Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Абрахам Дов Бер Лебенсон (; 1789/1794 – 19 қараша 1878), сонымен қатар Абрахам Дов Бер Михайлишер (אברהם דב בער מיכלישוקר) және Адам ха Кохен (אד״ם הכהן) аттарымен белгілі, литвалық еврей ивриттілігін зерттеуші, ақын және педагог болған.
Abraham Dov Ber Lebensohn (; c. 1789/1794 – November 19, 1878), also known by the pen names Abraham Dov Ber Michailishker (אברהם דב בער מיכלישוקר) and Adam ha Kohen (אד״ם הכהן), was a Lithuanian Jewish Hebraist, poet and educator.
Өмірбаян
Авраам Дов Бер Лейбсон Литваның Вильня қаласында дүниеге келген. Ол еврей тілінің грамматикасы мен тыныш белгілерін бар мицваға дайындалып, Ескі Ұстаздық кітаптың апталық бөлімдерін оқығанда қызығушылық танытқан. Сол заманғы дәстүр бойынша, ол бар мицвадан кейін үйленді және келесі сегіз жылды әйелінің ата-анасымен Микалишкиде өткізді. Осыдан оған "Михаилшкер" тегі қосылды, ол оның "Адам" псевдонімінің (Абрахам Доб Михаилшкердің бас әріптерінен құралған) соңғы әрпін түсіндіреді. Ол қабылдаған "Лебенсон" отбасылық аты "бен Хайым" деген сөздің тікелей аудармасы. Ол төрт жыл Ошмяны қаласында тұрып, саудагерлікпен айналысуға тырысты. Ол көрнекті раввин ғалымы болғанмен, бос уақытының көп бөлігін еврей поэзиясы мен грамматикалық еңбектерін зерттеуге арнады. Туған қаласына оралғаннан кейін, ол өмірінің соңына дейін брокер және мұғалім болып жұмыс істеді. Оның екі ұлы болды: еврей ақыны Миха Иосиф Лебенсон (Михал) және Вильнядағы белгілі кәсіпкер Арий Леб Лебенсон.
Avraham Dov Ber Lebenson was born in Vilna, Lithuania. He became interested in Hebrew grammar and punctuation when studying the weekly portions of the Law for his bar mitzvah. He was married, according to the custom of those times, right after his bar mitzvah and he spent the next eight years with his wife's parents in Michališki. This gave him the surname "Michailishker," which accounts for the last letter of his pen name "Adam" (formed from the initials of Abraham Dob Michailishker). The family name "Lebensohn," which he adopted, is a literal translation of "ben Ḥayyim." He lived for four years in Oshmiany, where he attempted to establish himself as a merchant. He was an accomplished rabbinic scholar, but devoted most of his leisure time to the study of Hebrew poetical and grammatical works. On returning to his native city, where he remained for the rest of his life, he was a broker and teacher. He had two sons, the Hebrew poet Micah Joseph Lebensohn (aka Michal), and Aryeh Löb Lebensohn, a prominent businessman in Vilna.
Раббилердің түсіндірмелері
1848 жылы Лебенсон Вильнаның жаңадан құрылған раввиндік мектебінің басты мұғалімдерінің бірі болды. Ол бұл лауазымды жасы мен көзінің нашарлауына байланысты, одан бас тартуға мәжбүр болғанға дейін, шамамен жиырма жыл бойы атқарды. Оның орнын күйеу баласы Джошуа Штайнберг иеленді. Сондай-ақ 1848 жылы ол библиограф Беньякобпен бірлесіп, неміс тіліндегі аудармасы бар Киелі кітаптың жаңа басылымын шығаруды бастады, өзі бі'урға құнды түсіндірмелер қосты (Миḳра'е Ḳодеш, Вильна, 1848–53). Оның Киелі кітапқа жазған кейбір түсініктемелері кейіннен сол басылымға қосымша ретінде жеке басылды (Bi'urim Ḥadashim, ib. 1858 ж.). 1856 жылы Вильнада «Ширай Сефат Ḳодештің» екінші томы жарық көрді (2-ші басылымы, ib. 1869); ал 1869 жылы оның ұлы Мика Иосиф Лебенсонның өлеңдері де кірген осы еңбектің үшінші томы жарық көрді. Оның кейінгі еңбектерінің ең маңыздысы – ғылым мен діннің үйлесімділігі туралы аллегориялық драма «Эмет ве Эмуна» (ib. 1867; 2-ші басылымы, ib. 1870); және Бен Зеевтің еврей грамматикасына түсініктеме «Yitron le Adam» (ib. 1874), «Талмуд Лешон ‘Иври» еңбегімен бірге жиі қайта басылып шығарылды. «Ширай Сефат Ḳодештің» үш томдық басылымының жаңа басылымы 1895 жылы Вильнада жарық көрді. Лебенсон өмірінің соңында Ресейдің солтүстік-батысындағы Хаскаланың негізін қалаушысы ретінде танылды. Вильналық маскилимдер өздерін оның шәкірттері деп есептесе, ал дәстүрлі діндарлар оны Хаскала қозғалысының барлық жағынан қарсы келетін ерекшеліктерінің бейнесі деп қарады.
In 1848, Lebensohn became one of the principal teachers in the newly established rabbinical school of Vilna, a position which he filled for nearly twenty years, until he was forced by age and impaired eyesight to relinquish it. He was succeeded by his son in law Joshua Steinberg. Also in 1848, he began, conjointly with the bibliographer Benjacob, the publication of a new edition of the Bible, with a German translation, himself adding valuable glosses to the bi'ur (Miḳra'e Ḳodesh, Vilna, 1848–53). Some of his commentaries on the Bible were later printed separately as a supplement to that edition (Bi'urim Ḥadashim, ib. 1858). A second volume of Shiray Sefat Ḳodesh appeared in Vilna in 1856 (2d ed., ib. 1869); and in 1869 was published Yeter Shiray Adam the third volume of the same work, containing also poems written by his son Micah Joseph Lebensohn. The most important of his later works are the allegorical drama Emet ve Emunah (ib. 1867; 2d ed., ib. 1870), on the harmony of science and religion; and Yitron le Adam (ib. 1874), a commentary on Ben Ze'ev's Hebrew grammar, Talmud Leshon 'Ivri with which it has been often reprinted. A new edition of the three volumes of Shiray Sefat Ḳodesh appeared in Vilna in 1895. Lebensohn was recognized in his later years as a pioneer of the Haskalah in northwestern Russia. The Maskilim of Vilna considered themselves as his pupils, while the traditionalist religious saw in him the embodiment of all the objectionable features of the Haskalah movement.