін итальяндық веризммен үйлестірді. Өмірінде сыншылар оны кейде «қазіргі Италияның Мейерберi» деп атады. Музыкалық сыншы Г. Б. Наппи Франчеттидің басты қабілетін былай сипаттады: «Оның мінезі ыстық драмаларға емес, керісінше, симфониялық құрылым мен кең хорлық сахналарда фантастикалық, романтикалық және эпикалық талаптар қойылатын туындыларға көбірек сай келеді. Осы тұрғыдан Альберто Франчеттидің теңдесі жоқ» («Орфео» 6.3, 1915). Гров «Кристофоро Коломбо» (1892) операсын Франчеттидің ең жақсы туындысы деп санайды. Дегенмен, оның ең танымал операсы «Германия» (1902; либретто авторы Луиджи Иллика) болды. Бұл опера Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін опералық репертуарда сақталды; ол бүкіл әлемде орындалды, ал Артуро Тосканини (La Scala театрында қойған) және Энрико Карузо оны жоғары бағалады. Карузо 1902 жылы алғашқы коммерциялық жазбаларында (пианиномен сүйемелдеуде) бірнеше арияны қосты және келесі жылы Zonophone компаниясы үшін бір туындыны қайтадан жаздырды. Ол сол екі арияны оркестрмен бірге 1910 жылы Нью-Йорктегі қайта қойлымда жазды. Бірақ соғыс жылдары «Германия» ұмытылып кетті. Моско Карнердің айтуынша, Иллицаның «Тоска» операсының либреттосы, немесе кемінде эскизі, алдымен Франчеттиге ұсынылған, бірақ ол сол кезде басқа жобалармен айналысқандықтан, оны досы Пуччиниге тапсырды. Басқа авторлар Франчетти опера үстінде жұмыс істегенін, бірақ Пуччини Рикордиден оны алуға рұқсат сұрағанын және Франчеттидің оқиғадағы зорлық-зомбылық операға жарамсыз деп ойлағанын айтады. Тағы бір нұсқа бойынша, Франчетти операға құқығынан бас тартты, өйткені Пуччини оны жақсырақ орындай алады деп сенді. Бұл туралы Франчетти отбасы айтқан деп есептеледі. Франчеттидің соңғы операсы «Глаукодан» тек үшінші актінің финалы (сопраномен орындалатын) «Жоқ; одан әрі жылайды» (No; piange ancora) әні, әуенімен бірге сақталған сияқты. Франчеттидің естен шығуына себеп болған факторлардың бірі – 1938 жылғы фашистік нәсілдік заңдардың қабылдануы. Бұл заңдар Италияның еврей халқын көптеп құқықтарынан айырды, нәтижесінде Франчеттидің туындыларына орындауға тыйым салынды. Бұл шешімге қарамастан, Пьетро Масканьи Бенито Муссолиниге Франчеттиге қатысты төзімділік танытуды өтінді, бірақ оның өтініші қабылданбады, тіпті Франчетти қайтыс болғанға дейін. Жақында «Кристофоро Коломбо» және «Германия» (Берлин операсы, 2006/7) операларын қайта қою және жаздыру оның туындыларының шынайы сапалы екенін, оркестрлеу және хорды пайдалану шеберлігін көрсетті. Бұл ерекшеліктерімен қатар, кейіпкерлердің көбінесе жаппай бейнеленгені ерте заманда-ақ байқалды. Ол сонымен қатар Ми минорында симфония жазды. 1926-1928 жылдары Флоренция музыкалық колледжінің директоры болды: бұл оның музыкалық мансабындағы жалғыз лауазымы еді. 1942 жылы 81 жасында Виареджиода қайтыс болды. Франчеттидің негізгі резиденциясы – Флоренциядағы әсем Вилла Франчетти (Нарди) 1991 жылы «Италияның тарихи резиденциясы» деп танылды және 2009 жылы қонақ үйге айналды, сонымен қатар тарихи құрылымының көп бөлігін сақтап қалды. Вилланы, көптеген шаруашылық ғимараттарымен бірге, қазіргі иесі Густаво Нарди құтқарып қалды. (http://www.villanardifirenze.com/History)

Alberto Franchetti was born in Turin, a Jewish nobleman of independent means. He studied first in Venice, then at the Munich Conservatory under Josef Rheinberger, and finally in Dresden under Felix Draeseke. His first major success occurred in 1888 with his opera Asrael. His operatic style combined Wagnerianism and the traits of Meyerbeer with Italian verismo. During his life, critics sometimes referred to him as the "Meyerbeer of modern Italy." The words of music critic G. B. Nappi sum up Franchetti's primary talents: "His character is perhaps unsuitable for passionate dramas, but rather for those