Кіріспе

Савадатти – Үндістанның Карнатака штатындағы Белагави ауданының ең көне қалаларының бірі. Ол Белагавиден 78 километр, ал Дхарвадтан 41 километр қашықтықта орналасқан танымал қасиетті орын. Савадатти – бұрынғыда Парасгад деп аталған талуқ (кіші аудан) атауы. Савадаттиде көптеген ежелгі храмдар бар.

Раштракута патшаларының тарихы

Савадаттидің тарихи атауы Сугандаварти, яғни "Сугандипура" болған. Бұл 875-1230 жылдар аралығында Ратта әулетінің астанасы болды, содан кейін астана Белагавиге көшірілді. Он екінші және он үшінші ғасырларда Белагави Савадаттидің билеушілері – Ратталардың астанасы еді. Белагавидегі бекініс 1204 жылы Бичиража (Ратта әулеті) салған. Ратта тайпасы – Раштракута әулетінің көптеген атауларының бірі. Савадатти Ратталары Тайла II-нің (973-977 жж.) билігін мойындады. Белагави бекінісіндегі екі тіректе Нагари әрпімен жазылған қазақша жазулары бар, олардың бірі шамамен 1199 жылға жатады және Ратта патшасы IV Картавирияға байланысты.

Ратталар (Раштракута)

Савадатти Ратталарына қатысты жазулардың бірінде ІІІ Кришна Притхивираманы бас феодалдық билеуші етіп тағайындағандығы және осы арқылы Савадатти Ратта әулетін құрметке бөлегендігі айтылады. Савадатти Ратталары өздерін Латталурудің (қазіргі Латур) иелері деп көрсетуге әдеттенген.

Жазулар

Савадаттиде Кришна Раштракутаның шака 797 (шамамен 875 жыл) және Викрамадитьяның шака 1017 (шамамен 1095 жыл) жылдары Санскрит және Канар (Каннада) тілдерінде жазылған джайни жазуы бар тақташа табылды. Савадаттиде, батыс Чалукья стиліндегі Анкешвара ғибадатханасының алдында Ратта басшысы Анкарасаның қабырғаға қашап жазған жазуы бар.

Джайнизм

Савадатти ратталары дін бойынша джайнист. 11 ғасырда Савадатти ратталары мен олардың провинциялық басшылары джайнизмді ынталы түрде қолдаған. Картивирьяның ұлы, джайнизмнің әулиесі Мюнхендра, Лаксмидеваның кеңесшісі және ұстазы, сонымен қатар Ратта мемлекетін құрған Ачарья атағына ие болған. Савадаттиде Ратта заманынан қалған екі кішкентай джайни ғибадатханасы бар.

Савадатти бекінісі

18 ғасырдағы Савадатти бекінісі Сирасанги Десаймен 8 бұрышпен салынған. Савадатти бекінісінде төрт бұрышпен қоршалған Қадасиддхешвара ғибадатханасы орналасқан. Қадасиддхешвара ғибадатханасының ішкі шаджасындағы пракараның айналасында екі жүзден астам геометриялық өрнектер ойылған, соның ішінде боялғандары да бар.

Ренука Саагара

Ренука Саагара – Савадатти қаласына жақын орналасқан Малапрабха өзеніндегі су қоймасы, ол Навилутиртха бөгетінің құрылысы арқасында пайда болған. Ренука Саагара атауы Савадаттидің Еламмагуддасындағы Ренука (Еллама) храмының құрметіне берілген.

Савадатти Ялалмана

Еламма немесе Шри Ренукадеви қасиетті орны – Шакти дінін ұстанатындардың қажылыққа баратын жері. Күн сайын жүздеген қажылар осы ғибадатханаға келеді. Банада Хунниме және Бхарата Хунниме күндері қауымның саны миллионнан асып, ең көп жиналады. Еламманың ғасырлық ғибадатханасы Савадатти қаласынан 5 шақырым қашықтықта, Рамалинга төбелерінің арасында, Еламманагудда төбесінде орналасқан. Савадатти мен ғибадатхананың арасында 10 ғасырға дейін салынған Паарусгад бекінісі бар.

Навилютерта

Навилутерта бөгетінен пайда болған Ренука Сагара Савадаттидің жазық жерлеріне жақын орналасқан. Мұнда Жоғұллабави деген жер бар, онда ғибадатхана орналасқан. Зіяратшылар Еламма төбесіне барар алдында осы жерде қасиетті суға шомылады. Бұл самадхи (құрым қабір) Савадаттидің Рамапура ауданында орналасқан.

Ширасанги Шри Калика Деви ғибадатханасы

Шаруадатынан шамамен 25 шақырым қашықтықта орналасқан Ширасанги кішкентай ауылы Шри Каликадеви храмымен мәшһүр. Храмның өте ежелгі екені белгілі және Шринга махариши Шри Каликадевиге құлшылық еткен жер деп есептеледі. Ширасанги Шри Тягвира Линграджа Десай есімімен де танымал. Ш. Лингараж К.Л.Е. қоғамына жер сыйлаған маңызды демеушілердің бірі болды.

Савадатти ғибадатханалары

Қалада Анкешвара, Пурадешвара, Нагаркере Малликарджуна, Верабхадра, Ульви Басаваешвара, Мунешвара, Дьямавва және ең ірісі – Венкатешвараға арналған храмдар бар.

Пурадешвара ғибадатханасы

Пурадешвара ғибадатханасы кейінгі шалукия стиліндегі трикутачала болып табылады, онда үш ардхамантапа, ортақ наваранга және екі мухамантапа бар. Гурлхосур Чидамбар ғибадатханасы да тарихи маңызы бар. Терезелері ойылған үш гарбхагрихада шивалингалар орналасқан. Қазір зақымдалған шихара орталық гарбхагриханың үстінде Кадамбангара стилінде салынған, ал наваранга бағаналары токарлық станокта жасалған. Наваранганың нишаларында Парвати мен Вирабхадраның мүсіндері бейнеленген. Бұл ғибадатхана өте нашар жөнделген. Угади күні таңғы күн сәулесі тікелей басты шивалингаға түседі. Сыртқы қабырғаларында индуист мифологиясын бейнелейтін әдемі мүсіндер бар, ал сыртында көлбеу шажалар орналасқан. Кейіннен салынған ашық мухамантапа да осы стильде, массивті бағаналармен жасалған.

Анкешвара ғибадатханасы

1048 жылы Ратталар салған Десайгаллидегі Анкешвара ғибадатханасы Батыс Чалукья стилінде салынған және жер бетінен төмен орналасқан. Мұхамантапаға түсетін баспалдақтар бар. Ғибадатхананың алдындағы қабырғаға құрылысшы, Ратта басшысы Анкарасаның жазуы қашалған.