Кіріспе

Пенсильвания штатындағы жол және жаяу жүргіншілер арнасы Колумбия-Райтсвилл көпірі, ресми түрде Ветерандар ескерткіш көпірі, Колумбия мен Пенсильвания штатының Райтсвилл қалалары арасындағы Саскуэханна өзенін жалғап, Пенсильванияның 462 тас жолын және Велосипедтік ПА бағытын алып өтеді. Алғашқыда Ланкастер-Йорк облыстар аралық көпірі ретінде салынған, құрылысы 1929 жылы басталды және көпір 1930 жылдың 30 қыркүйегінде ашылды. 1980 жылдың 11 қарашасында ол ресми түрде Ветерандар ескерткіш көпірі деп аталды, бірақ жергілікті жерде оны әлі де Колумбия-Райтсвилл көпірі деп атайды. Америка инженерлік қоғамының Пенсильвания бөлімшесі қазіргі Колумбия-Райтсвилл көпірін инженерлік ескерткіш ретінде қарастырып, оның "Америка Құрама Штаттарындағы 20 ғасырдың басында кең таралған, күшті бетон аркалы конструкциясының көрнекті мысалы" екенін атап өтті. Көпір 462 мемлекеттік тас жолы болып табылады және Ұлттық тарихи орындар тізіміне, сондай-ақ Ұлттық тарихи азаматтық инженерлік ескерткіштер тізіміне енген. Оны Ескі Линкольн тас жолы сияқты басқа атаумен алмастырудың орнына, оның атауы жергілікті атауларда тарихи Линкольн тас жолының бір бөлігі ретінде сақталған, ол елдің алғашқы құрлықтан құрлыққа созылған тас жолы болып, жергілікті тас жолдарды байланыстырып, Нью-Йорк қаласынан Сан-Францискоға дейін созылады. 1940 жылы штат ішіндегі Пенсильвания айналма жолының ашылуы, ол 76 тас жолының (Interstate 76) бір бөлігі болды, одан кейін жылдам жолмен өтуге мүмкіндік берді.

Құрылыс

Джеймс Б. Лонг жоспарлаған және Глен Уайли мен Гленвей Максон (Уайли Максон құрылыс компаниясы) салған, құны 2 484 000 долларға (1930 жылғы 2 484 доллар қазіргі шақта шамамен миллионға тең), сондай-ақ 56 400 долларлық ерте аяқталу бонусы (1930 жылғы 56 400 доллар қазіргі шақта шамамен тең). Темір бетоннан салынған, 5183 фут (1580 м) ұзындығындағы көпір (жер үстіндегі аралықтарын қоса алғанда 6657 фут (2029 м)), 27 өзен тірегі, 22 жағалау тірегі, 38 фут (12 м) екі жолақты жол және 6 фут (2 м) жаяу жолы бар. Құрылыста бетон мен 8 миллион фунт болат арматура қолданылды, сондай-ақ құрылысқа көмектесу үшін шлюздер салынды. Әрбір аралық үш жеке бетон қабырғадан тұрады, олар бес нүктеде көлденең бетон тіректермен байланысқан, ал ең ұзын аралық 185 фут (56 м) құрайды. Көпір алғаш ашылғанда әр көлік құралы үшін 25 цент алынды (1930 жылғы 0,25 цент қазіргі шақта шамамен тең) және 1943 жылдың 31 қаңтарында облигациялар төленгеннен кейін тоқтатылды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін алғашқы көпір шамдары жаңа жарықтандырумен ауыстырылды. Фрэнк Сад құтқару орталығының алдындағы газоннан 462 тас жолының бойындағы екі түпнұсқа қола шамды әлі де көруге болады.

