Кіріспе
Mirabilia Urbis Romae ("Рим қаласының ғажайыптары") – Рим қаласына саяхатшылар мен паломниктерге нұсқаулық ретінде қызмет еткен, көптеп көшірілген ортағасырлық латын мәтіні. Алғашқы нұсқасы 1140 жылдар шамасында Әулие Петр шіркеуінің каноны жазған. Мәтіннің көптеген қолжазбалары сақталған.
Mirabilia Urbis Romae ("Marvels of the City of Rome") is a much copied medieval Latin text that served generations of pilgrims and tourists as a guide to the city of Rome. The original, which was written by a canon of St Peter's, dates from the 1140s. The text survives in numerous manuscripts.
Бастапқы мәтін
"Католик энциклопедиясы хабарлайды: "Қаланың тарихи байланысы туралы нақты білімі болмағандықтан, белгісіз автор Римнің ескерткіштерін сипаттаған, шығармашылық қабілетін таныстырған". Мирабилиядағы аңыз XV ғасырға дейін қаланың стандартты жол көрсетушісі болып келді. Ол жазылған кезде Римнің тұрғындармен қоныстанған бөлігі, abitato, Тибр өзенінің иілісінде орналасқан шағын қала еді. Оны ежелгі қаланың қираған қалдықтары қоршап тұрды, ал ежелгі қаланың қабырғалары мен қақпаларының ішінде мал, қой және ешкілер жайылып, храмдар мен мойнақтар арасында өрілген еді, бұл Рим форумын Campo Vaccino ( "сиыр малының жайылымы") деп атауға себеп болды."
Басқа авторлардың түзетулері мен кеңейтулері
Бонифаций VIII (1294-1303) понтификатынан бастап Иоанн XXII (1316-1334) понтификатына дейін мәтін қайта қаралып, толықтырылды. Оның құқылылығы 15 ғасырға дейін күмәнсіз болды, сол кезде екі автор оны жаңа Ренессанс көзқарасынан жаңа сипаттамалармен алмастыруға тырысты. Олардың бірі - Леон Баттиста Альбертидің шамамен 1433 жылы жазылған "Descriptio urbis Romae" еңбегі. Екіншісі - Флавио Биондоның 1444 жылы жазылып, қолжазба түрінде таратылған, ал 1481 жылы басылып шыққан "Roma instaurata" еңбегі.
Қолжазбаларды зерттеу археологтар
Mirabilia Urbis Romae-нің әртүрлі нұсқаларына қазіргі заманғы зейін алғаш рет 19 ғасырдағы христиандық Римнің археологы Джованни Баттиста де Росси, Roma Sotterranea (I том, 1864, 158-беттен бастап) еңбегінде назар аударды. Луи Дюшненің Liber Censuum de l'Eglise Romaine (I, Париж, 1905, 262-73) басылымында Cencius Camerarius-тің түпнұсқа мәтіні және төрт басқа қолжазбаның нұсқалары келтірілді. 1889 жылы Фрэнсис Морган Николс алғашқы ағылшын тіліне аудармасын жариялады, ол 1986 жылы Italica Press баспасымен қайта басылды.