Кіріспе

Веда дәуіріндегі фонетика мен фонологияны зерттеу, алты Веданганың бірі. Шикша (शिक्षा) – санскрит сөзі, «нұсқау, сабақ, оқу, дағдыны үйрену» деген мағынаны білдіреді. Бұл – қосымша зерттеулердің алты саласының бірі болды, қалғандары: грамматика (Вякарана), ырғақ (Чандас), рәсімдер (Калпа), этимология (Нирукта) және астрология (Джётиша, рәсімдер үшін ыңғайлы уақытты есептеу).

Тарих

Шикша, демек Хартмут Шарфе, Ведангалардың арасында дербес Ведалық ғылым саласы ретінде дамыған лингвистиканың алғашқы саласы болды. Ведалар ішіндегі мәтіннің ең ертегі қабаттары – Брахманалар, Варна және Авасана сияқты Ведалық фонетиканың кейбір терминологиясын қамтиды. Шікса саласы, Араньякалар мен Упанишадтар Веданың қабаттары жазылған кезде толыққанды дамыған болуы мүмкін.

Талқылау

Шикшаның Ведалық зерттеулер саласы санскрит әліпбиін рационалды тәртіппен орналастырды, – дейді Уилке мен Моебс, әр әріптің анатомиялық тұрғыдан адам дыбыстарының табиғатына сәйкес келетін, артқы жағынан алдыңғы жағына қарай – жұтқыншаққа (ең артқы жағында), таңдайға, таңдайдың жотасына, тістер мен еріндерге сәйкес келетін дыбыстарға байланыстырылған. Веда ғалымдары санскрит әліпбиінің әріптерін одан әрі сиқырлы шаршы түрінде ұйымдастырды, бұл әріптерді симметриялық және резонанстық түрде әртүрлі оқуға мүмкіндік берді, мысалы, солдан оңға қатар, жоғарыдан төменге қатар. Сонымен қатар, Шикша ғалымдары әр дыбысқа Мудра (қол қимылдары) қосты, осылайша тыңдаушыларға оқудың дұрыстығын тексеру үшін визуалды растау және дыбыстық құралдармен қатар баламалы құралдарды ұсынды. Бұл мудралар классикалық үнді биінің құрамына енген. Санскритті оқу кезіндегі қимыл мен дыбыстың өзара әрекеті, – дейді Уилке мен Моебс, кез келген классикалық оркестрде дирижердің қимылы мен музыканттардың шығаратын дыбысына ұқсас. Санскритте орындаушының дене күйі – бұл айтылу мен қимылдың қосымша өлшемдері, олар индуист дәстүрінде санскрит мәтіндерін бір ұрпақтан екіншісіне есте сақтау және жеткізу үшін бұлшықет жадын акустикалық жадпен күшейтеді. Шикшаның әдістемелік фонетикалық процедурасы Ведаларды ең аз өзгерістермен, мүмкіндігінше адал түрде сақтауға көмектесті. Ол Ведаларды және негізгі Упанишадтарды индуизмнің қанондық кітаптарының қатарына қосты. Сиксаның ережелері мен симметриясы студентке үлкен көлемдегі білімді меңгеруге және кіріктірілген кодтар мен ережелерді пайдаланып жадын тексеруге көмектесті. Дегенмен, – дейді Уилке мен Моебс, – Шикша әдістемесі жоғары техникалық деңгейде ғана емес, сонымен қатар ойлау және интеллектуалдық дағдыларды қатысу арқылы дамытатын күшті эстетикалық, "сезімтал, эмоционалды" өлшемге ие. Оқушының санасы мен денесі белсенді жұмыс істейді, тіл мен дыбыс эмоционалдық қойылымға айналады. Фонетиканы зерттеу Веда мәтінін, дәстүрлі түрде тілдік музыка ретінде жазылған, музыкалық қойылымға айналдыруға мүмкіндік берді. Санскрит тіліндегі әр дыбыстың жеке тұлғасы бар, ал оқушы олардың мінезін және тембрін дамытуға көмектеседі, – дейді Уилке мен Моебс. Нарадия Сикса, Сама Ведаға арналған фонетикалық трактат, фонологияның осы аспектілерін әртүрлі теңеулермен түсіндіреді, мысалы,

Басқа шикша мәтіндері

Сонымен қатар, бірнеше Шикша мәтіндері бар, олардың көпшілігі өлшекті өлең түрінде, бірақ аздаған саны сутра түрінде жазылған. Төменде осы сақталған мәтіндердің тізімі келтірілген (Паниния Сиксаның ағылшын тіліндегі аудармасы. pdf): Амогоханандини Шикша, Аписали Шикша (сутра түрінде), Арания Шикша, Атрея Шикша, Авасананирняйя Шикша, Бхарадваджа Шикша, Чандрагоминнің Чандра Шикшасы (сутра түрінде), Чараяния Шикша, Галадрка Шикша, Каланирня Шикша, Катьяяни Шикша, Каундинья Шикша, Кешави Шикша, Крамакарика Шикша, Крамасандхаана Шикша, Лагхумоганандини Шикша, Лакшмиканта Шикша, Ломаши Шикша, Мадхьяндина Шикша, Мандавья Шикша, Маллашармакрта Шикша, Манасваара Шикша, Мандуки Шикша, Нарадия Шикша, Паниния Шикша (өлең түрінде), Паниния Шикша (сутра түрінде), Паниния Шикша (дауыс белгілерімен), Парашари Шикша, Падьяатмика Кешави Шикша, Пари Шикша, Пратишакхьяпрадипа Шикша, Сарвасаммата Шикша, Шаиширия Шикша, Шамана Шикша, Шамбху Шикша, Шодхашашлоки Шикша, Шикшасамграха, Сиддханта Шикша, Сваранкуша Шикша, Свараштака Шикша, Сваравянджана Шикша, Васиштха Шикша, Варнаратнапрадипа Шикша, Вяали Шикша, Вяса Шикша, Яджнявалкья Шикша.

Осы Шикша мәтіндерінің көпшілігі белгілі бір Веда мектебіне байланысты болғанымен, басқалары кейінірек жазылған мәтіндер.