Қытайда табылған Хуаянгозавр – жоғалып кеткен динозаврлар туысы. Орта юра кезеңінде өмір сүрген, Stegosaurus-тан ертерек және кішірек түр. Динозаврлар туралы ақпарат!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Құрып кеткен динозаврлар туысы
Extinct genus of dinosaurs
Хуаянгозавр – Қытайдың Орта юра дәуірінен табылған стегозавр динозаврының туысы. Атауы "Huayang" (華陽) – Сичуань провинциясының (оның ашылған жері) және "saurus" – "кесіртке" деген мағынаны білдіретін сөздерден құралған. Ол батон және каллов кезеңдерінде, шамамен 165 миллион жыл бұрын, солтүстікамерикандық әйгілі туысы – Стегозавр пайда болғанға дейін 20 миллион жыл бұрын өмір сүрген. Оның ұзындығы шамамен метрдей болған, сонымен қатар ол әйгілі туысынан әлдеқайда кіші болды. Төменгі Шаксимао формациясында табылған Хуаянгозавр, шунозавр, датозавр, омейзавр және протогнатозавр сауроподтарымен, ксиаозавр орнитоподымен және газозавр етқоректімен жергілікті Орта юра ландшафын бөліскен.
Huayangosaurus is a genus of stegosaurian dinosaur from the Middle Jurassic of China. The name derives from "Huayang" (華陽), an alternate name for Sichuan (the province where it was discovered), and "saurus", meaning "lizard". It lived during the Bathonian to Callovian stages, around 165 million years ago, some 20 million years before its famous relative, Stegosaurus appeared in North America. At only approximately long, it was also much smaller than its famous cousin. Found in the Lower Shaximiao Formation, Huayangosaurus shared the local Middle Jurassic landscape with the sauropods Shunosaurus, Datousaurus, Omeisaurus and Protognathosaurus, the ornithopod Xiaosaurus and the carnivorous Gasosaurus.
Сипаттама
Басқа стегозаврлар сияқты, Хуаянгозавр да төрт аяқты шөп жегіш, кішкентай бас сүйегі мен тікенді құйрығы бар жануар болған. Оның әйгілі туысы Стегозавр сияқты, Хуаянгозаврдың да барлық стегозаврларға тән екі қатар пластиналары болған. Бұл пластиналар оның иісті арқасы бойымен тік бойымен көтерілген. Хуаянгозаврдың пластиналары Стегозаврға қарағанда көбірек тікенек тәрізді болған. Дегенмен, Стегозавр сияқты, оның құйрығының соңына жақын екі жұп ұзын тікенектері болған. Хуаянгозавр – белгілі стегозаврлардың ең кішкентайларының бірі, оның ұзындығы және дене салмағы шамалы болған.
Like other stegosaurians, Huayangosaurus was a quadrupedal herbivore with a small skull and a spiked tail. Like its more famous relative, Stegosaurus, Huayangosaurus bore the distinctive double row of plates that characterize all the stegosaurians. These plates rose vertically along its arched back. In Huayangosaurus, the plates were more spike like than in Stegosaurus. Like Stegosaurus, however, it bore two pairs of long spikes extending horizontally near the end of its tail. Huayangosaurus was one of the smallest known stegosaurians, at just in length and in body mass.
Ашық жерлер мен түрлер
1979 және 1980 жылдары Сычуань провинциясындағы Зигонг қаласының жанындағы Дашанпу карьерінен он екі стегозаврдың қалдықтары табылды. Оларды 1982 жылы Донг Цзиминг, Тан Цилу және Чжоу Шиву сипаттап, атады. Типтік түрі – тайбайлық Хуаянгозавр (Huayangosaurus taibaii). Туыс атауы Сычуаньдың ежелгі аты Хуаяңға сілтеме жасайды, сонымен қатар Қытайдан таралған ең көне жазбалардан – Цзинь әулетінің «Хуа Ян Гуо Чжи» еңбегіне де байланысты. Аталған атау ұлы қытай ақыны Ли Байды құрметтейді, оның әдепті аты Тайбай болатын. IVPP V6728 голотипі Батон-Калловий дәуіріне жататын төменгі Шаксимао формациясының қабатынан табылды. Ол жартылай скелеттен тұрады. Оның құрамына салыстырмалы түрде толық бас сүйегі, үш мойын омыртқасы, үш арқа омыртқасы, төрт сакральды омыртқа, жиырма құйрық омыртқасы, екі метатарсал, үш фаланга, үш пластина, тікен және тағы үш остеодерма кіреді. Келесі үлгілер қарастырылды: ZDM T7001: бас сүйегі, сегіз мойын омыртқасы, он алты арқа омыртқасы, төрт сакраль, отыз бес құйрық омыртқасы, толық иық белдеуі, сол жақ иық сүйегі, екі илиум, сол жақ ұя сүйегі, екі ишиум, үш метатарсал, үш фаланга және он бір пластинасы бар толық скелет; ZDM T7002: омыртқалар; ZDM T7003: омыртқалар және таз; ZDM T7004: құйрық омыртқалары; CV 720: бас сүйегі, жиырма сегіз омыртқа және жиырма пластина; және CV 721: жеті омыртқа. 2006 жылы Сюзанна Мейдмент, Гуанбьяо Вэй және Дэвид Б. Норман материалды қайта қарады. ZDM T7002, CV 720 және CV 721 үлгілерінің бірнешесінде голотиппен ортақ ерекше белгілер анықталмады; олар оларды енді Хуаянгозаврға жатқызу мүмкін емес деп санайды. CV 720 үшін себебі – бұл үлгі коллекцияда табылмайды. CV 721 үлгісінің айтарлықтай өзгешелігіне байланысты, олар оны жеке таксон болуы мүмкін деп болжады. Хуаянгозаврдың тік сүйектері Зигонгтағы Зигонг динозаврлар мұражайында және Қытайдың Сычуань провинциясындағы Чунцин қалалық мұражайында қойылған.
