Екінші дүниежүзілік соғысының неміс қайық командирі Райнхард Хардеген

Кіріспе

Неміс суасты қайығының командирі (1913–2018)

Корветтенкапитан Райнхард Хардеген (18 наурыз 1913 – 9 маусым 2018) – Екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі неміс суасты қайығының командирі. Ол 25 кемені (олардың 2-еуі кейіннен қайта қалқытылды) батыруға қатысты, жалпы салмағы 136 661 тоннаны құрады. Соғыстан кейін ол бір жарым жыл британдық соғыс тұтқыны ретінде болды, содан кейін сәтті мұнай саудасымен айналысып, 32 жылдан астам уақыт бойы Бремен қалалық кеңесінің (Бюргершафт) мүшесі қызметін атқарды.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Хардеген 1-ші қарауыл офицері (WO) ретінде 1940 жылы іске қосылған U 124 кемесінде, капитаны Георг Вильгельм Шульцтің қол астында қызмет етті. Екі соғыс патрулінен кейін, оған өз командасы берілді, 1940 жылы іске қосылған IID типіндегі U 147 қайығы, 11 желтоқсан 1940 жылы Кильден шықты. Қайық жаңа жылға дейін алғашқы патруліне дайын болды. Бергендегі U-кеме базасына барғаннан кейін, U 147 қайығына Хебрид аралдарының солтүстігіндегі конвой маршруттарын бақылау тапсырылды. Патрульдің екінші күні Хардеген үлкен сауда кемесіне тиген, бірақ жарылмаған торпеда атып, жау кемесін сауда кемесі деп жаңылысып, суға батуға мәжбүр болды. Суға батқан кезде мұнара люгі зақымдалып, U 147 қайығы жақын арада су бетіне шығып, жойғыштан бірнеше жүз метр қашықтықта шұғыл жөндеу жұмыстарын жүргізуге мәжбүр болды. Алайда, қараңғылық қайықтың анықталмауына көмектесті. Судың ағып кетуі қайықтың дизельді қозғалтқыштарына зақым келтірді, сондықтан Хардеген түннің кейінгі уақытында тағы бір сауда кемесі өтіп бара жатқанын көргенде электр қозғалтқыштарын пайдалануға мәжбүр болды. Баяулағанмен, U- қайығы арақашықтықты қысқартуға және жүк кемесін батыруға жеткілікті жылдамдыққа ие болды. Экипажды сұраққа тартып, Хардеген оның норвегиялық Augvald пароходы екенін білді. Бірнеше күннен кейін Хардеген тағы екі жүк кемесіне шабуыл жасады, бірақ торпедалары жоғалып кеткенін немесе жарылмағанын анықтады. Одан кейін Кильге қайтуға бұйрық берілді. Патрульді аяқтағаннан кейін Хардегенге 1940 жылы іске қосылған U 123 қайығының командалық құрамы тапсырылды, ол Lorient портынан шығатын IXB типіндегі U- қайық болды. Хардегеннің U 123 қайығымен алғашқы патрулі 1941 жылдың 16 маусымында Фритаун маңындағы британдық кемелерге шабуыл жасау үшін Батыс Африка суларына бағытталды. 20 маусымда Хардеген бейтарап португалдық "Ганда" кемесін британдық жүк кемесі деп жаңылысып, батырды. Кейіннен Дёниц U 123 кемесінің күнделіктерінен осы оқиға туралы барлық жазбаларды жоюға бұйрық берді, бұл мәселеге көп көңіл бөлінбеді. Бұл Дёництің бұйрығымен Кригстагебухқа (соғыс күнделігі) енгізілген екі өзгерістің бірі болды, екіншісі SS Athenia лайнерінің батуына қатысты. 1941 жылдың қазан айындағы келесі патрулі оны Солтүстік Атлант мұхитына алып келді. 20 қазанда ол конвойді ұстап алып, британдық көмекші крейсерге (13 984 тонна) шабуыл жасады. Крейсер қатты зақымдалғанмен, жөндеу үшін портқа сүйретіліп әкелді. Крейсер экипажының бір бөлігі тастап кетті, ал Хардеген Францияға әскери тұтқын ретінде қайтарылған бір құтқарылғанды алды. Бұл Хардегенді қайықтың батқанын мәлімдеуге итермеледі.

