Кіріспе

Санта-Фе, Нью-Мексикодағы мемлекеттік тайпалық колледж – Америкалық Үнді өнер институты (IAIA). Бұл институт АҚШ-тың Санта-Фе қаласында орналасқан мемлекеттік тайпалық жер гранты колледжі. Колледж негізінен американдық үнді өнеріне бағытталған. Ол Қазіргі заманғы үнді өнері мұражайын (MoCNA) басқарады, ол тарихи Санта-Фе федералды ғимаратында (ескі почта кеңсесі) орналасқан. Бұл ғимарат Pueblo Revival стилінде салынған және Ұлттық тарихи орындар тізіліміне «Федералды ғимарат» ретінде енген. Мұражайда 7000-нан астам экспонаттан тұратын Қазіргі заманғы үнді өнерінің ұлттық коллекциясы жиналған.

Тарих

Америкалық үнді өнер институтын Ллойд Кива Нью (Чероки, 1916–2002) және доктор Джордж Бойс 1962 жылы Үнді істер бюросының қаржысымен бірлесіп құрды. Мектеп Үнді істер бюросының Білім департаменті мен Үнді өнері және қолөнер басқармасының ұсынысы бойынша негізделген. Мектептің құрылуына үш фактор ықпал етті: Санта-Фе үнді мектебіндегі академиялық бағдарламаға наразылықтың күшеюі, Үнді істер бюросының жоғары білімге деген қызығушылығының артуы және Оңтүстік-Батыс үнді өнер жобасы мен Рокфеллер қорының әсері. IAIA 1962 жылдың қазан айында SFIS кампусында жұмысын бастады. 1962 жылдан 1979 жылға дейін IAIA орта мектеп бағдарламасын жүзеге асырды, ал 1975 жылдан бастап колледж және магистратура деңгейіндегі өнер курстарын ұсынды. 1986 жылы Америкалық үнді және Аляска жергілікті халықтарының мәдениеті мен өнерін дамыту институты Конгресс шешімімен коммерциялық емес ұйым ретінде тіркелді, бұл мектепті Үнді істер бюросынан бөліп, Смитсонов институтының ұқсас құрылымын қалыптастырды. 1994 жылы ол басқа 31 тайпалық колледждермен бірге жер гранты колледжі мәртебесін алды. 2001 жылы мектеп аккредиттеуден өтті, соның ішінде төрт жылдық бакалавр дәрежелері де аккредиттелді. 2013 жылы шығармашылық жазу саласындағы екі жылдық, аз уақыттық магистрлік бағдарламасы аккредиттелді. Бүгінде IAIA Санта-Фе қаласының оңтүстігіне қарай 19 шақырым жерде орналасқан кампуста орналасқан. Сонымен қатар, Санта-Фе Плазасында орналасқан Қазіргі заманғы жергілікті өнер мұражайы мен Өмір бойы білім беру орталығы да жұмыс істейді.

IAIA Қазіргі заманғы жергілікті өнер мұражайы

1991 жылы колледж Санта-Фе қаласының орталығында Америкалық үнді өнері мұражайын құрды, қазір IAIA Қазіргі заманғы жергілікті өнер мұражайы (MoCNA) деп аталады. MoCNA қазіргі кездегі тайпааралық америкалық үнді өнеріне баса назар аударады. Мұражай тарихи Санта-Фе федералды ғимаратында (ескі почта кеңсесі) орналасқан, бұл ғимарат Pueblo Revival стилінде салынған және Ұлттық тарихи орындар тізіліміне енгізілген. Сондай-ақ мұражай аумағында Аллан Хаузер мүсіндер бағы да бар.

Серіктестіктер

IAIA – американдық үнділердің жоғары білім беру консорциумының мүшесі, құрамына тайпалық және федералдық бекітілген білім беру мекемелері кіреді. Олар тайпалық ұлттарды нығайту және американдық үндістер мен Аляска тумаларының өміріне жағымды өзгерістер енгізу үшін жұмыс істейді. IAIA көбінесе географиялық тұрғыдан шалқап жатқан, жоғары мектептен кейін білім алуға басқа мүмкіндіктері шектеулі тума американдықтарға қызмет көрсетеді. 1970 жылдардың басында профессор Эд Уэпп, кішінің Е. Ях Пах Хах әншілер тобы, Ханай Гейогаманың Американдық үнді театры ансамблімен бірге ұлттық турнеге шықты. Бұл ансамбль Нью-Йорктегі Ла Ма Ма Эксперименталды Театр Клубының тұрақты ұжымы болды. Тур бағдарламасында музыкалық ансамбль «Санта-Федегі Америкалық үнді өнері институтының студенттері» деп сипатталған және Эд Уэпп, кішінің жетекшілігінде болды. Олардың музыкасы дәстүрлі және заманауи американдық үнді формаларында ұсынылады. Әндер Үндістанның жазық, шығыс, Ұлы аңғар, оңтүстік-батыс және солтүстік-батыс жағалауларынан таңдалған.