Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гранд-Пре ұлттық тарихи орны – 1682 жылдан 1755 жылға дейін Новая Шотландияның Гранд-Пре аймағындағы акадиялықтардың қоныс орталығы болғанын және француз-үнді соғысы кезінде болған британдықтардың акадиялықтарды депортациялауын еске алу үшін құрылған парк. Гранд-Пре ауылы қазіргі Волфвилл мен Хортонвилл арасындағы тізбек бойымен төрт шақырымға созылған. Гранд-Пре – ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне енген және Канаданың екі Ұлттық тарихи орнының негізгі бөлігі болып табылады.
Grand Pré National Historic Site is a park set aside to commemorate the Grand Pré area of Nova Scotia as a centre of Acadian settlement from 1682 to 1755, and the British deportation of the Acadians that happened during the French and Indian War. The original village of Grand Pré extended four kilometres along the ridge between present day Wolfville and Hortonville. Grand Pré is listed as a World Heritage Site and is the main component of two National Historic Sites of Canada.
Қоныстану тарихы
Гранд-Пре (француз тілінде "үлкен шалғын" деген мағынаны білдіреді) Минас бассейнінің жағалауында орналасқан. Бұл аймақты алғаш рет 1680 жылы Пьер Мелансон ди Ла Вердуре, оның әйелі Маргарита Миус д'Энтремон және олардың бес кішкентай баласы қоныстанды. Олар жақын орналасқан Порт-Рояльден келген, ол француздық Акадия (француз тілінде Акадей) қонысының алғашқы астанасы болған. Пьер Мелансон және оған Гранд-Преде қосылған акадиандықтар Минас бассейнінің жағалауындағы толқындарды ұстап тұру үшін бөгеттер салды. Олар малдары үшін кең жайылымдар мен егістіктері үшін құнарлы жерлер жасады. Гранд-Пре Акадияның нан қамтамасы болып дамыды, көп ұзамай Порт-Рояльден өсіп, 18-ші ғасырдың ортасына қарай Фанди шығанағы мен Нова-Шотландияның (латынша "Жаңа Шотландия") жағалауындағы көптеген акадиандық қауымдастықтарының ең ірісіне айналды.
Grand Pré (French for great meadow) is located on the shore of the Minas Basin, an area of tidal marshland, first settled about 1680 by Pierre Melanson dit La Verdure, his wife Marguerite Mius d'Entremont and their five young children who came from nearby Port Royal, which was the first capital of the French settlement of Acadia (Acadie in French). Pierre Melanson and the Acadians who joined him in Grand Pré built dykes there to hold back the tides along the Minas Basin. They created rich pastures for their animals and fertile fields for their crops. Grand Pré became the bread basket of Acadia, soon outgrew Port Royal, and by the mid 18th century was the largest of the numerous Acadian communities around the Bay of Fundy and the coastline of Nova Scotia (Latin for "New Scotland").
