Кіріспе

Мыс экспорттаушы елдердің үкіметаралық кеңесі (CIPEC) (француз тілінде Conseil intergouvernemental des pays exportateurs de cuivre) 1967 жылы Лусака қаласында құрылды. Оның мақсаты – мүше елдердің мыстан түсетін кірістерді арттыруға бағытталған саясатын үйлестіру болды.

Құрамы

Бастапқыда құрамына Чили, Перу, Заир және Замбиядан тұратын төрт мүше кірді. 1975 жылы картелге тағы төрт мемлекет қосылды: Австралия, Индонезия, Папуа-Жаңа Гвинея және Югославия. CIPEC әлемдегі тазартылған мыстың шамамен 30% және мыстың дәлелденген қорының 50% астамын құрады. Мүшелердің бағаны көтеруге жасаған тырабы сәтсіз аяқталды, әсіресе 1975-1976 жылдардағы дағдарыс кезінде бағаны көтеруге ұмтылыстары нәтиже бермеді, ал Чилидің экономикалық жүйесінде болған кейінгі өзгерістер картелдің тарауына себеп болды. Көптеген сарапшылар бұл картельдің нарықтағы ықпалы мардымсыз болды деп санайды, себебі олар кездескен сұраныс өте икемді болды (мысалы, ОПЕК-ке қарағанда әлдеқайда жоғары). CIPEC өмір сүрген кезеңде өндірісті қысқартуды үйлестіре алмауы осы гипотезаны қуаттайды. 1990 жылдары таратылды.

CIPEC-тің экологиялық шарттары

ОПЕК-тің эмбаргосы халықаралық мыс саудасы тарихындағы шешімді кезең болды, бұл тауар экспортына күшті тәуелді елдерді сергітті. Олар өз тауарларының бағасын арттыру мақсатында CIPEC-тің әрекеттерін қайталауға ұмтылды. Rio Tinto Zinc (RTZ) компаниясының ынталандыруымен, 1974 жылдың қараша айында Лусакада CIPEC мүшелері мыс экспортын 10%-ға, кейін 1976 жылдың бірінші жартысына дейін 15%-ға дейін азайту туралы келісімге келді. Жоғары ынталандырулар елдердің келісімді толық орындамауына себеп болды, және нәтижесінде осы кезеңде картель 300 000 тонна мыс ғана қысқарта алды – келісімде қарастырылған қысқарту көлемінің жартысынан да аз. Қордың көп болуы және картельге қатыспаған жаңа көздердің пайда болуы CIPEC қабылдаған шаралардың мүше елдерге тиімді болуына кедергі келтірді.