Кіріспе

Шотланд теологы және ғалымы (1949 жылы туған)

Сэр Иен Ричард Торранс (1949 жылдың 13 қаңтарында туған) – Шотландия шіркеуінің зейнеткерліктегі пасторы, теолог және ғалым. Ол Абердин университетінің проректоры, Эдинбург университетінің ерте христиан дінтануы және этикасының құрметті профессоры, Принстон теологиялық семинариясының президенті және зейнеткерліктегі патристика профессоры, сондай-ақ Ұлыбританияның Елизавета II патшайымының Шотландиядағы қосымша капелланы. Бұрын Шотландия шіркеуінің Бас ассамблеясының модераторы, Шотландиядағы Корольдік капелласының деканы және Дистль орденінің деканы қызметтерін атқарған. Ол Мораг Эннге (құрметті есімі МакХью) үйленген, олар Сент-Эндрюс университетінде студенттік кезеңде танысқан және екі балалары бар.

Өмірбаян

Торранс Шотландияның Абердин қаласында дүниеге келген. Ол 1976 жылы Шотландия шіркеуінің Бас ассамблеясының модераторы Томас Форсайт Торранстың кіші ұлы. Ол Эдинбург академиясында және Бат қаласындағы Монктон Комб мектебінде білім алған, содан кейін магистр (Эдинбург университеті), БД (Сент-Эндрюс университеті), DPhil (Ориел колледжі, Оксфорд) бітірген. Оның докторлық диссертациясы «Север Антиохиялық және Сергий Грамматик арасындағы хаттардың аудармасы» деп аталды, теологиялық кіріспемен, және Себастьян Броктың ғылыми жетекшілігімен жасалған. Оксфордтан кейін 1982 жылғы 23 қаңтарда Шотландия шіркеуінің Шетланд пресвитериі Торрансты Шетланд аралдарындағы Нортмавин шіркеуінің пасторы ретінде тағайындады. Нортмавин – Шетланд архипелагының негізгі аралындағы ең солтүстік шіркеу, және Ешанесс жартастарының әдемі көрінісімен танымал. 1982 жылғы 26 шілдеде ол Британ армиясының Корольдік армиясының капелландық бөлімінде 4-ші сыныпты капеллан (капитандық шеніне тең) болып тағайындалды. 1988 жылғы 26 шілдеде ол 3-ші сыныпты капеллан (майор шеніне тең) болып жоғарылатылды. 1982-1997 жылдары ол 2-ші батальонның 51-ші Жоғарғы еріктілер тобында және Корольдік армияның медициналық корпусында аумақтық армияның капелланы болып қызмет етті. 1995 жылы ол резервтегі он екі жылдық қызметі үшін «Үлгілі қызмет» медалін (аумақтық) алды. 2000 жылғы 16 ақпанда ол Британ армиясынан кетті. Нортмавинде төрт жыл қызмет еткеннен кейін, 1985 жылы Торранс Бирмингемдегі Королева колледжіне ауысты, ол экюменикалық теологиялық колледж (негізінен Англикан және Методист) және Бирмингем университетімен тығыз байланыста болды. Мұнда ол Жаңа өсиет туралы оқытты. 1989 жылы ол Бирмингем университетінде Патристика және Жаңа өсиет бойынша лекция оқыды. 1992 жылы ол Реформаланған шіркеулердің әлемдік альянсы (WARC) мен Шығыс православие шіркеуі арасындағы халықаралық диалогқа мүше болып шақырылды, ал 1995 жылы ол төрағасы болды. 1993 жылы ол Абердин университетіне көшіп, кейін жеке профессорлыққа жоғарылатылып, 2001 жылы Өнер және діни факультетінің деканы болды. 2001 жылы ол Шотландиядағы Елизавета II патшайымының капелланы болып тағайындалды. Ол 2004 жылы Шотландия шіркеуінің Бас ассамблеясының модераторы болып қызмет етті, келесі жылы Элисон Эллиот тағайындалғанға дейін сол лауазымда қалды. 2005 жылы ол Шотландия шіркеуі мен WARC-ті Папа Бенедикт XVI-ның тағына отыру рәсіміне қатыстырды. 2008 жылы ол WARC-ті Ламбет конференциясында өкілдік етті. Торранс Александр Макколл Смиттің Эдинбургтегі романдары «Бұзды жердің жайлылығы» (2008) және «Жастық шақтың ұмытылған істері» (2011) романдарында өз ролін ойнайды. Композитор Пол Мелор 2014 жылғы 4 тамызда Глазго соборында Бірінші дүниежүзілік соғысты еске алу рәсімі үшін жазылған әнұранды Торрансқа арнады. 2013 жылғы шілдеде патшайым Торрансты Шотландиядағы Корольдік капелланың деканы етіп тағайындады, ал 2014 жылғы шілдеде оны Дистл орденінің деканы етіп тағайындады. Ол осы лауазымдардан 2019 жылғы шілдеде зейнеткерлікке шықты. 2021 жылы ол Шотландия епископ шіркеуімен Абердин және Оркни епархиясындағы «қиындықтарды» зерттеу үшін тәуелсіз комиссияны басқаруға тағайындалды, бұл комиссия епископ Энн Дайерге қатысты бірқатар айыптаулардан кейін құрылды. Профессор Торранстың баяндамасында, Дайер аяқталғаннан кейін өзгертуге тырысқан, қорлау мәдениеті мен «епархиядағы жүйелі жұмыс істемеушілік» бар екендігі және Дайердің Даремдегі қызмет кезінде осыған ұқсас проблемалар болғандығы анықталды. Профессор Торранс былай деді: «Мен өткеннің қайталануынан қатты қорқамын, сондықтан мен осыған келіспеймін және адамдардың көбірек кемсітіліп, көңілі қалуына әкелетін лауазымды жалғастыруды ұсына алмаймын». Ол Дайерді бірден демалысқа жіберіп, оның орнынан толығымен бас тартуын ұсынды.

