Кіріспе

Америка Құрама Штаттарының федералды заңы

1790 жылғы натурализация туралы заң (Naturalization Act of 1790), 26 наурыз 1790 жылы қабылданған, Америка Құрама Штаттарының Конгресінің заңы болып табылады, ол натурализация арқылы Америка Құрама Штаттарының азаматтығын берудің алғашқы бірыңғай ережелерін белгіледі. Заң азаматтықты "жақсы мінез-құлықтағы еркін ақ адамдарға" шектеді, осылайша американдықтар, мерзімі шектелі қызметкерлер, құлдар, еркін африкалықтар, Тынық мұхиты аралдарының тұрғындары және ақ емес азиялықтарды азаматтықтан шеттетуге алып келді. Бұл, көптеген штаттарда еркін қара нәсілді адамдарға мемлекеттік деңгейде азаматтық беріліп жүргенін ескере отырып, жаңа келгендерге қалай қарау керектігі туралы бұрынғы түсініксіздікті жойды. Азаматтандыру туралы заңды қарастырған соттар ақ нәсілділікті христиан дінімен байланыстырып, Ex Parte Mohriez шешімі 1944 жылы саудиялық мұсылман еркекке азаматтық мойындалғанға дейін мұсылман иммигранттарын азаматтықтан шеттетуге себеп болды. Конгресс заңды 1740 жылғы Британ Парламентінің плантациялық заңының (13 Geo. 2 c.7) үлгісінде жасады, ол ресми түрде «Америкадағы Оның Шаңырағының колонияларында қоныстанған немесе қоныстанатын шетелдік протестанттар мен онда аталғандарды натурализациялау туралы заң» деп аталды және оның уақытқа, адалдыққа берілетін серттерге, судья алдында ант беру рәсіміне қатысты ережелерін пайдаланды.

Қаулылар

Шетелдік азаматтық алу үшін АҚШ-та екі жыл және тұрғылықты жерінде бір жыл тұру талабы болған. Адам тұрғылықты жеріне қатысы бар "жазбадағы кез келген жалпы құқық сотында" натурализация петициясын тапсырғаннан кейін, сот өтініш берушінің "жақсы мінез-құлқына" көз жеткізгеннен соң, АҚШ Конституциясын қолдауға адалдық ант қабылдатар еді. Өтініш берушінің 21 жасқа дейінгі балалары да натурализацияланатын. Сот хатшысы осы рәсімдерді тіркеп, "осыдан кейін бұл адам АҚШ азаматы болып есептеледі". Заң сондай-ақ, екі ата-анасы да АҚШ азаматы болған жағдайда, шетелде туған балалардың "табиғи түрде туған азаматтар" саналатынын қарастырды, бірақ азаматтық құқығы "әкесі ешқашан АҚШ-та тұрмаған адамдарға таратылмайды" деп нақтылады. Бұл акт АҚШ Конституциясында президенттік немесе вице-президенттік лауазымға орналасу үшін қажетті талаптарда кездесетін "табиғи түрде туған азамат" терминін қолданған жалғыз АҚШ заңы болды, ал 1795 жылғы натурализация заңы бұл терминді жойды. Заң әйелдерге азаматтықтан тікелей тыйым салғанымен, соттар АҚШ құқықтық жүйесіне әйелдердің құқығын шектеудің жалпы құқықтық тәжірибесін сіңірді. Бұл тәжірибе бойынша, үйленген әйелдің денесі және оның жеке тұлғасына немесе мүлігіне қатысты барлық құқықтары күйеуінің бақылауында болды. Әйелдің күйеуіне деген адалдығы мемлекетке деген міндетінен жоғары тұрды. Отбасылық құқық бойынша, балалар, құлдар және әйелдердің қоғамдық өмірге қатысуы мен бизнес жүргізуіне тыйым салынды, себебі олардың түсінік қабілеті, ерік бостандығы және меншік құқығы болмады, сонымен қатар моральдық бұзылу мен адалдық қақтығыстарын болдырмау қажеттігі де болды.

