Кіріспе

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Австралия маңында болған шайқастарды сипаттау үшін қолданылатын "Австралия үшін шайқас" термині – Тынық мұхиты соғысы барысында континентке жасалатын жапон шабуылына дайындық ретінде жүрген деп саналатын, Австралияға жақын жерлерде болған бірқатар шайқастардың арасындағы байланысты дәлелдейтін, талқыланатын тарихнамалық термин.

Анықтама

1942 жылы Сингапурдың құлауынан кейін Австралияның премьер-министрі Джон Кертин оның жоғалуын Дюнкерк шайқасымен салыстырды. Британия шайқасы Дюнкерктен кейін болды; "Сингапурдың құлауы Австралия үшін шайқасты ашады", - деді Кертин, бұл Ұлттар Достастығына, АҚШ-қа және бүкіл ағылшын тілді әлемге қауіп төндірді. Жапония Австралияға шабуыл жасауды жоспарламаса да және 1942 жылдың ақпан айында мұны істей алмаса да, Австралия үкіметі мен халқы жақын арада шабуыл болатынын күтті. 1942 жылдың маусымына дейін қорқыныш ең жоғары деңгейде болды. 16 ақпанда Кертин былай деді:

"Бұл елдің қорғанысы енді әлемдік соғысқа үлес қосу емес, біздің жағалауымызға басып кіруге ниеттенген жауға қарсы тұру болып табылады. Енді бұрынғыдан еңбек ету немесе соғысу қажет – бұрынғыдан еңбектеп, соғысқан ешқашан болмағандай. Біз қазір не істейтін болсақ, осы қанды сынақтан өткеннен кейін не істегіміз келеді, соған барлығы байланысты."

Тарихи жазу және еске алу

Австралияның қайтып оралған әскер және қызметкерлер лигасы (RSL) және Австралия үшін шайқас ұлттық кеңесі 1942 жылы болған шайқастарды, соның ішінде Коралл теңізі шайқасын, Милн шығанағы шайқасын және Кокода жолы жорығын, ресми түрде «Австралия үшін шайқас» деп тану үшін он жылдан астам науқан жүргізді. Бұл күн «1942 және 1943 жылдары Австралияны қорғауда қызмет еткендердің барлығының еңбегі мен құрбандықтарын» құрметтейді. Бұл күн мемлекеттік мереке емес. Австралия соғыс мемориалының бұрынғы бас тарихшысы Питер Стэнли «Австралия үшін шайқас» тұжырымының дұрыс еместігін айтады, себебі бұл шаралар Австралияға қарсы бағытталған біртұтас науқанды құраған жоқ. Стэнли сондай-ақ, ол білетін ешбір тарихшының «Австралия үшін шайқас» болғанына сенбейтінін мәлімдеді. 2006 жылғы сөйлесінде Стэнли «Австралия үшін шайқас» тұжырымының жарамсыз екенін, себебі шайқасты құрайтын оқиғалар тым әлсіз байланысты болғанын айтты. Стэнли: «Австралия үшін шайқас қозғалысы 1942 жылғы ауыр шығындардың мәнін табуға деген ұмтылыстан туындады» және «жапондықтар Австралияға қарсы үйлестірілген науқан ұйымдастырмағандықтан, «Австралия үшін шайқас» деп аталатын ештеңе болған жоқ», – деді. Сонымен қатар, Стэнли «Австралия үшін шайқас» фразасы соғыс уақытындағы пропагандада қолданылғанын, бірақ 1942 жылғы оқиғаларға 1990 жылдарға дейін қолданылмағанын және Австралиядан басқа елдер бұл «шайқасты» Екінші дүниежүзілік соғыстың бір бөлігі деп танымағанын атап өтті.