Трсат, Хорватия: тарихы терең қамал, шіркеулер, Вук Крсто Франкопанның бейіті. Паломничество орталығы, 2003-те Иоанн Павел II келген жер. Университет кампусы да бар.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Трсат (Тарсатика) – Хорватияның Риека қаласының бір бөлігі. Онда стратегиялық маңызға ие тарихи қамал немесе бекініс және бірнеше тарихи шіркеулер бар. Олардың бірінде хорват ақсұлтаны Вук Крсто Франкопан жерленген. Трсат – 138 метр биіктігі бар, теңізден шамамен бір километр қашықтықта, Речица өзенінің шатқалынан көтерілген тік төбе. Ежелгі заманнан бастап 17 ғасырға дейін стратегиялық маңызы зор болған Трсат қазірде маңызды христиан қасиетті сапар орталығы және 2003 жылы Трсатқа паломник ретінде келген Папа Иоанн Павел II-нің мүсіні орналасқан жер. Бүгінде Риека университетінің жаңадан салынған кампусы Трсаттың батыс бөлігінде орналасқан.
Trsat (, Tarsatica) is part of the city of Rijeka, Croatia, with a historic castle or fortress in a strategic location and several historic churches, in one of which the Croatian noble Prince Vuk Krsto Frankopan is buried. Trsat is a steep hill, 138 m high, rising over the gorge of the Rječina river, about a kilometre away from the sea; strategically significant from the earliest times right up to the 17th century, it is today a major Christian pilgrimage centre and home to a statue of Pope John Paul II who came to Trsat as a Pilgrim in 2003. Today, the University of Rijeka's newly constructed campus lies in the western part of Trsat.
Тарих
Иллириялықтарға дейінгі дәуірде бекінілген елді мекен, содан кейін Иллириялық (Япид) бекінісі – Тарсатика болды. Одан кейін римдік бақылау пункты болды, ал 13 ғасырдан бастап ол Крк графының меншігіне өтті. Кейін ол Франкопан әулетіне тиесілі болды. Винодолмен бірге хорват-венгр королі Андраш II Трсатты Крк Вид II-ге сыйға берді. 15 ғасырдың соңында Габсбургтер Трсатты биледі және ол Хорватия мен Франкопан әулетіне тиесілі болғанымен, Риеканы қорғау үшін маңызды орналасқандықтан, одан бас тартпады. 1508 жылы Трсат және Риека тұрғындары венециялықтармен ең қаһарлы шайқастарын өткізді, ал 1527 жылы түріктер қысқа мерзімге қалаға еніп келді. 16 ғасырда Трсат Франкопан әулетінен гөрі Габсбургтердің ықпалында болды және көбінесе Риека немесе Сенж қалаларының капитандығымен немесе жалға беріліп басқарылды. 1671 жылы Петр Зринский ұсынған Зринский-Франкопан құлпына қатысқандығы үшін Фран Кристо Франкопан өлім жазасына кесілгеннен кейін, Габсбургтер Трсатты толығымен басып алды. Ол қысқа мерзімге Северин мемлекетіне қосылды, ал 1778 жылы Мария Тереза оны Бакар муниципалитетіне қарастырды, онда ол Наполеон соғыстары кезіндегі қысқа үзілістен басқа, 1874 жылға дейін, Трсат қауымдастығы құрылғанға дейін қалды. Трсат – өте патриоттық хорват қаласы болды және Сушақпен бірге ана мекеніне деген құрметін әр мүмкіндікте көрсетті, сондай-ақ Венгрия құрамына кірген Риекадан тәуелсіздігін сақтады. Трсаттағы саяси және мәдени өмірдің орталығы 1877 жылы құрылған Хорват оқу үйі болды, онда көптеген мәдени, білім беру және спорттық қоғамдар жұмыс істеді. Көптеген естелік жазулар мен ескерткіштер Трсат және Сушақ халқының итальяндық және неміс басқыншылығына қарсы күресіне куәлік етеді, соның ішінде архитекторлар Зденко Сила және Зденко Колачионың жобалары бойынша салынған қабір ерекше көзге түседі.
