Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Пьюжет саунд соғысы – 1855–56 жылдары Вашингтон штатының Пьюжет саунд аймағында АҚШ әскері, жергілікті жасақтары және Нискуолли, Маклшут, Пуялуп және Кликитат тайпаларының американдық үндістері арасында болған қарулы қақтығыс. Алайда, соғыстың тағы бір бөлігі – Пьюжет саунд аймағындағы жергілікті халықтарға жасалған шабуылдар кезінде АҚШ теңіз күштерімен қақтығысқа түскен хайда және тлингит тайпаларынан келген шабуылшылар еді. Қақтығыс көлемі, аумақтық әсері және адам шығындары тұрғысынан шектеулі болғанымен, ол көбінесе 1856 жылғы Сиэтл шайқасымен және соғыстың басты тұлғасы – Нискуолли басшысы Лесхидің өлімімен байланысты еске алынады. Сол кездегі Якима соғысы Пьюжет саунд соғысының кейбір оқиғаларына, мысалы Сиэтл шайқасына ықпал еткен болуы мүмкін, және сол кездегі адамдар екі соғыстың аражігін анық ажыратқан жоқ.
The Puget Sound War was an armed conflict that took place in the Puget Sound area of the state of Washington in 1855–56, between the United States military, local militias and members of the Native American tribes of the Nisqually, Muckleshoot, Puyallup, and Klickitat. Another component of the war, however, were raiders from the Haida and Tlingit who came into conflict with the United States Navy during contemporaneous raids on the native peoples of Puget Sound. Although limited in its magnitude, territorial impact and losses in terms of lives, the conflict is often remembered in connection to the 1856 Battle of Seattle and to the execution of a central figure of the war, Nisqually Chief Leschi. The contemporaneous Yakima War may have been responsible for some events of the Puget Sound War, such as the Battle of Seattle, and it is not clear that the people of the time made a strong distinction between the two conflicts.
Соғыс
Пьюгет саунд соғысы жер дауынан басталып, бас Лешидің асылуына байланысты қырқыстармен аяқталды. Соғыстың себебі 1854 жылғы Медисин-Крик шарты болды. Вашингтон территориясының губернаторы Исаак Стивенс келіссөз жүргізген шарт үндістердің балық аулау құқығын сақтап, бірақ Нискуалли тайпасының ең жақсы жерлерін алып қойды. Стивенспен шарт жасасуға таңдалған Лески ашуланып, халқының жерін берудің орнына күресуді жөн көрді. 1855 жылдың қазанында капитан Чарльз Итон басқаратын азаматтық жасақ – "Итон рейнджерлері" Нискуалли тайпасымен қақтығысқа түсті. Нәтижесінде Джозеф Миллер мен Абрам Бентон Мозес есімді екі жасақ мүшесі қаза тапты. Губернатор Стивенс бұл жаңалықты естіп, дереу Лешині іздеп, Олимпияға "қайтару" үшін бір отрядты жіберді. Соғыс американдық тараптан аз шығынмен аяқталған бірнеше шайқастардан тұрды. Маңызды шайқастар қазіргі Такома, Сиэтл және тіпті Уалла-Уаллаға дейін болды. 1855 жылдың 28 қазанында тума тайпа өкілдері сегіз қоныс аударушыны өлтірді, бұл оқиға кейіннен Ақ өзендегі қырғын деп аталды. Үш бала Сиэтлге қашып кетті, бірақ бес жасар ұл алты айға тайпаға тұтқынға алынып, кейін босатылды. Тағы бір дереккөз бұл шабуылды бас Леши бастаған Нискуалли тобы жасады деп хабарлайды, соның салдарынан тоғыз қоныс аударушы қаза тапты. Екі ұл мен бір қыз шайқастан алынып, Point Elliot портына жеткізілген американдық кемеге қайтарылды. Кейбір отбасылар бұл аймақта бейбіт үндістерге шабуыл жасап жүрген еріктілер жасағының мүшелерін қамтыды. Сонымен қатар, соғыс дәстүрі жоқ оңтүстік-батыс тайпалары қорқынышпен толған американдықтардың шабуылына ұшырады. Олар қарусыздандырылып, ауылдары бақылауға алынды. Жоғарғы және Төменгі Чехалис тайпалары Стейлакум маңындағы фермаға күштеп көшірілді, Каулиц сияқты жағалау тайпалары Чехалис өзеніне, ал Чинук халқы Форт-Ванкуверге көшірілді. Олардың барлығы соғыс аяқталғанға дейін, яғни шамамен екі жылға жуық уақытқа дейін тұтқын күйінде болды. Соғыстың соңғы шайқасы 1856 жылдың 10 наурызында немесе сол кезде болды. Вашингтон территориялық еріктілерінің шамамен 110 сарбазы Коннеллдің даласына жақын жерде шамамен 150 тайпа мүшесінен құралған күштің шабуылына ұшырады, бұл күшке Нискуалли тайпасының бас Лешисі басшылық еткен деген болжам бар. Бірнеше сағатқа созылған шайқастан кейін және еріктілердің бірнеше шабуылынан кейін тайпа мүшелері кері шегінді, өлгендері мен жараланғандарын алып кетті, бірақ қанға малған киімдер мен барабандарды қалдырды. Шайқас аяқталғаннан кейін Лески және оның қалған жауынгерлері Каскад тауларын басып өтіп, Шығыс Вашингтонға шегінді. Лески 1856 жылдың қарашасында тұтқындалды және Абрам Бентон Мозестің өліміне қатысқаны үшін сотқа тартылды. Оның алғашқы соты соғыс кезінде адам өлтірудің заңдылығы туралы мәселе туындағандықтан қазылар алқасының келіспеуімен аяқталды. Он екі қазылардың онысы кінәлі деп дауыс берді, ал екеуі қарсы болды.