Шотландия шіркеуінің Бас ассамблеясының модераторы

Иен Торранстың Шотландия шіркеуінің Бас ассамблеясының модераторы (2003-2004) лауазымында болған кезінде гомосексуализм туралы ашық пікірлерінен кейін ұлттық деңгейде резонанс тудырған дау болды. Ол гей-қасиеткерлерді қызметке орнатуға «ешқандай алаңдамайтынын» мәлімдеді. Бұл мәселе Рединг епископы болып тағайындалған канон Джеффри Джонға қатысты. Осылайша доктор Торранс Шотландия шіркеуінің 500 жылдық тарихында гей-қасиеткерлерді қолдаған алғашқы жетекші болды, бұл шіркеу көзқарасындағы маңызды өзгеріс болды және қатты қарсылыққа ұшырады. Торранс кейіннен Рождестволық уағызды өзінің шіркеуіндегі гомофобияға қарсы күресу платформасы ретінде пайдаланды. Торранстың модератор лауазымындағы ізбасары, Reverend David W. Lacy, бұл ұстанымға қарсы шығып, ашық гей-пасторларды тағайындау Шотландия шіркеуін бөліп тастайтынын айтты. Бірнеше пасторлардың ашық сынына жауап бергенде, Торранс өзінің қарсыластары туралы былай деді: «Олардың көзқарасы мен менің көзқарасым бір-бірімен қақтығысуы керек деп ойламаймын. Екеуіне де орын бар, және жанды шіркеуке дәстүрді сақтауға құлшынып, оның шекараларын зерттеушілердің екеуі де қажет». Оның лауазымдағы жылында Ливия азаматы Абдельбасет аль Меграхиді босатуға алғашқы ресми шақыру жасалды, ол Pan Am 103 рейсін бомбалау (Локерби бомбалауы) ісі бойынша сотталған. Сонымен қатар, Нельсон Мандела Оңтүстік Африка заңгерінің әділдікке қайшы келетін жағдай деп есептеген осы істе Батыс христиан шіркеулерінің қолдауын сұрады. Торранс Меграхи атынан британ премьер-министрі Тони Блэрге Шотландияда және басқа жерлерде үкімнің дұрыстығына қатысты үлкен алаңдаушылықты жеткізді. Лауазымда болған жылы Торранс шіркеу атынан көп саяхат жасады және Қытайдағы шіркеулерді сапарлаған алғашқы модератор атанды. 2004 жылдың ақпанында ол жеке қауіпке қарамастан, Оңтүстік Ирактағы барлық британдық бөлімшелерін аралады. Біріккен Ұлттар Ұйымының бейбітшілік күштерінің шақыруымен Эритреядағы демилитаризацияланған аймаққа сапар шекті және Оңтүстік Суданда уағыз айтты. Модераторлық лауазымынан кейін оның ресми атағы – Өте құрметті профессор Иен Торранс.

Оның қолдары

Профессор Торранстың тегі 1974 жылы екінші ұл ретінде тіркелді. Мұнда ол Шотландиядағы Корольдік капелласының деканы және Дистл орденінің деканы ретіндегі қызметтік тегімен бірге бейнеленген. Қалқанның артындағы кельт таяғы Корольдік капелласының деканының Дундреннан және Кроссагуэлдің титулдық аббаты ретіндегі лауазымын көрсетеді. Белгі Дистл орденінің деканының белгісі, шіркеулік шляпа, оның ерекше қызыл мақтаны оның шені білдіреді. 2016 жылдың 18 наурызында Лорд Лион, доктор Джозеф Дж. Морроу QC, Торрансқа қолдаушылар беру туралы патенттік хаттар табыс етті. Қолдаушылар – бұл жоғары геральдикалық құрмет және олар тек графтар мен рыцарлық ордендердің жоғары дәрежелі мүшелеріне автоматты түрде беріледі, бірақ Лорд Лион ерекше еңбегі бар адамдарға қолдаушылар беру құқығына ие. Бұл сыйлық профессор Торранстың ғылымға, Шотландия шіркеуіне және Шотландия тәжіне сіңірген еңбегін мойындайды. Екі такса – Мод пен Кассиопея, ол Принстон теологиялық семинариясының президенті болған кезде семинария аумағында жиі көрінетін.

Торранс отбасы теологияда

Иен Торранстың әкесі белгілі теолог Томас Ф. Торранс, бір кезде Эдинбургтегі Нью-колледжде христиан догматикасының профессоры болған және 1976 жылы Шотландия шіркеуінің Бас ассамблеясының төрағасы қызметін атқарды. Оның туысы Алан Торранс – Сент-Эндрюс университетінің жүйелі теология профессоры. Джеймс Б. Торранс, бір кезде Абердин университетінің жүйелі теология профессоры болған, оның әкесі болды.