Hardegen served as 1. WO (First Watch Officer) under Kapitänleutnant Georg Wilhelm Schulz aboard U 124 was launched in 1940. and, after two war patrols, was given his own command, the Type IID U boat U 147 was launched in 1940., operating out of Kiel, on 11 December 1940. The boat was ready for its first patrol shortly before the new year and, after visiting the U boat base in Bergen, U 147 was ordered to patrol the convoy routes north of the Hebrides. On the second day of the patrol, Hardegen fired a torpedo which failed to detonate against a large merchant ship, before being forced to submerge after mistaking a destroyer for a merchant ship. During the dive, the tower hatch was damaged, forcing U 147 to resurface after a short while to make feverish repairs only a few hundred meters from the destroyer. The gathering darkness, however, saved the boat from being detected. The water leaks had damaged the diesel engines aboard the boat, forcing Hardegen to use his electric motors when, later in the night, he saw another merchant passing by. Although slowed, the U boat had enough speed to close the distance and launch a torpedo which sank the freighter. After interrogating the crew, Hardegen learned it was the Norwegian steamer Augvald A few days later, Hardegen again attacked two freighters, only to find his torpedoes missing or failing to detonate. Shortly thereafter, he was ordered back to Kiel. After completing the patrol, Hardegen was given command of U 123 was launched in 1940., a Type IXB U boat operating out of Lorient. Hardegen's first patrol with U 123 started on 16 June 1941, with a course for West African waters to attack British shipping around Freetown. On 20 June, Hardegen sank the neutral Portuguese vessel Ganda, mistaking her for a British freighter. Dönitz later ordered all references to this sinking deleted from the journals of U 123 and the matter received little attention. This was one of two known alterations of the Kriegstagebuch ordered by Dönitz, the other being in regard to the sinking of the liner SS Athenia. His next patrol, in October 1941, took him to the North Atlantic. On 20 October he intercepted a convoy and attacked the British auxiliary cruiser (13,984 tons). Although badly damaged, the cruiser was towed to harbour for repairs. Some of the crew abandoned the cruiser, however, and Hardegen picked up a survivor who was brought back to France as a prisoner of war. This led Hardegen to claim the sinking.

Бірінші барабандық патруль

