Кіріспе

Бұл мақалада Польша Әскери-теңіз күштерінің Екінші дүниежүзілік соғыс басталар алдындағы және 1939 жылғы Польша қорғаныс соғысы кезеңіндегі жағдайы егжей-тегжейлі сипатталады. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін Польшаның жағалауы салыстырмалы түрде қысқа болды және ірі теңіз порттары болған жоқ. 1920-1930 жылдары Гдыня мен Хельде мұндай порттар салынды, ал Польша Әскери-теңіз күштері контр-адмирал Юзеф Унругтың (Флот командирі) және вице-адмирал Джерзи Свирскидің (Бас штаб бастығы) басшылығымен жаңғырту бағдарламасын өткерді. Кемелер Франциядан, Нидерландтан және Ұлыбританиядан сатып алынды, сондай-ақ Әскери-теңіз күштері Кеңес Одағына қарсы соғыс жағдайында Польшаның жабдықтау жолдарын қамтамасыз етуге тиіс болды. 1939 жылдың қыркүйегіне қарай Польша Әскери-теңіз күштері 5 су асты кемесінен, 4 эсминецтен, түрлі көмекші кемелерден және миналық соғыс кемелерінен тұрды. Бұл күш үлкен неміс Әскери-теңіз күштеріне тең келмеді, сондықтан мазалау және тікелей қақтығыстан аулақтау стратегиясы қолданылды. Сан жағынан артықшылығы болмағандықтан, Польша Әскери-теңіз күштерінің командирлері «Пекин жоспары» деп аталатын операцияны іске асыруға шешім қабылдады, ол Әскери-теңіз кемелерінің көп бөлігін британдық порттарға көшіруді көздеді. Одан кейін кемелер Польшаға көмек жіберу үшін конвойлерді қамтамасыз етуге тиіс болды, олар Гдыняға немесе Румыниядағы Констанцаға бағытталған.

Соғыс уақытындағы ұйым

Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін, 1939 жылдың 10 шілдесінде, Польша Помераниясының қорғанысы контр-адмирал Унругтың басшылығымен екі жекелеген басқаруға қайта ұйымдастырылды. Құрлықтық жағалау басқаруы (Lądowa Obrona Wybrzeża, сондай-ақ Құрлық жағалау қорғанысы деп аударылады) және Теңіз жағалау басқаруы (Morska Obrona Wybrzeża, сондай-ақ Теңіз жағалау қорғанысы деп аударылады) жағалау қорғанысы тобын (Grupa Obrony Wybrzeża) құрады. Оларға Теңіз әуе эскадрильясы (Morski Dywizjon Lotniczy) көмек көрсетті.

Әскери-теңіз әуе эскадрильясы

Әскери-теңіз авиациялық дивизионы (Морский дивизион Лотничи) екі гидроұшақ эскадрильясынан құралды, екеуі де Пак қаласында орналасқан және командир-лейтенант Эдвард Шистовский басқарды. Дивизион шамамен 17 ескірген ұшақтан (көбінесе Lublin R VIII және Lublin R XIII Hydro-ның түрлі нұсқалары), үш байланыс ұшағынан (бір RWD 14 Czapla және екі RWD 17) және Италиядан сатып алынған бір заманауи CANT Z.506 Airone ұшағынан тұрды. Екі эскадрилья да Польша Әскери-теңіз күштерінің кемелері үшін барлау жүргізуге тиіс болды, ал ауадан қорғауды Оңтүстік Померанияда шайқасқан Поморзе армиясының эскадрильялары қамтамасыз ететін болды. Дегенмен, 1 қыркүйекте Әскери-теңіз авиациялық дивизионы көбінесе жерде қиратылды, оның командирі Екінші дүниежүзілік соғыстағы әрекеттерде қаза тапқан алғашқы одақтас теңіз офицері болды.

Өзен флотилиялары

Польша-большевик соғысы кезінде қазіргі Белоруссиядағы Пинск батпақтары екі тараптың әскерлері үшін де дерлік өтпейтін болып шықты. Жолдар мен теміржолдардың болмауы жаяу және атты әскерге үлкен қауіп төндірді, олар жаудың да, ауа райының да салдарынан оқшауланып қалуы мүмкін еді. Осы себепті, бірқатар өзен мониторлары салынды немесе жеке меншік иелерінен сатып алынып, қаруландырылды. Олар Припять өзенінде және оның кең алабында пайдаланылды. Соғыстан кейін кемелердің бір бөлігі иелеріне қайтарылды, ал қалғандары әрекеттегі күйде қалды және Пинск флотилиясына қосылды. Бейбіт уақытта Польша Әскери-теңіз күштерінің Өзен флотилиясы Пина, Припять және Струмень өзендерінде жұмыс істеді. Ол Шекара қорғаныс корпусының жылдам әрекет ететін резерві ретінде қызмет етті және Кеңес Одағымен соғыс жағдайында майданға көмек көрсетуге тиіс болды. Польша қорғаныс соғысының басталуына дейін, Өзен флотилиясының бірнеше кемелері мен бөлімдері Висла өзеніне Висла өзенінің бөлек жасағы (Oddział Wydzielony Rzeki Wisły) ретінде ауыстырылды, бұл Висла флотилиясы деп белгілі болды. Кеңес әскері мен немістерге қарсы күрес барысында кемелердің көпшілігі жауға түспеу үшін экипаждары тарапынан батырылды.