Колониалды соғыс
Королева Анна соғысы кезінде Гранд-Преге шабуыл жасалып, майор Бенджамин Черч бүкіл ауылды өртеп жіберді. Соғыстан кейін, 1713 жылы, Акадияның бір бөлігі Новая Шотландияға айналды, ал Порт-Рояль, қазір Аннаполис-Рояль деп аталады, оның астанасы болды. Келесі 40 жыл бойы акадтар британдық тәжге шартсыз адалдық серт беруден бас тартты. Кейбіреулері діндерін жоғалтудан қорқып, қол қоймады, ал кейбіреулері өздерінің туған одақтастарынан болатын салдардан қаушады, енді біреулері француздарға қарсы қару алуға құштар емес еді, ал тағы басқалары британдықтарға қарсы болды (қараңыз, Акадтардың әскери тарихы). Король Георгий соғысы кезінде француздар Акадияны қайтаруға көптеген әрекеттер жасады (1744 жылғы Аннаполис-Рояльді қоршау және 1745 жылды қараңыз). Британдықтардың Фанди шығанағы аймағындағы бақылауын нығайту әрекеттері нәтижесінде, олар жергілікті акадтар, микмактар және канадалықтармен Гранд-Пре шайқасында жеңіліске ұшырады. Ата Ле Лутр соғысы 1749 жылы колонияның жаңа астанасы болған Галифакстың құрылысымен басталды. Британдықтар Гранд-Преде Fort Vieux Logis бекінісін салған, оған микмак және акад жасақтары шабуыл жасады. Француз және үнді соғысы кезінде британдықтар акадтардың әскери қауіп тудыру мүмкіндігін жоюға және Луисбург пен микмактарға акадтар жеткізген маңызды жабдықтау жолдарын үзуге тырысты, осы үшін акадтарды Акадиядан депортациялады. Форт-Бозжур шайқасынан кейін британдықтар акадтарды көшіруді бастады. Фанди шығанағы жорығы (1755) кезінде подполковник Джон Уинслоу 1755 жылдың 19 тамызында әскерлерімен Гранд-Преге келді және шіркеуде штаб-пәтерін орнатты. Уинслоу сондай-ақ археологиялық зерттеулерде жақында табылған қоршауды салды. 5 қыркүйекте жергілікті ерлер мен ұлдарға шіркеуге кіруге бұйрық берілді. Уинслоу оларға жеке мүліктерінен басқа барлық заттары коронаға тиесілі екенін және олар мен олардың отбасылары кемелер келген кезде депортацияланатынын хабарлады. (Дәл сол уақытта көршілес Писигуит ауылындағы акадтар Форт-Эдвардта осыған ұқсас жарияламамен таныстырылды.) Кейбір акадтар депортациядан қашып, британдықтарға қарсы қарулы қарсылықты жалғастырды. Алайда, бірінші жыл аяқталғанға дейін Фанди шығанағы аймағынан 6000-нан астам акад депортацияланды. Акадтардың қайтып оралмауы үшін көптеген ауылдар толығымен өртеп тасталды. Акадтарды Кейп-Бретон және Принс-Эдвард аралынан (1758) депортациялауды қамтитын, акадтарды қуудың екінші толқынында мыңдаған адамдар депортацияланды. Англия мен Франция 1763 жылы бітімге келгенге дейін депортация жалғасты. Барлығы 12000 акад депортацияланды. Көптеген акадтар суға батып, аштықтан, түрмеде және қоршаған ортадан қайтыс болды.
During Queen Anne's War, the Raid on Grand Pré (1704) happened and Major Benjamin Church burned the entire village. After the war, in 1713, part of Acadia became Nova Scotia, and Port Royal, now called Annapolis Royal, became its capital. Over the next 40 years the Acadians refused to sign an unconditional oath of allegiance to the British crown. Some were motivated not to sign for fear of losing their religion, some were afraid of repercussions from their native allies, some did not want to take up arms against the French and others were anti British (see Military history of the Acadians). During King George's War the French made numerous attempts to regain Acadia (See Siege of Annapolis Royal (1744) and in 1745). As a result of British attempts to secure their control over the Bay of Fundy region, they were defeated by some local Acadians, Mi'kmaq and Canadiens in the Battle of Grand Pre. Father Le Loutre's War began with the establishment of Halifax, which became the new capital for the colony in 1749. The British established Fort Vieux Logis at Grand Pre, which a Mi'kmaq and Acadian militia attacked in the Siege of Grand Pre. During the French and Indian War, the British sought to neutralize any military threat Acadians might have posed and to interrupt the vital supply lines Acadians provided to Louisbourg and the Mi'kmaq by deporting Acadians from Acadia. After the Battle of Fort Beauséjour, the British began the removal of the Acadians. During the Bay of Fundy Campaign (1755), Lieutenant Colonel John Winslow arrived in Grand Pré with troops on August 19, 1755 and took up headquarters in the church. Winslow also built a palisade, which was recently uncovered through archeological research. The men and boys of the area were ordered into the church on September 5. Winslow informed them that all but their personal goods were to be forfeited to the Crown and that they and their families were to be deported as soon as ships arrived to take them away. (At exactly the same time, the Acadians in the neighbouring village of Pisiguit were informed of the same declaration at Fort Edward.) Some Acadians escaped the deportation and continued their armed resistance against the British throughout the expulsion campaigns. Before the first year was over, however, more than 6,000 Acadians were deported from the Bay of Fundy region. Many villages were burned to the ground to ensure the Acadians would not be able to return. Thousands more would be deported in the second wave of the Expulsion of the Acadians, which involved the deportation of the Acadians from Cape Breton and Prince Edward Island (1758). The deportation continued until England and France made peace in 1763. In all, 12,000 Acadians were deported. Many Acadians died from drowning, starvation, imprisonment, and exposure.