1941 жылдың 23 желтоқсанында U 123 «Драмбит» операциясының бірінші кезеңіне аттанды. Бес қайық, бұл Дёництің жинағанның бәрі болды, соғыс жарияланғаннан кейін көп ұзамай Шығыс жағалаудағы қорғаныс желілеріндегі шатастықты пайдаланып, Америка жағалауына жіберілді. Хардегенге Нью-Йорк қаласының айналасындағы жағалау аймақтарына енуге бұйырылды, бірақ бұл тапсырма үшін қатаң операциялық құпиялылық қажет болғандықтан, Лориенттегі қоймалардан аймақтың картасы берілмеді, ал Хардегенде тек үлкен теңіз карталары және жеке Кнаурс қалталық атласы болды. «Циклоп» пен «Норнесті» батырғаннан кейін Хардеген қайықты теңіз түбіне жіберіп, портқа кірмес бұрын түн түсетінін күтуге шешім қабылдады. 15 қаңтар түнінде Хардеген портқа кірді, жағаға тым жақын келгенде, жағалық шамды кеме шамдарымен шатастырып алды. U 123 экипажы қаланың өзіне көз жеткізгенде қуанды, барлық шамдар жарқырап тұрды, бірақ Хардеген сауда кемелерінің жоқтығына байланысты ұзақ тұрмады. Ол британдық «Коимбра» танкерін батырды. Содан кейін Хардеген жағалау бойымен оңтүстікке қарай жылжыды, күндіз су астында болып, түнде суға шықты. 16 қаңтарда болған әуе шабуылынан басқа, Хардегенге АҚШ Әскери-теңіз күштері мен АҚШ Әскери-әуе күштерінен қарсылық болған жоқ. 19 қаңтар түнінде Хардеген Кейп Хаттерас жанындағы жағаға жақын суларда үш жүк кемесін батырды. Бірнеше сағаттан кейін ол топта саяхаттап бара жатқан тағы бес кемеге тап болды және оларға соңғы екі торпедасымен және 105 мм палубалық зеңбірегімен шабуыл жасады, жүк кемесін батырып, «Малай» танкерін де иеленді. «Малай» қатты зақымдалғанмен, бос жүзіп, өз күшімен бес күннен кейін Нью-Йоркке жетті. Барлық торпедалары сарқылып, порттағы дизельдік қозғалтқыш жақсы жұмыс істемеген кезде Хардеген үйге қайтуға шешім қабылдады. Таң атқанға дейін норвегиялық кит аулау фабрикасы «Космос II» алыстан көрінді. «Космос» кемесінің капитаны Эйнар Гледич U 123-ке шабуыл жасап, толық жылдамдықпен алға жүрді. Хардеген балық аулаушының суға бату үшін тым жақын екенін түсініп, сол жаққа қатай бұрылып, толық жылдамдықпен жүрді. Сол жақтағы қозғалтқышы жоғары айналымдарға жетпегендіктен, U 123 танкерден асып өтуге тырысты, ал Хардегенге маневр жасауға мүмкіндік беретіндей қашықтыққа жетуіне бір сағаттан астам уақыт кетті. Қайту жолында ол 25 қаңтарда палубалық зеңбіректі пайдаланып, британдық «Кулебра» жүк кемесін байқап батырды, бірақ жүк кемесінен келген оқ қайықты зақымдады. Хардеген құтқару қайықтарына жақындап, аман қалғандарға тамақ, таза су және Бермудаға бағыт берді. Келесі күні түнде норвегиялық «Pan Norway» танкеріне шабуыл жасалып, батырылды. Шабуылдан кейін Хардеген жақын маңдағы бейтарап жүк кемесіне аман қалғандарды алуға бұйрық берді, бірақ грек капитаны барлық экипажды жинамай-ақ кетуге шешім қабылдағандықтан бұйрығын қайталауға мәжбүр болды. Бұл батыру екі аптадан астам уақыт бойы батырылған тоғыз кемемен есептелді, бірақ Хардеген «Малай» танкерін де жалпы санына қосты. 23 қаңтарда Хардеген одақтас кемелерді батырғаны үшін Темір крестің рыцарь кресімен марапатталғанын растайтын сигнал алды. 9 ақпанда ол Лориантқа оралды және қаһармандық күшпен қарсы алынды.

