Кіріспе
Америкалық, бұрынғы автокөлік өндіруші
McFarlan – 1909 жылдан 1928 жылға дейін Индиана штатының Коннерсвилл қаласында McFarlan Carriage Company және McFarlan Motor Car Company компаниялары шығарған американдық сәнді автомобиль.
Тарих
Макфарлан Каридж Компаниясы 1856 жылы Англияда туған Джон Б. Макфарлан (1822-1909) құрды. Дж. Б. Макфарланның немересі Альфред Гарри Макфарлан (1881-1937) Макфарлан автокөлігі идеясын ойлап тапты және он тоғыз жыл бойы Макфарлан автокөлік компаниясын басқарды. Джон Б. Макфарлан АҚШ-тағы ең алғашқы жоспарланған өнеркәсіптік парктердің бірін құрғанмен танымал. 1887 жылы ол Коннерсвилл өнеркәсіптік паркін құрды, осы саланың өндірушілерін мақсатты түрде құрылған өнеркәсіптік алаңға біріктіру үшін. Бұл жетіден астам автомобиль маркасын қолдаған автомобиль өндіру орталығына айналды.
Көліктердің көлігі
Гарри МакФарлан МакФарлан вагондар бизнесін әртараптандыруды маңызды деп санады. McFarlan автокөлігі бастапқыда үлкен, орташа және жоғары бағалы автомобиль болып, шағын көлемде (жыл сайын 200 дана шамасында) және әрқашан алты цилиндрлі қозғалтқышпен шығарылды. Макфарлан 1909 жылдың соңында таныстырылды. Алғашқы автомобильдер Индианаполис моторлы трассасына айналған трассада сынақтан өтті. 1913 жылы Макфарлан автокөлік компаниясы МакФарлан көлік компаниясының орнын басып алды. Көп ұзамай көлік өндірісі тоқтатылды. Ертедегі Макфарлан машиналарында әртүрлі өндірушілердің қозғалтқыштары (Висконсин, Буда, Брауннелл, Континенталь) қолданылды, ал 1916 жылы Teetor Hartley қозғалтқышына тоқталып қалды. Модельдері – «Үлкен алты» және «Кішкентай алты», сатып алушыларға екі түрлі баға ұсынды. 1917 жылы Макфарлан 48 ат күші бар Teetor Hartley қозғалтқышымен 136 дюймдік доңғалақ базасында жоғары деңгейге көтерілді. 1909 жылы 2000 долларға (1909 жылғы 2000.0 доллар шамамен соңғы жылдары <есептелген сомаға> тең) бағаланған Макфарлан 1920 жылға қарай кейбір модельдері 6200 долларға дейін өсті, 1920 жылғы 6200.0 доллар шамамен соңғы жылдары <есептелген сомаға> тең.
Жарыс және атақтылар
1910 жылғы бірінші үлгіде компанияның екі автокөлігі Индианаполис моторлы трассасында өткен Еңбек күні жарысына қатысты, онда екі McFarlan алғашқы бестікке енді. Мел Маркетт басқарған McFarlan автокөліктері алғашқы екі Индианаполис 500 жарысына (1911 және 1912) қатысып, тиісінше 25-ші және 19-шы орындарды иеленді. Сәнді автомобильдер нарығының жоғарғы сегментін бағыттап, 1923 жылғы Чикаго автосалонында көрсетілген McFarlan Town Car автокөлігінің никель қаптамасы 24 каратты алтынмен ауыстырылды, соның ішінде алтынмен жалаталған интерьері де болды. Ол 1923 жылы 25 000 долларға сатылды, ал бұл сома қазіргі шақта шамамен <есептелген сомаға> тең. 1920 жылдары McFarlan "АҚШ-та жасалған ең қымбат автомобиль" және "Американдық Rolls-Royce" деп танылды, бұл құрметке Кунингем да ие болды – Нью-Йорк штатының Рочестер қаласында салынған, McFarlan сияқты сәнді автомобиль, оның тарихы да McFarlan тарихын қайталайды. McFarlan сол заманның танымал тұлғалары Уоллес Рид, Уильям Десмонд Тейлор, Фэтти Арбакл, Пол Уайтман, Джек Демпси және Вирджиния штатының губернаторы Э. Ли Тринклге тиесілі сәнді автомобиль болды. Ал Капоне 1924 жылы әйелі Мэй үшін McFarlan сатып алды, ал 1926 жылы тағы біреуін сатып алды.
