Кіріспе

Швед сәулетшісі Свен Готфрид Маркелиус (25 қазан 1889 – 24 ақпан 1972) – швед модернистік сәулетші. Маркелиус соғыстан кейінгі Стокгольм қаласын жоспарлауда маңызды рөл атқарды, мысалы, Веллингби (1950-жылдары) және Фарста (1960-жылдары) үлгілі қала маңы аудандарын құруға үлкен үлес қосты.

Өмірбаян

Стокгольмде дүниеге келген ол 1910-1915 жылдары Стокгольмдегі Корольдік технология институтында және Өнер академиясында оқыды, кейін Рагнар Остберг пен Эрик Лаллерштедт кеңселерiнде жұмыс iстедi. Ол тұрғын үй және жоспарлау мәселелерiне ерте қызығушылық танытты, 1928 жылы CIAM-ның құрылтайшы мүшелерiнiң бiрi болды және швед функционализмі пайда болған Стокгольм халықаралық көрмесінің модернистiк тұрғын үй бөліміне (1930) қатысты. 1931 жылы ол "acceptera" атты кітапша түріндегi манифесттің авторларының бiрi болды, ол модернизмдi мәдени құндылықтар жиынтығы ретiнде насихаттады. Оның швед реформаторы Альва Мырдалмен (1902–1986) бiрлесiп жұмыс iстеуi нәтижесiнде 1935 жылы Стокгольмнiң орталығында 57 пәйдiк тұрғын үй кешенiнiң жобасы жасалды. Ғимарат балаларға қарау, ортақ ас үй және жиналыс залдары сияқты қоғамдық мүмкiндiктермен жабдықталған, барлығы дерлiк Мәскеудегi Наркомфин ғимаратынан шабыт алған. Маркелиус өзi Коллективтік үйде отыз жыл бойы тұрды, ғимараттың жұмыс iстеп тұрғанына көз жеткiзу үшiн және әлеуметтiк тұрғын үй құндылықтарына адалдығын көрсету үшiн ресми емес шебер ретiнде қызмет еттi. Осы уақытта Маркелиус өзiнiң маңызды азаматтық жобаларының бiрi ретiнде 1932 жылы Хельсинборгтегi концерт залын салу жұмыстарын бастады. 1952 жылы Маркелиус Швеция тарапынан Бiрiккен Ұлттар Ұйымының хатшылық ғимаратының жобалау кеңесшiлерi кеңесiне ұсынылды. Карьерасының соңында сәулетшi қала құрылысына көңiл бұрды. 1949 жылы Маркелиус Хауленд естелiк сыйлығын, ал 1961 жылы Принц-Евген медальiн алды. 1962 жылы Маркелиус Ұлыбританиялық сәулетшiлер институтының алтын медалімен марапатталды.