Ағымдағы

1970 жылдары штат жақында салынған Райтс ферри көпіріне байланысты көпірді толығымен жабуды қарастырды, бірақ жергілікті тұрғындар қарсылық білдірді. 1970 жылдардың ортасында көпірге күрделі жөндеу жасалып, уақытша жабылды. Бірнеше жылдан кейін, жолға ауа райына төзімді жабын жағу үшін көпір қайтадан қысқа мерзімге жабылды. Бүгінде көпірді PennDOT күтіп ұстайды және ол әлі де әлемдегі ең ұзын бетондық көп аркалы көпір саналады. 2004 жылғы деректер бойынша, оның күндізгі орташа трафигі (AADT) 10 350 көлік құралы болды. Бұл осы аймақта өзен арқылы салынған бесінші көпір. 2020 жылдың бірінші тоқсанында PennDOT көпірді қайта жаңарту жоспарлары жүргізіліп жатқанын, сондай-ақ екі жақтағы жолдардың қиылыстарын жақсарту, жаяу және велосипед жолдарын өзен жағасындағы саябақтарға қосу және көпірдің астына шамдар орнату арқылы жыл сайынғы майшаңдардың көбеюін азайту мүмкіндігін қарастырып жатқанын мәлімдеді. Жобаның құны 54 миллион долларды құрайды және құрылыс 2022–2023 жылдардың қысында басталуы күтілуде. 2023 жылдың маусым айында көпірді тексеру кезінде еденнің арқалықтарында және палубаны тіреп тұрған бағаналарда жарықтар анықталды. Бұл жағдай төтенше жағдайларда өтуге рұқсат берілген көліктерді қоспағанда, көпірге салмақ шектеуі қойылды. PennDOT өкілі көпірдің қауіпсіз екенін және бұл шектеу оның нашарлауын тоқтату үшін енгізілгенін айтты. Уақытша жөндеу жұмыстары жоспарлануда, сонымен қатар қайта жобалау қажеттігіне байланысты, бұрын жоспарланған көпірді қайта жаңарту жұмыстары 2025 жылға шегерілді. Қазіргі уақытта Колумбия-Урайтсвиллдегі тағы бір көпір – Райтс ферри көпірі, бұл екі қала арасындағы өзен арқылы салынған алтыншы көпір. Ол сонымен қатар 30-шы бағдарламалық көпір деп те аталады және Ардагерлер ескерткіш көпірінен солтүстікке қарай орналасқан. (Райтс ферри Колумбияның бастапқы атауларының бірі болған.) G. A. & F. C. Wagman, Inc. 1969 жылдың наурыз айында құрылысын бастады, ал көпір 1972 жылдың 21 қарашасында ашылды. Ол 1960 жылдары Пенсильвания штатының тапсырысы бойынша 30-шы бағдарламаны ауыстыру және Урайтсвилл мен Колумбия өзен қалаларын айналып өту үшін салынды. Құны 12 миллион долларды құраған, темір бетон және болаттан жасалған, 45 тіректе 46 тең бөлігі бар. US 30 экспресс-жол ретінде (4 қатарлы бөлінген тас жол) осы көпірден өтеді, ал жаяу жүргіншілерге арналған жолақ жоқ. Бұл көпірде ешқашан жол ақысы алынбаған. Көпір ашылғаннан кейін бір жылдай өткен соң, оның жолына ауа райына төзімді эксперименттік жабын жағу үшін қысқа мерзімге жабылды.

Бірінші көпір

Бірінші Колумбия-Райтсвилл көпірінің құрылысы 1812 жылы басталып, 1814 жылдың 5 желтоқсанында Дж. Уолкотт, Х. Слаймейкер және С. Слаймейкерлермен 231 771 долларға (1814 жылғы 231 771 доллар қазіргі шақта шамамен <есептелген сомаға> тең) аяқталды. Бұл көпірді құрылысқа жаңа құрылған Колумбия Банкі мен Көпір Компаниясы қаржылады. Көпірдің ұзындығы 1734 метр, ені 9 метр, 54 тірегі және екі қатарлы жолы болды. Ағаш пен тастан салынған жабық көпірде ағаш шатыры, ақ түспен боялған ішкі жағы және жарық кіргізу үшін ағаш қабырғаларында терезелер болды, олар арқылы өзен мен айналасы көрінетін. Көпір қазіргі 30-шы тас жолындағы Райтс Фери көпірінің оңтүстігінде орналасқан. Арба мен алты жылқы үшін жол ақысы 1,50 доллар (1814 жылғы 1,5 доллар қазіргі шақта шамамен <есептелген сомаға> тең), ал жаяу жүргіншілер үшін алты цент (1814 жылғы 0,06 доллар қазіргі шақта шамамен <есептелген сомаға> тең) болды. Ол кезде бұл көпір әлемдегі ең ұзын жабық көпір деп есептелді. Көпір 14 жыл бойы Сускехана өзені арқылы шығыс-батыс бағытындағы қозғалысты қамтамасыз етті, бірақ 1832 жылдың 5 ақпанында мұз, су тасқыны және ауа райының нашарлауы салдарынан қирады.

