Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Латвиялық орыс фотосуретші (1895–1938)
Latvian Russian photographer (1895–1938)
Өмірбаян
Клюцис 1912 жылы Ригада көркемөнер білімін бастады. 1915 жылы Ресей армиясына шақырылып, латыш атқыштары жасағында қызмет етті, кейін 1917 жылы Мәскеуге кетті. Клюцис 9-шы латыш атқыштары полкінің сарбазы ретінде 1917-1918 жылдары Смольныйда Владимир Лениннің жеке күзетінде қызмет етті, кейіннен Кремль күзетінің құрамында қызмет ету үшін Мәскеуге ауыстырылды (1919-1924). 1918-1921 жылдары Казимир Малевич пен Антуан Певснердің басшылығымен көркемөнерді оқыды, Коммунистік партияға қосылды, ұзақ жылдар бойы серіктес болған Валентина Кулагинамен танысып, үйленді және ВХУТЕМАС мемлекеттік өнер мектебін бітірді. Ол 1924 жылдан бастап 1930 жылы мектеп жабылғанға дейін ВХУТЕМАС-та түс теориясының профессоры ретінде жұмыс істеді. Клюцис өмірінің соңына дейін Кеңес мемлекеті үшін саяси өнерді оқытып, жазып, жасады. 1920-1930 жылдары саяси жағдай нашарлаған сайын Клюцис пен Кулагинаның шығармалары мен техникаларын шектеуге қысым күшейді. Бұрын қуанышқа толы, революциялық және утопиялық болған олардың өнері 1935 жылы Иосиф Сталиннің жеке басына табынуды дамытуға бағытталды. Партияға белсенді және адал қызмет еткеніне қарамастан, Клюцис 1938 жылдың 16 қаңтарында Нью-Йорк әлемдік көрмесіне дайындалып жатқанда Мәскеуде «Латвия операциясы» аясында тұтқындалды. Кулагина оның жоғалып кеткеніне айлар бойы, тіпті жылдар бойы қайғырып, азап шекті. Оның үкімі 1938 жылдың 11 ақпанында НКВД комиссиясы мен КСРО прокуратурасы тарапынан шығарылды және ол 1938 жылдың 26 ақпанында Мәскеу маңындағы Бутово НКВД оқу полигонында атылды. 1956 жылдың 25 тамызында қылмыстық құрамы болмағандықтан ақталуға ие болды.
Born in Ķoņi parish, near Rūjiena, Klutsis began his artistic training in Riga in 1912. In 1915 he was drafted into the Russian Army, serving in a Latvian riflemen detachment, then went to Moscow in 1917. As a soldier of the 9th Latvian Riflemen Regiment, Klutsis served among Vladimir Lenin's personal guard in the Smolny in 1917 1918 and was later transferred to Moscow to serve as part of the guard of the Kremlin (1919 1924). In 1918 1921 he began art studies under Kazimir Malevich and Antoine Pevsner, joined the Communist Party, met and married longtime collaborator Valentina Kulagina, and graduated from the state run art school VKhUTEMAS. He would continue to be associated with VKhUTEMAS as a professor of color theory from 1924 until the school closed in 1930. Klutsis taught, wrote, and produced political art for the Soviet state for the rest of his life. As the political background degraded through the 1920s and 1930s, Klutsis and Kulagina came under increasing pressure to limit their subject matter and techniques. Once joyful, revolutionary and utopian, by 1935 their art was devoted to furthering Joseph Stalin's cult of personality. Despite his active and loyal service to the party, Klutsis was arrested in Moscow on 16 January 1938, as a part of the so called "Latvian Operation" as he prepared to leave for the New York World's Fair. Kulagina agonized for months, then years, over his disappearance. His sentence was passed by the NKVD Commission and the USSR Prosecutor’s Office on 11 February 1938, and he was executed on 26 February 1938, at the Butovo NKVD training ground near Moscow. He was rehabilitated on 25 August 1956 for lack of corpus delicti.
Жұмыс
Клуцис әртүрлі тәжірибелік медиада жұмыс істеді. Ол үгіт-насихатты революциялық белгі немесе фон ретінде пайдалануды ұнататын. 1922 жылы оның ең алғашқы жобасы – Революцияның бес жылдығын тойлау үшін Мәскеу көшелеріне орнатылатын, жартылай көшпелі мультимедиялық агитпроп киосктері болды. Олар "радио спикерлерін", киноэкрандар мен газет беттерін біріктірген. Басқа конструктивистер сияқты, ол мүсін өнерінде жұмыс істеді, көрмелерге инсталляциялар, иллюстрациялар мен уақытша материалдар жасады. Бірақ Клуцис пен Кулагина ең алдымен фотомонтаждарымен танымал. Олардың "Бүкіл елдің электрленуі" (1920), "Революциялық теориясыз революциялық қозғалыс болмайды" (1927) және "Социалистік құрылысқа шабуылдық еңбеккерлерді шақыру" (1932) сияқты ең жақсы плакаттарының атаулары, жаңа, күшті және кейде қорқынышты суреттерді жасырғандай болды. Қаржыны үнемдеу үшін олар көбінесе осы суреттерге шок еңбеккерлері немесе шаруалар кейпінде түсіп, өздерін жасырды. Олардың динамикалық композициялары, масштаб пен кеңістіктің бұрмалануы, еңкейтілген көзқарастар мен қақтығысқан перспективалар оларды мәңгілікке дейін заманауи етеді. Клуцис 1918 жылы саяси фотомонтаж жанрын ойлап тапқан төрт суретшінің бірі (неміс дадаистері Ханна Хёх пен Рауль Хаусманмен, сондай-ақ орыс Эль Лиссицкиймен бірге). Ол Лиссицкиймен бірге Кельндегі Pressa International көрмесінде жұмыс істеді.
Klutsis worked in a variety of experimental media. He liked to use propaganda as a sign or revolutionary background image. His first project of note, in 1922, was a series of semi portable multimedia agitprop kiosks to be installed on the streets of Moscow, integrating "radio orators", film screens, and newsprint displays, all to celebrate the fifth anniversary of the Revolution. Like other Constructivists he worked in sculpture, produced exhibition installations, illustrations and ephemera. But Klutsis and Kulagina are primarily known for their photomontages. The names of some of their best posters, such as "Electrification of the whole country" (1920), "There can be no revolutionary movement without a revolutionary theory" (1927), and "Field shock workers into the fight for the socialist reconstruction" (1932), belied the fresh, powerful, and sometimes eerie images. For economy they often posed for, and inserted themselves into, these images, disguised as shock workers or peasants. Their dynamic compositions, distortions of scale and space, angled viewpoints and colliding perspectives make them perpetually modern. Klutsis is one of four artists with a claim to having invented the subgenre of political photo montage in 1918 (along with the German Dadaists Hannah Höch and Raoul Hausmann, and the Russian El Lissitzky). He worked alongside Lissitzky on the Pressa International exhibition in Cologne.