On 23 December 1941, U 123 left for the first phase of Operation Drumbeat. Five boats, which was all Dönitz could muster, were sent towards the American coast, to take advantage of the confusion in the Eastern Seaboard defense networks shortly after the declaration of war. Hardegen was ordered to penetrate the inshore areas around New York City, however due to the need for strict operational secrecy for this task, no mapping of the area was issued from stores in Lorient, and Hardegen had only large nautical charts as well as a Knaurs pocket atlas (of his own), for navigation. After sinking the Cyclops and Norness, Hardegen decided to bottom (place the boat on the ocean bottom) the boat and wait for nightfall before proceeding into the harbour itself. During the night of 15 January, Hardegen entered the harbour, nearly beaching the boat when he mistook shorelight for a light ship. The crew of U 123 were elated when they came within the sight of the city itself, all lights burning brightly, but Hardegen did not linger long, due to the lack of merchant traffic. He did sink the British tanker Coimbra on his way out. Hardegen then proceeded south along the coast, submerging during the day and surfacing at night. Apart from one air attack on 16 January, Hardegen did not experience any resistance from the United States Navy or United States Army Air Forces. During the night of 19 January, Hardegen sank three freighters off Cape Hatteras in shallow waters close to shore. A couple of hours later, he happened upon five more merchants traveling in a group and attacked them with his last two torpedoes and his 105 mm deck gun, sinking a freighter and claiming the tanker Malay as well. Although badly damaged, Malay, traveling empty, had enough buoyancy to stay afloat and managed to make its way to New York under her own power five days later. With all torpedoes expended, and the port diesel engine not functioning optimally, Hardegen decided to set course for home. Just before dawn, the Norwegian whaling factory Kosmos II was spotted only away. The skipper of Kosmos, Einar Gleditsch, decided to ram U 123, ordering full speed ahead. Hardegen, realizing that the whaler was too close for him to submerge, turned hard to port and ordered full ahead. With its port engine unable to deliver top RPMs, U 123 only just managed to keep ahead of the tanker, and it took over an hour for Hardegen to gain enough of a lead to have room to maneuver. During the return journey, he spotted and sank the British freighter Culebra on 25 January using the deck gun, but return fire from the freighter damaged the boat. Hardegen approached the lifeboats and gave the survivors food, fresh water and a course to the Bermudas before departing. The following night, the Norwegian tanker Pan Norway was attacked and sunk. After the attack, Hardegen ordered a nearby neutral freighter to pick up the survivors, although he had to repeat his order after the Greek captain decided to steam off without picking up all of the crew. This sinking brought the tally for the first patrol to nine ships sunk for a total of over a two week period, although Hardegen also claimed Malay for a total of
On 23 January, Hardegen received another signal, confirming he had been awarded the Knight's Cross of the Iron Cross for sinking over of Allied shipping. He returned home to Lorient on 9 February and received a hero's welcome.

Екінші барабандық патруль