Эванжелин
Генри Уодсворт Лонгфеллоудың "Евангелиния" поэмасы 1847 жылы Америка Құрама Штаттарында жарық көрген кезде, ағылшын тілді әлемге Депортация және le Grand Dérangement, яғни үлкен қоныс аудару туралы тарих жеткізілді. Шамамен бір ғасыр бойы ұмытылған Гранд-Пре, поэманың басты кейіпкері Евангелинияның туған жерін көруге ниеттенген американдық туристер үшін танымал орынға айналды. Бірақ, түпкілікті ауылдан тек құлалы жазықтар мен ескі жалбыздардың қатары ғана қалды. Осы жерде сэр Томас Броктың жасаған Генри У. Лонгфеллоудың бюсті орналасқан. 2018 жылы канадалық тарихшы және жазушы А. Дж. Б. Джонстон 1755 жылы Гранд-Преде болған оқиғаға негізделген "Шапка" атты жасөсперімдерге арналған романын жариялады. Романде Евангелиния туралы ешқандай сілтеме жоқ. Назар екі ойдан туған кейіпкерге – 14 жасар Мари мен 10 жасар Чарльзға аударылған.
When the poem, Evangeline, by Henry Wadsworth Longfellow was published in the United States in 1847, the story of the Deportation and le Grand Dérangement, the great uprooting, was told to the English speaking world. Grand Pré, forgotten for almost a century, became popular for American tourists who wanted to visit the birthplace of the poem's heroine, Evangeline. But nothing remained of the original village except the dykelands and a row of old willows. There is a bust of Henry W. Longfellow on site by Sir Thomas Brock. In 2018, Canadian historian and novelist A. J. B. Johnston published a YA novel entitled The Hat, inspired by what happened at Grand Pré in 1755. There is no reference to Evangeline in the novel. The focus instead is on two fictional characters, 14 year old Marie and 10 year old Charles.
Джон Фредерик Хербин
1907 жылы ақын, тарихшы және зергер Джон Фредерик Хербин, анасы акадиялық болған, Сент-Чарльз шіркеуі орналасқан деген сенімдегі жерді сатып алып, оны қорғау мақсатында қолдануды көздеді. Келесі жылы Новая Шотландия заң шығару жиналысы Гранд-Пре тарихи аумағының қоршыларын құру туралы заң қабылдады. Хербин шіркеудің зиратын белгілеу үшін тас крест орнатты, оны акадиялықтардың негіздерінен қалған тастардан тұрғызды.
In 1907, John Frederic Herbin, poet, historian, and jeweller, and whose mother was Acadian, purchased the land believed to be the site of the church of Saint Charles so that it might be protected. The following year the Nova Scotia legislature passed an act to incorporate the Trustees of the Grand Pré Historic Grounds. Herbin built a stone cross on the site to mark the cemetery of the church, using stones from the remains of what he believed to be Acadian foundations.
