Кіріспе

Кешік Креда кезеңінің Монголия савроподы

Opisthocoelicaudia /ɒ/,/p//ɪ//s//θ//oʊ //s//ɪ//l//ᵻ/'/k//ɔː//d//i//ə/ – Монголияның Гобі шөлінде табылған Кешік Креда кезеңінің савропод динозаврының туысы. Типтік түрі – Opisthocoelicaudia skarzynskii. 1965 жылы поляк және монғол ғалымдары басы мен мойны ғана жоқ, жақсы сақталған қаңқасын тауып, Opisthocoelicaudia-ны Кешік Креда кезеңінің ең жақсы зерттелген савроподтарының біріне айналдырды. Бұл қаңқадағы тіс іздері ірі ет жейтін динозаврлардың мүрдемен қоректенгенін және, мүмкін, қазір жоғалған бөліктерін алып кеткенін көрсетеді. Бүгінгі күнгі күйіне дейін тек екі ғана толық емес үлгі белгілі, олардың ішінде иықтың бөлігі және сынықты құйрық сүйегі бар. Opisthocoelicaudia салыстырмалы түрде кішкентай савропод болды, оның ұзындығы шамамен … метрге жетеді. Басқа савроподтар сияқты, ол да ұзын мойнындағы кішкентай басымен және төрт бағана тәрізді аяқтары бар цилиндр тәрізді денесімен ерекшеленді. Opisthocoelicaudia атауы «артқы қуысты құйрық» дегенді білдіреді, бұл артқы жағында ойысқан алдыңғы құйрық омыртқаларының ерекше, опистоцельдік құрылысына сілтеме жасайды. Осы және басқа да қаңқа ерекшеліктері зерттеушілерді Opisthocoelicaudia артқы аяқтарына тіреліп тұра алатындығын болжауға итерді. 1977 жылы поляк палеонтологы Мария Магдалена Борсук-Бялыничканың құрметіне аталған және сипатталған Opisthocoelicaudia алғаш рет Camarasauridae тұқымдасының жаңа өкілі деп есептелген, бірақ қазіргі уақытта Titanosauria тұқымдасының туынды өкілі саналады. Titanosauria ішіндегі нақты туыстығы күмәнді, бірақ ол Солтүстік Американың Alamosaurus-ына жақын болуы мүмкін. Барлық Opisthocoelicaudia қазбалары Немегт формациясынан табылды. Бұл формация динозавр қазбаларына бай болғанымен, одан табылған жалғыз савропод – бір бас сүйегі ғана белгілі Nemegtosaurus. Opisthocoelicaudia-ның бас сүйегі әлі табылған жоқ, сондықтан бірнеше зерттеушілер Nemegtosaurus және Opisthocoelicaudia бір түрдің екі аты болуы мүмкін деп болжайды. Немегт формациясынан табылған савропод іздері, тері бедерлерімен бірге, Nemegtosaurus немесе Opisthocoelicaudia-ға жатуы мүмкін, өйткені бұл формациядағы жалғыз белгілі савроподтар осы екеуі ғана.

Ашық жерлер мен үлгілер

Типтік үлгі 1965 жылы 10-23 маусым аралығында поляк палеонтологы Зофия Килан Яворовска басшылығымен өткен поляк-монғол палеонтологиялық экспедициясы кезінде табылды. Түрлік атау типтік үлгіні дайындаған Войцех Скаржинскийдің құрметіне берілген. Бас сүйегі мен мойны сақталған жоқ, бірақ мойынның байлам реконструкциясы орташа ұзындықта болғанын көрсетеді. Басқа титанозаврлар сияқты, арқасы да қосымша омыртқа буындарының (гипосфен-гипантр буындары) болмауынан өте икемді болған.

Немегтозаврмен байланысы

Немегт формациясының тағы бір сауроподы – Немегтозавр – тек қана бас сүйегі бойынша белгілі. Ал Opisthocoelicaudia-ның бас сүйегі мен мойны жоқ, бұл тікелей салыстыру мүмкіндігін жоққа шығарады және оның Nemegtosaurus-тың синонимі болуы мүмкін деген күдік тудырады. Халықаралық зоологиялық номенклатура кодексіне (ICZN) сәйкес, ең ерте берілген атау жас синонимдерге артықшылық береді. Егер Opisthocoelicaudia Nemegtosaurus-тың синонимі екені дәлелденсе, Nemegtosaurus атауы қолданыста қалады, ал Opisthocoelicaudia жарамсыз деп танылады. 1977 жылғы сипаттамасында Борсук Биялыничка сауроподтардың әртүрлі туыстарының бір ортада кездесуі ешқандай ерекшелік емес екенін, бұл Солтүстік Американың Моррисон формациясында жақсы көрініс тапқанын айтты.