1942 жылдың 2 наурызында Хардеген өзінің соңғы патруліне, яғни Америка суларына екінші рет аттанды. Алғашқы табыстар 22 наурызда Хардегеннің американдық "Мускоги" танкерін және 24 наурызда британдық "Империя Стил" танкерін батқаннан кейін қол жеткізілді. Соңғы шабуылда төрт торпеда қолданылды, бірақ біреуі істен шықты, ал біреуі нысанаға бағытталмай атылды. Бензин тасымалдаған танкер суға батып, 5 сағат бойы өртеніп, аман қалғандар табылмады. "U 123" экипажы бұл түнді "Танкерлік шамның түні" деп атады. 26 наурызда Хардеген америкалық Q кемесі "Атикке" шабуыл жасап, оны сауда кемесі деп жаңылысты. Кемені торпедамен батқаннан кейін, Хардеген палубалық қаруларымен оны батыру үшін суға шықты, бірақ "Атик" оған шабуыл жасап, жалған қорғаныстың артына жасырылған қаруларымен оқ атып жатқанын көрді. Жер бетінде қашып жүрген "U 123" сегіз рет зақымданды, ал экипаж мүшесінің бірі қаза тапты. "Атикке" жақындаған Хардеген оны тағы бір торпедамен батты. Хардегеннің екінші патрулі Флорида жағалауында өтті. Ол наурыздың соңында мақсатты аймаққа жетіп, 1 сәуірде американдық "Либр" танкеріне палубалық қаруымен шабуыл жасады. Танкер қатты зақымдалғанмен, жақын маңдағы патрульдік кеме Хардегенді суға батып, аймақтан кетуге мәжбүр етті. "Либр" кемесі портқа сүйретіліп, шілде айының ортасында қайтадан жүзіп шығуға дайын болды. 8 сәуір түнінде "U 123" Грузияның Сент-Симонс аралының жағалауында орналасып, екі танкерді торпедалап батырды: "SS Oklahoma" және "Esso Baton Rouge". 9 сәуір түнінде "U 123" тоңазытқыш кемесін батты. 11 сәуір түнінде "U 123" Флорида штатының Джексонвилл қаласының жағалауынан екі шақырым жерде торпедамен ұрып, "Gulfamerica" кемесін батырды. "Gulfamerica" кемесі Филадельфиядан Техас штатының Порт-Артур қаласына 90 000 баррель мазутпен алғашқы сапарына шыққан еді. Торпедамен ұрғаннан кейін Хардеген палубалық қаруымен оны аяқтауға жақындады. Жағажайда тамашаны көруге жиналған көпшілікті және "Gulfamerica" кемесінен артындағы жағажайдағы үйлерді байқаған Хардеген танкерді айналып, құрлық жағынан шабуыл жасауға шешім қабылдады. Бұл өте қауіпті әрекет болды, өйткені U-боттың жағалаудағы қарулары айқын көрінді, ал судың тереңдігі оны танкерден ғана позицияға шығуға мәжбүр етті, бұл танкерден от алу қаупін және мұнай төгілсе өрт шығу қаупін тудырды. Жақсы көріністі көру үшін Джексонвиллден жағаға асығысқан адамдармен жолдар толды. Біршама уақыт палубалық қарудан оқ атып, танкер өртке ілікті, ал Хардеген кетуге шешім қабылдады. Ұшақтар парашютпен жарғылау арқылы су асты кемесін табуға тырысты, ал бір эсминец пен бірнеше кішігірім қарауыл қайықтары жақындады. Ұшақпен суға түсуге мәжбүр болған "U 123" кемесі судың түбінде, тек қана су бетінен біршама төмен қалды, ал "Dahlgren" эсминеці алты тереңдік зарядын тастады. Ауыр зақымданған және эсминец тағы бір шабуылға түседі деп сенген Хардеген құпия кодтар мен машиналарды жоюға және қайықты тастап кетуге бұйрық берді. Командир ретінде ол экипажға құтқару құралдарын қолдана отырып, құтылуға мүмкіндік беру үшін мұнараның люгін ашуға тиіс еді; алайда, оны шалдықтырған қорқыныш басып, эвакуацияны жалғастыра алмады. Оның бақытына орай, "Dahlgren" белгісіз себептермен тереңдіктегі зарядтарды тастай алмады және аз уақыттан кейін "U 123" апаттық жөндеуді аяқтап, терең суларға қарай қозғала бастады. Кейінірек Хардеген Майкл Ганнонға: "Мен қатты қорқып қалғандықтан ғана тұтқындалмадым" деді. 13 сәуір түнінде "U 123" соңғы торпедасымен және Хардегеннің елуінші торпедасымен АҚШ жүк кемесі "SS Leslie"ге шабуыл жасады. Ол Канаверал түбегінің жанында тез батып кетті. Осы шабуылдан екі сағат өткен соң, Хардеген британдық чартер бойынша шведтік "Korsholm" кемесін бомбалады және оны жиырма минут ішінде батырды. Алайда ол жүк кемесін танкермен жаңылыстырды. Осы кезде екінші патрульде Хардеген он кемені бағындырды, ал шын мәнінде тоғызын бағындырды, егер кейіннен қайта қалпына келтірілген екі танкерді есептесе, барлығы әлі де сыйлы нәтиже болды. Патрульді қорытындылау үшін Хардеген келесідей сигнал жіберіп, лирикалық тәсілді таңдады: "Sieben Tankern schlug die letzte Stund, Die U Falle sank träger. Zwei Frachter liegen mit auf Grund, Versenkt vom Paukenschläger." (Жеті танкердің соңғы сағаты өтті, U қайығының тұзағы баяу түсті. Екі жүк кемесі де түбінде жатыр, соққышының астында қалды.) Үйдегі бағытты белгілеген Хардеген 16 сәуірде "SS Alcoa Guide" жүк кемесін көріп, 105 мм палубалық қарудан, сондай-ақ 37 мм және 20 мм зениттік қарулардан оқпен батырды. 