Кіріспе

Ф. Скотт Фицджеральдтың 1920 жылғы «Бас және иықтар» әңгімесі. Бұл әңгіме Фицджеральдтың «Saturday Evening Post» журналында жарияланған тұңғыш туындысы болды, оған агенті Харольд Обер көмектескен. Әңгіме 1920 жылғы 21 ақпан күнгі нөмірде жарық көрді және суреттерін Чарлз Д. Митчелл салған. Кейіннен ол «Flappers and Philosophers» атты әңгімелер жинағына енді. Шығарма Принстон университетінің жас дарынды студентінің, өзінің қарсылығына қарамастан, жанға бірдей келген биші қызға ғашық болу туралы айтады. Осы жылы әңгіме негізінде «Хор қызының романсы» деген үнсіз фильм түсірілді, онда Виола Дана Марсия Медоус рөлінде, ал Гарет Хьюз Хорас Тарбокс рөлінде ойнады.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Хорас Тарбокс – жас және болашағы зор зиялы, толығымен оқумен шұғылданады. Бір күні Марсия оның есігіне келеді («әңгіме соңындағы «рап» деп аталатын келу») және Хорасқа өмірдің басқа бір жағын көрсетуге кіріседі. Бұл оқиға философ пен актрисаның күтпеген жұбына ұласады. Марсия Хорасты университеттік қойылымда оны көруге көндіреді, ол сұлу әйелге деген сезім мен құрметті сезінеді. Ол да оған деген құрметін жауап ретінде көрсетеді, олардың «дарынды балалар» деп аталатын байланысына тартылады. Әңгіме екі кейіпкердің рөлінің ауысуымен аяқталады, жақсылыққа немесе жамандыққа қарай, Хорас гимнастиканы пайдаланып табысты артист болады, ал Марсия табысты жазушы болады. Атаудың шығу тегі – Марсияның идеясы, ол иықтарды «хор қызы» ретінде бейнелейді, ол би кезінде иығын қозғап, жұпты қолдайды, ал Хорас – барлық идеялар мен ойлардың басшысы. Оқиғаның соңында бұл динамика өзгеріп, Хорас атлетикалық дене бітімімен Марсияның жазуын қаржылай қолдайды, ол танымал жазушы ретінде отбасының «басына» немесе ойшылына айналады.

Тақырыптар

Фицджеральд кейінірек өзінің қысқа әңгімелері мен романдарында жетілдіріп, танымал болатын бірнеше тақырыпты тоқып алады. Оның қайта-қайта кездесетін тақырыптарының бірі – махаббатқа бой алмайтын, бір-біріне жараспайтын жандардың қарым-қатынасы, мысалы, "Ұлы Гэтсби" романындағыдай. Бірақ, осы қысқа әңгімедегі осы сәйкессіздік үміт сыйлайды. Хорас – зияли элитаның өкілі, ойлау үшін ғана өмір сүруге тәрбиеленген. Ал Марсия – өмірдің шығалдақтарын, өнерге құштарлықты және жалынды сезімдерді бейнелейді. Екінші маңызды тақырып – махаббат үшін мансаптық мақсаттан бас тарту, әсіресе романның бастапқы кезеңдерінде, бұл тақырып "Түннің не нұрлы болғаны" романында да көтеріледі. Хорас Марсия туралы ойлау кезінде қиындыққа тап болып, оның ойын алады. Бұл сезім күшейе береді, оған дейін құмарлыққа беріліп кетеді. Үшінші маңызды тақырып – аздаған ащы соңы. Әңгіменің соңында Хорас есікті ашпағанын тілейді. Ол махаббат үшін бір нәрседен бас тарды, ал Марсия осының арқасында даңққа ие болды. Бұл Фицджеральдтың әйелі Зельдамен болған дау-жанжалының алдын ала болжауы, ол оның жазуына кедері келтірді деп ойлады. "Мен әрқашан [Saturday Evening] Post-тағы мақалалардың жақсы екенін ойладым", – деп еске алды Зельда кейін, – "бірақ Скотт оларды жазуға шыдамады".