In 1979 and 1980, remains from twelve stegosaurian individual animals were recovered from the Dashanpu Quarry near Zigong in Sichuan. They were named and described by Dong Zhiming, Tang Zilu and Zhou Shiwu in 1982. The type species is Huayangosaurus taibaii. The generic name refers to Huayang, an old name for Sichuan, but at the same time alludes to the Hua Yang Guo Zhi from the Jin Dynasty, the oldest known gazetteer from China. The specific name honours the great Chinese poet Li Bai whose courtesy name was Taibai. The holotype, IVPP V6728, was recovered from a layer of the lower Shaximiao Formation dating from the Bathonian Callovian. It consists of a partial skeleton. It contains a relatively complete skull, three neck vertebrae, three back vertebrae, four sacral vertebrae, twenty tail vertebrae, two metatarsals, three phalanges, three plates, a spike and three further osteoderms. Several specimens were referred: ZDM T7001: a more complete skeleton containing a skull, eight cervicals, sixteen dorsals, four sacrals, thirty five caudals, a complete shoulder girdle, a left humerus, both ilia, a left pubic bone, both ischia, three metatarsals, three phalanges and eleven plates; ZDM T7002: vertebrae; ZDM T7003: vertebrae and a pelvis; ZDM T7004: caudal vertebrae; CV 720: a skull, twenty eight vertebrae and twenty plates; and CV 721: seven vertebrae. In 2006, Susannah Maidment, Guangbiao Wei, and David B. Norman reviewed the material. In several specimens, ZDM T7002, CV 720 and CV 721, no shared distinguishing features with the holotype could be established; they considered them no longer referable to Huayangosaurus. For CV 720 the reason was that this specimen could not be located in the collection. CV 721 was found to be so different that they suggested it might be a separate taxon. Mounted skeletons of Huayangosaurus are on display at the Zigong Dinosaur Museum in Zigong and the Municipal Museum of Chongqing in Sichuan Province in China.
Жіктеу
Хуаянгозавр көбінесе Huayangosauridae таксономиялық отбасының ішіне жатқызылады, ол Huayangosaurus taibaii-ді қамтитын, бірақ Stegosaurus stenops-ты қамтимайтын ең үлкен клада ретінде анықталады. Ол сонымен қатар кейінгі (стегозаврид) түрлерден морфологиялық жағынан ерекшеленеді. Оның бас сүйегі кеңірек болған және аузының алдыңғы бөлігінде премаксилляр тістері болған. Кейінгі стегозаврлардың бәрі осы тістерін жойды.
Huayangosaurus is often placed within a taxonomic family, Huayangosauridae, defined as the largest clade containing Huayangosaurus taibaii but not Stegosaurus stenops. It is also morphologically distinct from later (stegosaurid) forms. Its skull was broader and had premaxillary teeth in the front of its mouth. All later stegosaurians lost these teeth.
Палеобиология
Басқа стегозаврлар сияқты, оның да арқасы бойында тақталар мен құйрығында тікенектер болған. Екі үлкен тікенек жамбасының үстінде орналасқан, және жоғарыдан жасалатын шабуылдарды тойтару үшін қолданылған болуы мүмкін (өйткені ол кейінгі стегозаврларға қарағанда едәуір төмен бойлы болған). Оның тақталары Стегозаврдың тақталарынан кішірек және беттік ауданы аз болған. Сондықтан олар пластиналардың болжамдалы функцияларының бірі – жылуды реттеуде тиімді болмаған.
Like many other stegosaurians, it had plates all down its back and spikes on its tail. Two large spikes were above its hips, and may have been used for deterring an attack from above (considering as it was fairly short in height compared to later stegosaurians). Its plates were smaller than those of Stegosaurus, with much less surface area. Thus they would have been much less effective heat regulators, one of the postulated functions of plates.