23 сәуірде Хардеген өзінің рыцарь кресіне емен жапырағын алғанын растайтын сигнал алды. 2 мамырда "U 123" Лориен портына жетіп, Хардегеннің активті U-бот командирі ретіндегі мансабын аяқтады, бірақ ол қайықты кейбір жөндеулер үшін Кильге қайтару үшін соңғы сапарына басшылық етті. Мансабы бойы Хардеген, U-бот тарихшысы Майкл Ганнон тікелей куәгерлердің есептерімен егжей-тегейлі құжаттағандай, торпедаланған сауда кемелерінің құтқару шлюпкаларына мүмкіндігінше тамақ пен навигациялық бағыттарды ұсынды және "Pan Norway" танкерін батырғанда бейтарап кемені жақын маңдағы батырған кемесінің құтқарушыларын жинау үшін тоқтатып, оған бұйрық берді. Ол сондай-ақ норвегиялық теңізшілерді және теңізде өлімнен құтқарылған басқаларды сақтап қалғаны үшін мақталып, құтқарылғандардың есебінен айғақталды.

On 2 March 1942, Hardegen left for his final patrol, his second to American waters. The first successes were achieved when Hardegen sank the American tanker Muskogee on 22 March and the British tanker Empire Steel on 24 March. The latter attack expended four torpedoes, however, as one malfunctioned and one was fired without having been aimed. The tanker, carrying gasoline, burned fiercely for five hours before sinking and no survivors could be spotted. The somber crew of U 123 nicknamed the night the "Tanker Torch night". On 26 March, Hardegen attacked the American Q ship Atik , mistaking it for a merchant freighter. After torpedoing the ship, Hardegen surfaced to sink her with the deck guns, only to find the Atik trying to ram him and opening fire on him with guns that had been concealed behind false bulwarks. Making a getaway on the surface, U 123 received eight hits and one of the crew members was fatally wounded. Approaching the Atik submerged, Hardegen sank her with another torpedo. Hardegen's second patrol was along the Florida coast. He reached the target area in late March, attacking the American tanker Liebre on 1 April with his deck gun. Although the tanker was badly damaged, an approaching patrol craft forced Hardegen to submerge and leave the area. Liebre was towed to port and was ready to sail again by mid July. On the night of 8 April, U 123 was positioned off the shore of St. Simons Island, Georgia and torpedoed and sank two tankers: the SS Oklahoma and the Esso Baton Rouge The two tankers were sunk in such shallow water, however, that they were re floated and put back into service. During the night of 9 April, U 123 sank the cold storage motor ship SS Esparta
On the night of 11 April, U 123 torpedoed and sank the about two miles off the coast of Jacksonville, Florida. The Gulfamerica was on its maiden voyage from Philadelphia to Port Arthur, Texas with 90,000 barrels of fuel oil. After hitting her with a torpedo, Hardegen closed in for the kill with his deck gun. Noting the already large crowds gathering on the beach to watch the spectacle, as well as all the beach houses just beyond the Gulfamerica, Hardegen decided to manoeuver around the tanker and attack from the land side. The move was quite hazardous, as the U boat was clearly illuminated to any onshore weapons, and the shallow waters forced it to take up station only from the tanker, which risked return fire from the tanker as well as getting caught in a blaze if the oil spilling out caught fire. The highways leading from Jacksonville were soon thronged with curious people trying to get to the beach to look at the spectacle. After firing for some time with the deck