Кейінгілер

1795 жылғы натурализация туралы заң 1790 жылғы заңды жойды және күштен шығарды. 1795 жылғы заң тұру мерзімін бес жылға ұзартты және өтініш берушінің үш жыл бұрын хабарлама беруін талап етті. 1798 жылғы натурализация туралы заң тұру мерзімін 14 жылға, ал хабарлама беру мерзімін бес жылға ұзартты. 1802 жылғы натурализация заңы 1798 жылғы заңды жойып, 1795 жылғы заңның тұру және хабарлама беру талаптарын қайта орнатты. 1804 жылғы натурализация заңы қабылданғаннан кейін әйелдердің азаматтыққа қол жеткізуі некеде болу жағдайына тікелей байланысты болды. 19 ғасырдың соңында әйелдің азаматтығын немесе натурализацияға қабілеттілігін анықтаудағы басты фактор оның некелік жағдайы болды. 1907 жылдан бастап әйелдің ұлтының мәселесі тұрмысқа шыққан-шықпағандығына байланысты шешілді. АҚШ Конгресі 1831 жылы ратификациялаған «Бейлеп тұрған қоян сағасы туралы келісім» Миссисипиде қалуды таңдаған чокто үндістеріне АҚШ азаматтары ретінде мойындалуға мүмкіндік берді, бұл еуропалық емес этникалық топтың АҚШ азаматтығына ие болуының алғашқы үлкен мысалы болды. Конгресс Америка Азаматтық соғысынан кейін 19 ғасырда азаматтыққа қатысты маңызды өзгерістер енгізді. 1868 жылғы Төртінші түзетуде АҚШ-та туған және оның құзырына бағынған адамдарға, нәсіліне қарамастан, азаматтық берілді, бірақ салық төлемеген «үндістер» (резервацияда тұратын американдықтар) осы түзетуге кірмеді. 1870 жылғы натурализация туралы заң «натурализация заңдарын» «африкалық текті шетелдіктерге» және «африкалық текті адамдарға» таратып, сонымен қатар натурализацияланған қытайлық американдықтардың азаматтығын жойды. Төртінші түзетуге және 1870 жылғы заңға қарамастан, Жоғарғы соттың «АҚШ қарсы Вонг Ким Арк» (1898) ісінде АҚШ-та туған қытайлық ата-анасының баласының АҚШ азаматтығы танылды. Ол баланың АҚШ-та тұрақты мекені және тұруы болды, сондай-ақ ол АҚШ-та бизнеспен айналысып, Қытай императорының дипломатиялық немесе ресми өкілі болған жоқ. «Вонг Ким Арк» ісінен бері АҚШ-та туған адамдардың АҚШ азаматтығы танылған, бірақ Жоғарғы сот АҚШ-та заңды түрде тұрмайтын ата-аналардан туған балаларға қатысты тікелей шешім қабылдаған жоқ. Үндістерге 1924 жылғы «Үнділердің азаматтығы туралы заңға» дейін азаматтық бөліп-бөліп берілді, ол оларға федералды түрде танылған тайпаға жататын болса да, жалпы азаматтық берді, бірақ сол кезде үндістердің үштен екісі басқа жолдармен АҚШ азаматтары болған еді. Заң кері күшінде болмады, сондықтан ол 1924 жылғы заң күшке енгенге дейін туған немесе АҚШ-тан тыс жерде туған азаматтарға қатысты емес. 1940 жылдан кейін Конгресс «Батыс жарты шардағы жергілікті нәсілдердің ұрпақтарына», «Филиппин азаматтарына немесе филиппин текті адамдарға», «қытай азаматтарына немесе қытай текті адамдарға» және «Үндістанның жергілікті нәсілдерінің адамдарына» натурализация арқылы азаматтық алуға қатысты нәсілдік шектеулерді жеңілдетті. 1952 жылғы Иммиграция және азаматтық туралы заң натурализацияда нәсілдік және жыныстық дискриминацияға тыйым салады.