Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Риккардо Зандонай (28 мамыр 1883 – 5 маусым 1944) – итальяндық композитор және дирижер.
Italian composer
Riccardo Zandonai (28 May 1883 – 5 June 1944) was an Italian composer and conductor.
Өмірбаян
Зандонай Борго-Сакко қаласында, Роверетода дүниеге келген, ол кезде бұл территория Австрия-Венгрияның құрамында болған. Жастық шағында ол музыкаға ерекше қабілетін көрсеткендіктен, 1899 жылы Пезаро консерваториясына түсіп, 1902 жылы бітірді; тоғыз жылдық оқу бағдарламасын ол үш жылдың ішінде аяқтады. Оның ұстаздарының бірі Пьетро Маскани болды, ол оны жоғары бағалады. Осы кезеңде ол туған өлкесінің ұйымдасқан ирредентист жастарының әнұраны – Inno degli studenti trentini әнін жазды. Дипломдық жұмысы Джованни Пасколидің поэмасы негізінде жазылған әншілер, хор және оркестрге арналған Il ritorno di Odisseo (Улисс қайтуы) операсы болды. Сол 1902 жылы ол Пасколидің тағы бір поэмасын – Il sogno di Rosetta музыкаға қойды. 1908 жылы Миландағы бір кеште оны Арриго Бойто естіп, сол кездегі итальяндық музыкалық баспагерлік индустриясының маңызды тұлғаларының бірі Джулио Рикордимен таныстырды. Оның Il grillo del focolare операсы 1908 жылы Туриндегі Politeama Chiarella театрындағы премьерасынан бері итальяндық сахналарда қойылып келеді. Зандонайдың даңқы көбінесе оның Франческа да Римини операсына байланысты, бұл Габриэль Д’Аннунционың Дантенің «Тозақ» поэмасынан алынған бір бөлімін кеңейтіп жазған трагедиясының еркін бейімделуі; ол репертуардан ешқашан толығымен шығарылмаған және бірнеше рет жазылған. Премьерадан кейін біраз уақыт өткен соң, ол сопрано Тарквиния Тарквиниге үйленді, ол осы аттас операда Кончита рөлін орындады (бұл тақырыпты алдымен Пуччини қарастырған, бірақ кейін бас тартқан). Бірақ көп ұзамай соғыс басталды; патриот Зандонай 1916 жылы Италияға арналған «Алла Патрия» («Отан үшін») әнін жазды, нәтижесінде оның Саккодағы үйі мен мүлкі (сол кезде әлі де австро-венгерлік билікте болған) тәркіленді (соғыс аяқталғаннан кейін оған қайтарылды). Пуччини «Турандот» операсының соңғы актісінің музыкасын аяқтамай қайтыс болғаннан кейін, Зандонай Ricordi баспасы оны аяқтау үшін қарастырған бірнеше композитордың бірі болды. Пуччинидің өзі соңғы ауру кезінде Зандонайды қолдаған сияқты көрінеді, – әрине, Тосканини де бұл таңдауды мақұлдады, – бірақ оның ұлы Тонио Пуччини түсініксіз себептермен оған қарсы дауыс берді. Бір болжам бойынша, Тонио Пуччини Зандонайдың тым танымал екенін және осы себепті операмен байланысты болатынын, тіпті әкесіне көлеңке түсіруі мүмкін деп ойлаған. Ақырында Франко Альфано «Турандот» операсын аяқтау үшін таңдалды. 1935 жылы Зандонай өзінің сүйікті Пезаро қаласындағы Россини консерваториясының директоры болды. Ол жерде Россинидің Il viaggio a Reims және Maometto secondo үшін овертюра сияқты кейбір шығармаларын жаңартты. 1941 жылы ол La gazza ladra операсының оркестрін қайта жазды, оны үш актіге қысқартты. Үш жылдан кейін ол Треббиантикода (Пезаро) өт тасқа операция жасалып қайтыс болды. Оның соңғы сөздері Римнің ертеңіне азат етілгенін хабарлаған діни қызметкерге арналды. Өлім аузындағы композитор өзінің туған диалектісінде: «Жақсы! Viva l'Italia; жақсы жағы».
Zandonai was born in Borgo Sacco, Rovereto, then part of Austria Hungary. As a young man, he showed such an aptitude for music that he entered the Pesaro Conservatorio in 1899 and completed his studies in 1902; he completed the nine year curriculum in only three years. Among his teachers was Pietro Mascagni, who regarded him highly. During this period he composed the Inno degli studenti trentini, that is, the anthem of the organised irredentist youth of his native province. His essay for graduation was an opera named Il ritorno di Odisseo (The Return of Ulysses), based on a poem by Giovanni Pascoli, for singers, choir and orchestra. The same year 1902 he put to music another Pascoli poem, Il sogno di Rosetta. At a soirée in Milan in 1908, he was heard by Arrigo Boito, who introduced him to Giulio Ricordi, one of the dominating figures in Italian musical publishing at the time. His opera Il grillo del focolare has received occasional Italian performances since its premiere at the Politeama Chiarella di Torino in 1908. Zandonai's fame rests largely on his opera Francesca da Rimini, a free adaptation of a tragedy which Gabriele D'Annunzio had written expanding a passage from Dante's Inferno; it has never fallen entirely from the repertoire, and has been recorded several times. Some time after the premiere, he married soprano Tarquinia Tarquini, for whom he had created the role of Conchita in the eponymous opera (dealing with a topic that Puccini had first considered and then rejected). Soon, however, war broke out; patriotic Zandonai in 1916 composed a song, Alla Patria ("For the Motherland"), dedicated to Italy, with the result that his home and belongings in Sacco (then still in Austro–Hungarian hands) were confiscated (they were returned to him after the war). When Puccini died without completing the music for the last act of Turandot, Zandonai was among several composers the Ricordi publishing firm considered for the task of finishing it. Puccini himself, in his final illness, seems to have supported the choice of Zandonai – certainly Toscanini looked with approval on this choice – but his son Tonio Puccini, for reasons still obscure, vetoed it. One version is that Tonio Puccini thought that Zandonai was too well known and for that reason would be associated with the opera and might even overshadow his father. Ultimately Franco Alfano was chosen to complete Turandot. In 1935 Zandonai became the director of the Rossini Conservatory in his beloved Pesaro. There he revived some works of Rossini, such as Il viaggio a Reims and the overture for Maometto secondo. In 1941 he re orchestrated La gazza ladra, reducing it to three acts. Three years later, he died in Trebbiantico (it), Pesaro, after undergoing gallstone surgery. His last words were for the priest who announced to him that Rome had been liberated the day before. The dying composer said, in his native dialect: "Good! Viva l'Italia; the sound part".