gun, the tanker was ablaze and Hardegen decided to leave. Already planes were overhead trying to locate the submarine with parachute flares, while a destroyer and several smaller patrol boats were closing in. Forced by an aircraft to crash dive, U 123 found itself on the bottom, only under the surface, when the destroyer, Dahlgren dropped six depth charges. Taking heavy damage and believing the destroyer would move in for another attack, Hardegen ordered the secret codes and machinery destroyed and the boat abandoned. As the commander, he was to open the tower hatch to allow the crew to escape using the escape gear; however, he was gripped by a paralyzing fear and was unable to proceed with the evacuation. Luckily for him, the Dahlgren, for reasons unknown, failed to drop any more depth charges and, after a short time, moved away, allowing the U 123 to complete emergency repairs and limp towards deeper waters. Hardegen would later tell Michael Gannon, "Only because I was too scared was I not captured." On the night of 13 April, U 123 attacked the US freighter SS Leslie with its last torpedo and Hardegen's fiftieth torpedo launch. It sank quickly just off Cape Canaveral. About two hours after this attack, Hardegen shelled the Swedish motor ship Korsholm under British charter, and sank her within twenty minutes. He did, however, mistake the freighter for a tanker. At this point in his second patrol, Hardegen claimed ten ships for a total of , whereas in reality he had sunk nine, if counting the two tankers later refloated, for a total of a still respectable To sum up his patrol, Hardegen chose the lyrical approach, sending the following signal to BdU:

Sieben Tankern schlug die letzte Stund,Die U Falle sank träger. Zwei Frachter liegen mit auf Grund,Versenkt vom Paukenschläger. (For seven tankers the last hour has passed,the U boat trap sank slower. Two freighters lie on the bottom, too,sunk by the drum beater.) Setting course for home, Hardegen sighted the freighter SS Alcoa Guide on 16 April and sank her with fire from the 105mm deck gun, as well as the 37mm and 20mm flak guns. On 23 April, Hardegen received a signal confirming his award of the Oak Leaves to his Knights Cross. On 2 May, U 123 docked at Lorient, ending Hardegen's career as an active U boat commander, although he commanded the boat for a final journey, bringing her back to Kiel for some necessary repairs in May 1942. Throughout his career, Hardegen, as U boat historian Michael Gannon documents meticulously with accounts from survivors, furnished food and navigational directions to the lifeboats of torpedoed merchantmen when possible and, when he sank the tanker Pan Norway, forcibly halted a neutral ship to have it pick up survivors of a vessel he had sunk nearby. He was also credited with saving Norwegian war sailors and others from death at sea.

Ұлттық социализм

Хардеген Адольф Гитлермен кездескенде және ол оған «Рыцарлық крест» орденін тапсырғанда, «Ол жақсы жігіт екен деп ойладым. Бұл үлкен қателік еді» деген. Бірде ол және «Жапырақтар» орденінің иегері Эрих Топп Гитлермен «Құрттың ұясы» деп аталатын жерде кешкі асқа шақырылды. Хардеген Гитлерге: «Сіз әрқашан шығысқа қарайтын, теңізге арқаңызды тіреп тұрасыз, ал бұл соғыс – теңіз соғысы. Ол теңізде ғана шешіледі, жеңілесіз немесе жеңіңіз, құрлықта емес. Егер сіз теңізге арқаңызды тіреп, тек құрлыққа қарай қарасаңыз, онда ештеңе шықпайды» деді. Хардеген адмиралдар мен генералдардың ұялып қалғанын айтты, ал Гитлер кеткен соң, жоғары шенді офицерлер Хардегеннің өте қайратты болғанын айтты, бірақ Хардеген: «Неге? Фюрер шындықты білуі керек. Мен ойымды айтуым керек. Ол мені сұрады, мен оған жауап беруім керек еді» деді. Кейін Эндрю Уильямс жазғандай, Гитлер Хардегеннің айтқандарын жүрегіне жақын қабылдаған сияқты. 