The Puget Sound War began over land rights and ended in a cloud of controversy surrounding the hanging of Chief Leschi. The catalyst of the war was the Treaty of Medicine Creek of 1854. Negotiated by Washington Territory Governor Isaac Stevens, the treaty preserved Indian fishing rights, but took away prime Nisqually farmland. Leschi, chosen to negotiate the treaty with Stevens, was outraged and chose to fight rather than give up his people's land. The fighting commenced in October 1855, when "Eaton's Rangers," a citizen militia under Captain Charles Eaton, were involved in a clash with Nisqually tribesmen. Two militiamen, Joseph Miller and Abram Benton Moses, were killed. Upon hearing the news, Governor Stevens immediately dispatched a company to locate Leschi and "escort" him back to Olympia. The war itself consisted of a series of short skirmishes with relatively few deaths on the American side. Notable battles occurred in present day Tacoma, Seattle, and even as far east as Walla Walla. On October 28, 1855, a party of natives killed eight settlers in what was later called the White River Massacre. Three children fled on foot to Seattle, but one five year old boy was kidnapped and held by the natives for six months before being released. A conflicting source describes the attack as being a Nisqually band led by Chief Leschi and reported nine settlers killed. Two boys and a girl were taken from the battle and returned unharmed to an American steamer at Point Elliot. Some of the families included members of the volunteer companies who had been roaming the area attacking peaceful Indians. Additionally, southwestern tribes who had no tradition of warfare were raided by fearful Americans. They were disarmed and their villages placed under surveillance. Upper and Lower Chehalis families were forcibly relocated to a farm near Steilacoom; coastal tribes such as the Cowlitz were moved to a site on the Chehalis River; the Chinook people were moved inland to Fort Vancouver. All these remained captive until at least the end of the war, a span of nearly two years. The final battle of the war occurred on or about March 10, 1856, when a column of approximately 110 volunteers from the Washington Territorial Volunteers were ambushed near Connell's Prairie by a force estimated at 150 Native American tribesmen, supposedly led by Chief Leschi of the Nisqually tribe. After several hours of skirmishing and several charges by the Volunteers, the Natives withdrew, taking their dead and wounded with them, but leaving behind bloody clothing and drums, among other items. Following the battle, Leschi and his remaining warriors retreated over the Cascades into Eastern Washington. Leschi was captured in November 1856 and was forced to stand trial for the murder of Abram Benton Moses. His first trial resulted in a hung jury because of the question of the legitimacy of murder during wartime; the jury of twelve voted ten in favor, two opposed to conviction.
Айыппұлдан босату
2004 жылдың 10 желтоқсанында Вашингтон штатының Пирс округінде өткен тарихи сот "үнді соғысының заңды күресушісі [ ] Лесчи жау әскерінің өлімі үшін заң бойынша жауапкершілікке тартылмауы керек еді" деп үкім шығарды, осылайша оны кез келген қылмыстан ақтап берді. Сиэтлдегі Лесчи ауданы және Пуялуп үнді резервациясындағы Басшы Лесчи мектептері оның есімін иеленеді.
On December 10, 2004, a historical court convened in Pierce County, Washington ruled "as a legal combatant of the Indian War [ ] Leschi should not have been held accountable under law for the death of an enemy soldier," thereby exonerating him of any wrongdoing. The Leschi neighborhood in Seattle and Chief Leschi Schools on the Puyallup Indian Reservation bear his name.