In the time before the Illyrians there was a fortified settlement and then the Illyrian (Iapydic) fortress Tarsatica. Following this there was a Roman looking point, and from the 13th century it was the property of the Counts of Krk. Later it belonged to the Frankopans. Together with Vinodol, the Croatian Hungarian King Andrija II presented Trsat to Vid II of Krk. Towards the end of the 15th century the Habsburgs ruled Trsat and, even though it belonged to Croatia and the Frankopans, would not give it up because of its excellent position for the protection of Rijeka. The inhabitants of Trsat and Rijeka waged their fiercest battles with the Venetians in 1508, while in 1527 the Turks made inroads into the city for a short time. In the 16th century, Trsat was more often in Habsburg than in Frankopan hands, and was mainly ruled by the Captains of Rijeka or Senj or leaseholds. After the execution of Fran Krsto Frankopan in 1671 following the Zrinski Frankopan conspiracy proposed by Petar Zrinski, the Habsburgs took Trsat over completely. It was attached for a short time to the state of Severin, and in 1778 Maria Theresa placed it under the municipality of Bakar, where it remained, with a short break during the Napoleonic wars, until 1874 when the community of Trsat was founded. Trsat was an extremely patriotic Croatian town, and, together with Sušak, demonstrated its attachment to its mother country at every opportunity, and its independence from Rijeka, which was part of Hungary. The centre of political and cultural life in Trsat was the Croatian Reading Room, founded in 1877, with many cultural, educational and sports societies. Many memorial inscriptions and monuments bear witness to the resistance by the people of Trsat and Sušak to Italian and German occupation, a mortuary made according to plans by the architect Zdenko Sila and Zdenko Kolacio being outstanding.
Трсат қамалы
Трасат қамалы ежелгі римдік бекіністің орнында тұр және 13-шы ғасырдың бірінші жартысында Крк франкопандық князьдері салған. 15-шы ғасырдың басынан бастап қамалда әртүрлі иелер болды, бірақ көбінесе Габсбургтерге тиесілі болды. 1528 жылы Сенж капитаны Гашпар Рааб қамалды сатып алып, оны өзгертіп, күшейтті. 17-шы ғасырдың соңында түріктердің қаупі сейілгеннен және отты қарулар пайдалануға кіріскеннен кейін, Трасат бекінісінің маңызы азайды және қирауға тасталды, бұл процесс 1750 жылы болған жер сілкінісімен аяқталды. Австрияның жағалау аймағының маршалы және әскери қолбасшысы граф Лаваль Нугент қаладан қираған орындарды жыл сайын бір флоринт төлеу шартымен сатып алып, оны романтикалық классицизм және Бидермейер стилінде қайта жаңартуға бұйырды. Ол венециялық шебер Паронуцциомен жұмыс істеді, мұнараларды жөндеді, ішкі кеңістікті безендірді және тіпті өзі үшін дөңгелек ғибадатхана стилінде мазар салдырды, оның алдына төрт мрамор бағана тіреу ретінде орнатылды. Оның қайтысынан кейін оның мүсікір ұрпақтары қамалды тастап кетті және ол 1960 жылға дейін тағы да қирады. Содан бері ол қайта жаңартылып, көркем көрмелер, жазғы концерттер мен театрлық қойылымдармен толықтырылды.
Trsat Castle stands on the site of an old Roman fortress and was built in the first half of the 13th century by the Frankopan Princes of Krk. From the beginning of the 15th century it had a succession of lords, but was most often owned by the Habsburgs. In 1528 the Senj Capitan Gašpar Raab bought the castle and adapted and greatly strengthened it. Once the danger from the Turks had passed at the end of the 17th century, and fire arms had come into use, Trsat fortress was less important and was left allowed to fall into ruins, a process which was completed by an earthquake in 1750. Count Laval Nugent, marshal and military commander of the Austrian coastal area, bought the ruins off the city, for an annual payment of one florint and had it restored in a Romantic Classicist Biedermeier style. He engaged the Venetian builder Paronuzzio and repaired the towers, decorated the interior and even built himself a mausoleum in the style of a Doric temple with four marble pillars supporting the facade. After his death his impoverished descendants deserted the castle and it once again fell into ruin until 1960. Since then it has been restored and enriched by the presence of art exhibitions, summer concerts and theatrical performances.
Трсат құдайының ғибадатханасы
Трасаттағы Әйелдер қасиетханасы – Трасат төбесінің жазық бөлігінде орналасқан шіркеу және 13 ғасырдан бастау алатын аңыздың тақырыбы. 1291 жылдың мамыр айында Мәриямның Назареттегі үйі періштелердің көмегімен осы жерге келгені, кейін құпия түрде жоғалып, Италиядағы Лоретода табылғаны айтылады. Ол әлі күнге дейін қасиетті орын ретінде сақталған. Бір дерек бойынша, Киелі үйді крестшілер қасиетті жерден әкелген. Никола Франкопан Назаретке делегация жіберіп, тек тастардың өлшемдерін, емес, қабырғалардың толық көлемін өлшеуді тапсырды, себебі оның қолында тек тастар ғана болған. Ол Киелі үйді қайта тұрғызып, Франкопан әулеті Киелі үйді Рим папасына сыйлады. Папаның ең жақын жері Анкона маңында болғандықтан, үй сол жерге жеткізіліп, Лоретоға орналастырылды. Дәстүр бойынша, шіркеуді Никола I Франкопан (1307–1343) 1291 жылы салған, ал оның ұрпақтары оны кеңейтіп, жаңа қосымшалар жасаған. 1453 жылы ханзада Мартин Франкопан 1367 жылы Папа Урбан V-тің сыйы деп есептелетін және Луканың салған суреті бар Мәриямның бейнесін қою үшін қосымша бөлім салған. Сондай-ақ, ол шіркеудің жанына монастырь салды, оны 1468 жылдан бері францискандықтар бағып, осы қасиетті орынның сақтаушылары болып табылады. 1644 жылы шіркеуге жаңа бөлім қосылып, қауым мүшелері мен Франкопан князьдарының қаржысымен барокко стилінде қайта жаңартылды. 1691 жылы өрттен кейін монастырь қайта құрылып, собордың ішкі бөлігін толыққанды жаңарту жұмыстары басталды, ол 18 ғасырдың ортасына қарай аяқталды. 1726 жылы крипт үстінде жаңа қасиетхана салынды, ол кеңістікке әсемдік пен сәндік әшекейлер сыйлады. Владимир Кирин (1894–1963) қасиетхананы қаптаған көгілдір мәрмәр тақташаларға салған бес суретімен, ал Иво Режек (1898–1979) фреска техникасында бейнелеген крест жолының 14 бекетімен шіркеуге көркемдік үлес қосты. Трасат монастырының сақтаушыларының бірі – көрнекті глаголица сарапшысы және хорват, латын және итальян тілдерінде кітап жазған Франьо Главинич (1585–1652) болды.