subjects, where the fantastic, romantic and epic are required in the symphonic texture and large choral pictures. In this regard Alberto Franchetti knows that he has no rival" (from "Orfeo" 6.3, 1915). Grove considers Cristoforo Colombo (1892) Franchetti's best work. However, his most popular opera was Germania (1902; libretto by Luigi Illica). It clung to the general operatic repertoire until the First World War; it was performed worldwide, and Arturo Toscanini (who conducted the work at La Scala) and Enrico Caruso held it in high regard. Caruso included a couple of the arias in his very first commercial recording session in 1902 (with piano accompaniment) and repeated one piece the following year for the Zonophone company. He recorded the same two arias with orchestra in 1910 when he appeared in a revival of the work in New York. But by the war, Germania had lapsed into obscurity. Mosco Carner notes that Illica's libretto of Tosca, or at least the sketch for a libretto, was first offered to Franchetti, who, too busy with other projects at the time, passed it on to his friend Puccini. Other authors have stated that Franchetti was working on the opera but Puccini asked Ricordi to let him have it and that Franchetti was persuaded that the violence in the story made it unsuitable for an opera. Another version is that Franchetti waived his rights to the opera because he felt that Puccini would make a better job of it this is believed to have been stated by the Franchetti family. Of Franchetti's last opera Glauco only the third act finale (sung by soprano) No; piange ancora with its haunting melody, seems to have survived. Among the reasons for Franchetti's descent into obscurity is the fact that, after the promulgation of the Fascist Racial Laws of 1938, which largely disenfranchised Italy's Jewish population, Franchetti's works were banned from performance. This was despite a plea for tolerance on his behalf from Pietro Mascagni to Benito Mussolini, which was rejected, just before Franchetti's death. Recent revivals and recordings of Cristoforo Colombo and Germania (Berlin Oper 2006/7) show his work to be of genuine quality with a fine ability in orchestration and use of the chorus, symphonic in style. These traits, along with an unfortunate tendency for two dimensional characters, were recognised early. He also wrote a Symphony in E minor. He was the director of the Florence College of Music from 1926 to 1928: it was the only musical post he ever held. He died in Viareggio in 1942, aged 81. Franchetti's main residence the substantial Villa Franchetti (Nardi) in Florence was accepted as a "Historical Residence of Italy" in 1991 and in 2009 it became a hotel as well as a home, preserving much of its historical fabric. The villa, with its numerous outbuildings, was rescued from near dereliction by its current owner Gustavo Nardi, who writes of the villa's connections with Franchetti (http://www. villanardifirenze. com/History)

Франчетти мотор спортының да ерте пионері болды, 1897 жылы Италиялық автокөлікшілер клубын құрды және 1927 жылы алғашқы Mille Miglia жарысына қатысты. Ол 1900 жылы алғашқы Coppa Florio жүлдесін жеңіп алды. Оның ұлы Арнольд Франчетти (1911–1993) 1949 жылы АҚШ-қа эмиграциядан кейін композитор болды. АҚШ-қа келгенге дейін Флоренция университетінде физика, Зальцбург Моцартеумда музыканы оқыды, содан кейін Мюнхенге көшіп, үш жыл бойы Рихард Штраустан композиция және оркестрлеу сабақтарын алды. 1946-1948 жылдары Екінші дүниежүзілік соғыста итальяндық қарсылық қозғалысының мүшесі болды. Арнольд Франчетти 1950 жылдан 1979 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін Коннектикут штатының Хартфорд университетінің Хартт музыка мектебінде композициядан профессор болды.