1994 жылғы сұхбатта Хардеген нацистік қиянаттарға қатысты күмән білдіріп, «Германия Еуропа халықтарына қарсы ең қатыгез және садистік қылмыстар жасады деп айыпталады. Мен оның ешқайсысын көрмедім дей алмаймын, себебі мен оқу базасында оқшауланғанмын және ешқашан шығыс майданында соғыспадым. Біздің арамызда айта кетейін, мен көптеген жарияланған оқиғаларға күмәнданамын және оларға сенбеймін. Олар өте қисынсыз, және саяси мақсаттары бар адамдар айтқан сияқты. Сондықтан Гитлерге қарсы көптеген дәлелдер бар десем де, мен әрқашан ашық ойлымын» деді. Хардеген 1999 жылы «Атланта Журнал Конституциясына» берген сұхбатында: «Мен нацист емеспін. Мен өз елім үшін, Гитлер үшін емес, борышымды орындадым» деді. Басқа мәліметтер бойынша, Хардеген 1942 жылы өзі мен оның экипажы «Гитлер – Германияны құлдыратып, апатқа ұшыратып жатқан ақылсыз адам» екенін түсінгенін айтқан. 1989 жылы ол Роберт Стак жүргізген американдық «Шешілмеген сырлар» телешоуының бір бөлімінде пайда болды, онда «Мускоги» кемесінің қалыптасуы зерттелді. Хардеген 1990 жылы Джексонвиллге оралды, онда оны құрметті қонақ ретінде қарсы алды. Ол осы оқиға туралы: «Қала маған өте жылы қабылдады» деді. 2012 жылы Германияның қазіргі әскері оны соғыс жылдарындағы қызметі үшін марапаттады. 2013 жылдың наурызында 100 жасқа толған ол өте жақсы денсаулықта болды, гольф турнирлерінде жеңіске жетіп, әлі де көлік жүргізіп жүрді.

Hardegen said that when he met Adolf Hitler and was awarded the Knight's Cross by him, he thought "then that he was a nice fellow. That was a big mistake". One time, he and fellow Oak Leaves winner Erich Topp were invited to a dinner with Hitler at the Wolf's Lair. Hardegen claimed to told Hitler, " you're always looking to the east, standing with your back to the sea, and this war is a sea war. It will only be decided at sea, won or lost there, and not on land. If you're standing with your back to the sea and you look only landward, then this won't work." Hardegen claimed that the admirals and generals were embarrassed, and that when Hitler left, Hardegen was told by senior officers that he had been quite impertinent to which Hardegen replied, "Why is that? The Führer needs to know the truth. I have to say what I think. He asked me, and I had to tell him." Andrew Williams later wrote Hitler appeared to take some of what Hardegen said to him to heart. A 1994 interview alleges Hardegen expressed some skepticism regarding Nazi atrocities, stating "(Germany stands) accused of some of the most cruel and sadistic crimes against the peoples of Europe. I cannot say I saw any of this, as I was secluded at my training base and was never on the east front fighting. Between you and me, I can say I am a little skeptical about many of the stories being published and I simply do not believe them. They are very farfetched, and told by people who have a political axe to grind it seems. Therefore, while I will say there is much evidence against Hitler, I always keep an open mind". Hardegen told The Atlanta Journal Constitution in a 1999 interview, "I was not a Nazi I did my duty for my country, not for Hitler." According to other reports, Hardegen said that by 1942, he and his crew had realized that "Hitler was a madman who was wreaking havoc and driving Germany towards catastrophe". In 1989, he appeared in an episode of the American TV show, Unsolved Mysteries, presented originally by Robert Stack, which examined the sinking of the Muskogee. Hardegen returned to Jacksonville in 1990, where he was received as an honoured guest. He would say of the occasion that "The town was very friendly to me." In 2012, he was honoured by the modern military in Germany for his wartime service. He turned 100 in March 2013 in very good health, winning golf trophies and still driving a car.