Доминион Атлантик темір жолы
Гербин 1917 жылы мүлікті Доминиондық Атлантик темір жолына сатты, бірақ оның сақталуына акадиялықтардың қатысуы міндетті деген шарт қойды. Акадия тарихы Доминиондық Атлантик және Гранд Пре аймағында туризмнің маңызды бөлігіне айналған еді, ал Гранд Пре орналасқан жер темір жолдың басты желісінің қасында болды. Темір жол паркті дамытуға және акадиялықтардың тарихы мен әңгімелерін насихаттауға көп инвестиция жасады. Аумақта кең аумақты бақтар отырғызылды және кішкентай мұражай ашылды. 1920 жылы Доминиондық Атлантик канадалық мүсінші Луи Филипп Хеберттің жобалаған, ал оның қайтыс болғаннан кейін ұлы Анри аяқтаған Евангелинаның мүсінін орнатты. Темір жол компаниясы жердің бір бөлігін берді және Гранд-Преде ескерткіш шіркеу салу үшін қаржы жиналды. Құрылыс 1922 жылдың көктемінде басталды және қараша айында сыртқы жұмыстары аяқталды. Шіркеудің ішкі бөлігі 1930 жылы, депортацияның 175 жылдығында аяқталды және мұражай ретінде ашылды.
Herbin sold the property to the Dominion Atlantic Railway in 1917 on the condition that Acadians be involved in its preservation. Acadian history had already become a staple for tourism traffic on the Dominion Atlantic and the Grand Pre site was located beside the railway's mainline. The railway made substantial investments in developing the park and promoting the history and lore of Acadians. Extensive gardens were planted at the site and a small museum was opened. In 1920 the Dominion Atlantic erected a statue of Evangeline conceived by Canadian sculptor Louis Philippe Hébert and, after his death, finished by his son Henri. The railway deeded a piece of the land and funds were raised to build a memorial church in Grand Pré. Construction began in the spring of 1922 and the exterior was finished by November. The interior of the church was finished in 1930, the 175th anniversary of the Deportation, and the church opened as a museum.
Канаданың саябақтары
Темір жол туризмі субсидияланған тас жол құрылысының арқасында төмендегендіктен, Доминион Атлантик паркті 1957 жылы Канаданың федералдық үкіметіне сатты. Канаданың парктері қызметі парктің басқаруын қолға алды. 1982 жылы ол Ұлттық тарихи ескерткіш деп жарияланды.
As railway tourism declined in the face of subsidized highway construction, the Dominion Atlantic sold the park to the Canadian federal government in 1957. The Canadian Parks Service took over operation of the park. It was designated a National Historic Site in 1982.
Тарихи атаулар
"Гранд-Пре пейзажы" 2012 жылғы 30 маусымда ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне енгізілді, ал 2004 жылы Канаданың әлеуетті Дүниежүзілік мұра тізіміне қосылған болатын. Гранд-Пре аймағындағы кепкен батпақтар мен археологиялық орындар "алғашқы еуропалық қоныс салушылардың Солтүстік Американың Атлантикалық жағалауының жағдайларына бейімделуінің көрнекті мысалы" және "акадиялық өмір салты мен күштеп жер аударудың естелік ескерткіші" ретінде мойындалды. 1995 жылы бұл орын және оны қоршаған аймақ, Канаданың ең көне жерді игеру және пайдалану үлгілерінің бірін қамтитын еуропалық мәдени пейзажын құрметтеу үшін "Гранд-Пре ауылдық тарихи ауданы – Канаданың ұлттық тарихи орны" деп жарияланды. "Гранд-Пре мұрасын сақтау ауданы" 1999 жылы провинциялық Мұралық мүліктер заңына сәйкес белгіленді және Гранд-Пре кентінің және оның төңірегіндегі аумақты, сондай-ақ Канаданың Гранд-Пре ұлттық тарихи орнын қамтиды.
The "Landscape of Grand Pré" was listed as a World Heritage Site by UNESCO on June 30, 2012, having been added to Canada's tentative list of potential World Heritage Sites in 2004. The of polderised marshland and archaeological sites in the Grand Pré area were recognized as an "exceptional example of the adaptation of the first European settlers to the conditions of the North American Atlantic coast" and as "a memorial to Acadian way of life and deportation". In 1995, the site and surrounding region were designated the "Grand Pré Rural Historic District National Historic Site of Canada" in honour of the rural cultural landscape which features one of the oldest land occupation and use patterns of European origin in Canada. The "Grand Pré Heritage Conservation District" was designated under the provincial Heritage Property Act in 1999, and encompasses the area in and around the hamlet of Grand Pré as well as the Grand Pré National Historic Site of Canada.