Кіріспе

Морфея – бұл дененің кез келген жерінде, әсіресе бет, қол және аяқтарда жекелеген қатайған тері участаларымен көрінетін склеродермияның бір түрі. Әдетте, ішкі органдарға әсер етпейді. Дегенмен, терең морфеяда қабыну мен склероз терінің терең қабаттарында, майлы тінінде, фасцияда, беткі бұлшық еттерде және сүйектерде кездесуі мүмкін.

Белгілері мен симптомдары

Морфея көбінесе бірнеше сантиметр диаметріндегі дақтар немесе жалаңаш түрінде көрінеді, бірақ жолақтар, тамшы тәрізді зақымданулар немесе түйіндер түрінде де пайда болуы мүмкін. Бұл жіктеу жүйесі морфеяның аралас түрін қамтымайды, онда бір адамның терісінде әртүрлі морфологиялық зақымданулар кездеседі. Морфеямен ауырған науқастардың 15%-ға дейін бұл бұрыннан танылмаған санатка жатуы мүмкін.

Себеп

Дәрігерлер мен ғалымдар морфеяның қандай себептерден пайда болатынын білмейді. Жағдай туралы есептер мен бақылау зерттеулері морфеямен ауыратын науқастардың отбасы тарихында аутоиммундық аурулардың көбірек кездесетінін көрсетеді. Морфеяның біріншілік өт кілегейінің циррозы, витилиго және жүйелік қызыл жегішек сияқты басқа жүйелік аутоиммундық аурулармен бірге кездесуі туралы жағдайлар морфеяның аутоиммундық ауру екенін қолдайды. Borrelia burgdorferi инфекциясы ерекше аутоиммундық склеродермия түрін тудыруы мүмкін; оны "Borrelia-мен байланысты ерте басталатын морфея" деп атауға болады және ол жас жаста басталуымен, B. burgdorferi инфекциясымен және жоғары титрлі ядроға қарсы антиденелер арқылы көрінетін айқын аутоиммундық құбылыстар жиынтығымен сипатталады.

Жіктеу

Морфеялық склерозус пен лихен склерозус атрофикустың үйлесімділігі морфея және лихен склерозус атрофикустың зақымдануларымен сипатталады, ең көп кездесетіні әйелдерде. Бұл аутоиммундық ауру, оның белгісі – терінің қалыңдауы, ол астыңғы сүйектер мен бұлшық еттерге де әсер етуі мүмкін. Көбінесе қолдарда, аяқтарда немесе маңдайда пайда болады және бірнеше аймақта кездесуі мүмкін. Ауру көбінесе дененің бір жағында ғана байқалады. Сызықтық склеродермия көбінесе жас балаларда алғаш рет пайда болады. Фронтальді сызықтық склеродермия (сонымен қатар en coup de sabre немесе morphea en coup de sabre деп те аталады) – сызықтық склеродермияның бір түрі, ол маңдай немесе маңдай-шақыр жынындағы теріде сызықтық атрофия және ойыс түрінде көрінеді. Бір пациентте en coup de sabre зақымдануларының бірнешеуі бірдей болуы мүмкін, бір хабарламаға сәйкес, зақымданулар Блашко сызықтары бойынша орналасқан. Пазини мен Пьеринидің атрофодермасы (сонымен қатар "Склеродермияның дихромиялық және атрофиялық түрі" деп те аталады) АҚШ-та 200 000-нан кем адамға әсер етеді және http://rarediseases.info.nih.gov сайтында сирек кездесетін ауру ретінде жіктеледі. Бұл ауру теріде дөңгелек немесе овал пішіндегі гиперпигментті дақтардың пайда болуына әкеледі. Дақтар алғаш пайда болғанда көгілдір немесе күлгілт түске ие болуы мүмкін, көбінесе тегіс және түксіз болады.

Емдеу

Жылдар бойы морфеяны емдеу үшін түрлі әдістер қолданылды, оның ішінде жергілікті, интралезиялық және жүйелік кортикостероидтар. Гидроксихлорохин немесе хлорохин сияқты безгекке қарсы препараттар пайдаланылды. Метотрексат, жергілікті такролимус және пеницилламин сияқты басқа иммуномодуляторлар тағы да сыналып көрілді. Белсенді морфеясы бар балалар мен жасөспірімдер (сызықтық склеродермия, жалпыланған морфея және аралас морфея: сызықтық және шектеулі) пероральді метотрексат пен преднизонды плацебо және преднизонмен салыстырғанда аурудың белсенділігінің немесе зақымданудың жақсаруын сезінуі мүмкін. Кейбіреулер рецепт бойынша алынатын D витаминімен емделіп, жақсы нәтижелерге қол жеткізді. Псоралендермен немесе оларсыз ультрафиолет А (UVA) сәулесі де қолданылды. UVA 1, UVA сәулелерінің нақты толқын ұзындығы, терінің терең қабаттарына енуге қабілетті, сондықтан морфеядағы дақтарды екі жолмен жұмсартады деп есептеледі: ультракүлгін сәуледен туындаған жүйелік иммунодепрессияға немесе терідегі коллаген матрицасын табиғи түрде ыдырататын ферменттерді ынталандыру арқылы. Алайда, UVA-1 (50 Дж/см2), төмен дозадағы UVA-1 (20 Дж/см2) және тар спектрлі UVB белсенді морфеясы бар балалар мен ересектерді емдеуде тиімділік жағынан ерекшеленеді деген шектеулі дәлелдер бар. Морфея балалық және ересек жаста да кездеседі. Инциденттілік және преваленттілік бойынша жеткілікті зерттеулер жүргізілмеген. Дәрігерлер бұл ауру туралы білмеуі мүмкін болғандықтан және кішкентай морфея дақтары дерматолог немесе ревматологқа жиі жіберілмеуі мүмкін болғандықтан морфея туралы хабарлау жеткіліксіз болуы мүмкін.