Екінші көпірдің Азамат соғысы кезіндегі рөлі

Азамат соғысы кезінде Конфедерация әскерлерінің Урайтсвилл (Йорк округі) жағынан өзен арқылы өтуіне кедері келтіру үшін, 1863 жылғы 28 маусымда майор Гранвилл О. Галлер мен полковник Джейкоб Г. Фриктің басшылығымен одақ әскерлері көпірді өртеп жіберді. Колумбиядан келген азаматтық еріктілер Урайтсвилл жағынан көпірдің төртінші аралығына мина орнатты, бастапқыда 200 фут (61 м) болатын бүкіл аралықты өзенге құлатуды жоспарлады, бірақ зарядтар жарылғанда, тек тіреу аркасының шағын бөліктері ғана қирады, аралықты кесіп өтуге мүмкіндік берді. Конфедерация әскері көпірге жақындағанда, одақ әскерлері оны Урайтсвилл жағынан өртеп жіберді. Бұрын олар құрылысты Колумбиядағы мұнай зауытынан алынған шикі мұнаймен қаптаған болатын. Көп ұзамай, бүкіл құрылыс өртеніп, алты сағат ішінде толығымен жанып кетті. Конфедерация генералдары Джубал А. Эрли мен Джон Б. Гордон генерал Роберт Лидің оны өртеп жіберу бұйрығына қарамастан, көпірді сақтап қалуды ниеттенген. Ал полковник Джейкоб Г. Фриктің басшылығымен одақ әскерлері көпірді өртеп жіберді, бастапқыда оны қорғап, сақтап қалуға үміттенген. Кейін Колумбия банкі мен көпір компаниясы федералды үкіметтен көпірдің өртенуінен келген залалдың өтемалдауын сұрады, бірақ ешқандай төлем жасалмады. Бүгінгі күнгі бағамен есептегенде, зиянның құны 170 миллион доллардан аспайды. 1864 жылы банк көпірге және оның тіректеріне қатысты барлық құқықтарды Пенсильвания темір жолына 57 000 долларға сатты, бұл 1864 жылғы 57 000 доллар бүгінгі күнгі шамамен <есептелген сомаға> тең.

Үшінші көпір

Үшінші Колумбия-Райтсвилл көпірінің құрылысы 1868 жылы Пенсильвания темір жолымен басталды. Жабық көпір (5,390 фут ұзындығы) сол жылдың соңында 400,000 долларға аяқталды, 1868 жылғы 400,000 доллар бүгінгі күндерде шамамен <есептелген сомаға> тең. Тас, ағаш және болаттан салынған бұл көпірде 27 тіреу, көлік жолы, темір жол және жаяу жүргіншілерге арналған жол болды. 1896 жылдың 30 қыркүйегінде «Cedar Keys» даулы болған дауыл салдарынан қирады.

Төртінші көпір

Төртінші Колумбия-Райтсвилл көпірінің құрылысы, Пенсильвания темір жолының "Темір көпір" деп аталатындығы, 1897 жылдың 16 сәуірінде басталды және 11 мамырда аяқталды. Бұл көпір, 61 метрлік жиналмалы бөлімдерден жасалған болаттан құралған, отқа, мұзға, суға және желге төзімді болу үшін жобаланған, бұл элементтер бұрынғы ағаш құрылымдарды жойған болатын. Алдыңғы көпірлер сияқты, жарты миллион долларлық инвестицияның бір бөлігін қайтару үшін жол ақысы алынды, 1897 жылы 500 000 долларға тең сома, бүгінгі күнгі шамамен <есептелген сомаға> жуық. Бұл көпір бұрынғы екі көпірдің 27 тірегіне орнатылып, 1897 жылдың 7 маусымында ашылды. Темір және жиналмалы болаттан жасалған құрылымда Пенсильвания темір жолының Йорк тармағы үшін пойыз қозғалысын жүзеге асыруға арналған темір жол және жаяу жүргіншілермен бірге пайдаланылатын екі қатарлы жол болды. Көлік құралдары үшін жол ақысы 20 цент болды (1897 жылы 0,2, бүгінгі күнгі шамамен <есептелген сомаға> тең), әрбір жолаушы үшін тағы төрт цент (1897 жылы 0,04, бүгінгі күнгі шамамен <есептелген сомаға> тең) және жаяу жүргіншілер үшін үш цент (1897 жылы 0,03, бүгінгі күнгі шамамен <есептелген сомаға> тең). Көпір жоспарланған жоғарғы декінің салынбауына байланысты толық аяқталған жоқ. 1925 жылы Линкольн тас жолының салынысымен, 1920 жылдардың соңында көлік қозғалысы жиі тоқтап қалатын, себебі көпір темір жолмен бірге пайдаланылғандықтан, көліктер пойыздар өтуі үшін күтуге мәжбүр болды. Көлік және жаяу жүргіншілер трафигін қабылдау үшін бесінші көпір (Ветерандар ескерткіш көпірі) жоспарланып, салынды. "Темір көпір" 1954 жылға дейін жолаушылар пойыздарын, ал 1958 жылдың 13 наурызына дейін жүк пойыздарын тасыды. 1963 жылдан бастап 1964 жылдың қарашасына дейін металл тескілеріне бөлшектелді. Оның Азамат соғысына дейінгі кезеңге жататын тас тіректері бүгінге дейін тұр және Ветерандар ескерткіш көпірінің солтүстік жағымен қатар орналасқан.