Классикалық дәуір
1921 жылы Макфарлан өзінің жеке дизайнымен жасалған Twin Valve Six (TV Six) қозғалтқышын ұсынды. Алты цилиндрлі қозғалтқыш іс жүзінде Teetor Hartley қозғалтқышының жетілдірілген нұсқасы болды, әр цилиндрге төрт клапан, 18 тұтандырғыш, қысыммен майлау және үш рет тұтандыру жүйесімен жабдықталған. Оның сыйымдылығы 573 куб дюймды құрап, 120 ат күшіне ие болды. TV Six 140 дюймдік доңғалақ базасы бар шассиде және Макфарланның өзі жасаған 10 түрлі модельде ұсынылды. Бағаны төмендету және сатуды арттыру мақсатында Макфарлан орташа бағамен, Висконсиннің алты цилиндрлі қозғалтқышымен жұмыс істейтін Single Valve Six моделін ұсынды. Single Valve Six моделі өте бәсекелестікке толы сегментте өте жақсы танылды, бірақ Макфарлан үміттерге жарамай, компанияны 1926 жылы модельді тоқтатуға мәжбүр етті. 1925 жылға қарай McFarlan Motor Car Company екі түрлі желі ұсынды, олардың жалпы саны 26 түрлі модельді құрады, ал бағасы 2000 доллардан 10000 долларға дейін ауытқып отырды. Макфарлан шектеулі көлемде коммерциялық мақсаттағы көліктерді де жасады: жедел жәрдем машиналарын, табын шақыру машиналарын, жаназалық автокөліктерді және өрт сөндіру машиналарын, олар көбінесе Continental қозғалтқышымен жабдықталған. Макфарланның басқа өндірушілер үшін жасаған көліктері компанияның бизнесінің маңызды бөлігін құрады. Макфарланның ерекше қайық тәрізді жылдамдықты дизайны Duesenberg және Auburn машиналарында қолданылды. Макфарлан және оның көршісі Central Manufacturing Company 1928 жылғы Auburn машинасына арналған жылдамдықтың корпусын жасады. Макфарлан 1926 жылы тік сегіз цилиндрлі қозғалтқышты ұсыну арқылы орта нарықтағы үлесін қайтадан алуға тырысты. Line 8 моделі 131 дюймдік қысқартылған доңғалақ базасымен және 79 ат күшіне ие Lycoming қозғалтқышымен жабдықталған. Ол Single Valve Six моделінен жақсы сатылды. 1927 жылғы McFarlan моделіне Line 8 және түрлі корпус стилінде ұсынылған Twin Valve Six кірді. Line 8 моделінің бағасы 2650 доллардан 4600 долларға дейін ауытқып отырды, ал 1927 жылғы 4600 доллардың қазіргі шамамен <есептелген сома> құнына тең. Twin Valve Six моделінің бағасы нарықтағы ең қымбаттарының бірі болды, ол 5400 доллардан 9000 долларға дейін ауытқып отырды, ал 1927 жылғы 9000 доллардың қазіргі шамамен <есептелген сома> құнына тең.
Тағдыр
1920 жылдары Гарри МакФарланның денсаулығы нашарлап, Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі экономикалық төмендеу және басқа өндірушілердің жаңа өнімдерді ұсынуы орын алды. Гарри МакФарланның көп жылдық әріптесі Бартон Барроуз компания басқаруын өз қолына алып, 8-ші модель қатарын және Twin Valve Six үшін жаңа стильді енгізді, бірақ оның денсаулығы да нашарлап, 1928 жылы қайтыс болды. МакФарланның жаңа нарық сегменттеріне өту әрекеттері оның ресурстарын сарқып қалдырды, ал компания 1928 жылы жаңа стильді ұсынғанда (1921 жылдан бері бірінші рет) бұл кеш болды. 1928 жыл – соңғы модель жылы болды және 8 тамызда банкроттық жарияланды. Бір жыл өткен соң, 1 тамызда 1929 жылы зауыт Auburn Automobile Company-на сатылды. Auburn компаниясы зауытты өздерінің аяқталмаған машиналарын сақтау үшін пайдаланды, кейін ол Auburn машиналарының кузовтарын жасау орталығына айналды. 1967 жылы Кит Марвин мен Ал Арнхайм авторлығындағы "МакФарлан деген не?" атты кітап жеке басылым түрінде жарық көрді. Бұл кітап McFarlan Motor Car Company тарихының толық нұсқасы саналады. Авторлар МакФарланды жақсы көретін және автокөлік тарихын зерттейтін адамдар болды, кітапта он тоғыз сақталған McFarlan автокөлігінің бар екені анықталды. McFarlan автокөліктері жеке коллекцияларда және автомобиль музейлерінде сақталады, оның ішінде Индианаполис моторлы жарыс трассасының Даңқ залы музейі, Лос-Анджелестегі Петерсен автомобиль музейі, Невада штатының Рино қаласындағы Ұлттық автомобиль музейі, Индиана штатының Коннерсвилл қаласындағы тарихи Коннерсвилл және Калифорниядағы Нетеркат коллекциясы бар.