The Shrine of Our Lady of Trsat is a church on the flat area at the top of Trsat hill and the subject of a legend dating from the 13th century. In May 1291 Mary's house in Nazareth is said to have appeared here, moved by angels from Nazareth, then mysteriously disappeared later, to be discovered in Italy, in Loreto, where it still stands today as a shrine. According to one version the Holy House was brought from the Holy Land by the Crusaders. Nikola Frankopan sent a delegation to Nazareth to measure the foundations as he had presumably only the stones in his possession and not the whole walls. He rebuilt the Holy House and the Frankopan Family then gave the Holy House to the Pope and, as the nearest Papal lands were near Ancona, the House was shipped there and placed in Loreto. Tradition ascribes the building of the church to Nikola I Frankopan (1307–1343) in 1291; it was extended and added to by his descendants. In 1453 Prince Martin Frankopan added on a nave to house a painting of Mary, believed to have been donated by Pope Urban V in 1367 and thought to have been painted by Luke, and built a monastery alongside the church, occupied since 1468 by the Franciscans who are the guardians of the cult, which attracts many of the faithful. In 1644 a new nave was added to the church, which was extended and redone in Baroque style by the contributions of the members of congregation and Princes Frankopans. In 1691 the monastery was rebuilt after a fire and the complete reconstruction of the interior of the cathedral began, which was completed by the mid of the 18th century. In 1726 a new sanctuary above the crypt was built, giving the entire space luxury of ceiling decoration. A new artistic contribution to the church was made by Vladimir Kirin (1894–1963), with five pictures on the greenish marble slabs with which the shrine is lined, and another by Ivo Režek (1898–1979) who portrayed the 14 stations of the cross in fresco technique. One of the guardians of the Trsat monastery was the outstanding Glagolitic expert and writer of books in Croatian, Latin and Italian, Franjo Glavinič (1585–1652).
Трсат сатысы
Trsat баспалдағы Rječina өзенінің жағасында, банк ғимаратының қасында басталып, теңіз деңгейінен 138 метр биіктіктегі үстіртке дейін жетеді. Барлығы 561 сатыдан тұрады және олар қасиетті шіркеуге қажылыққа баратын зыяратшылар үшін салынған. 1531 жылы түріктерге қарсы шайқастардың батыры Петар Кружич бұл баспалдақтың төменгі бөлігін салуды бастады, кейіннен ол 538 сатыға дейін кеңейтілді. 2008 жылы ашылған кампустың құрамында қазір Қолданбалы өнер, Философия, Информатика, Математика және Азаматтық құрылыс факультеттерімен қатар Биотехнология және Физика кафедралары да бар.
The Trsat stairway begins on the banks of the Rječina, beside a bank building, and leads up to the plateau at 138 m above sea level. There are 561 steps in all, and they were built for pilgrims on their way to the votive church. Work was started on them in 1531 by Petar Kružić, hero of battles against the Turks, who built the lower part of the stairway, later expanded to 538 steps. Opening in 2008, the campus now includes the Faculties of Applied Arts, Philosophy, Informatics, Mathematics and Civil Engineering, along with the Departments of Biotechnology and Physics.
Бастауыш білім беру
Трсатта екі бастауыш мектеп (Osnovne škole) бар: Трсаттың Әміре Мысыры шіркеуінің жанындағы ОМ "Трсат" және Риека университеті кампусының жанындағы ОМ "Владимир Гортан".
Trsat contains two primary schools (Osnovne škole): OŠ "Trsat", near the Church of Our Lady of Trsat, and OŠ "Vladimir Gortan", near the University of Rijeka campus.