Кіріспе
1973 жылы Грэм Гриннің "Құрмет консулы" романы – Грэм Гриннің 1973 жылы жарық көрген британдық триллері. Грин оны өзінің ең ұнаған туындыларының бірі деп есептеген. Оқиға 1970 жылдардың басында Аргентинадағы "Лас соғысқа" дейінгі кезеңде өтеді.
The Honorary Consul is a British thriller novel by Graham Greene, published in 1973. Greene considered it one of his favourite works. It is set at the run up to Argentina's 'Dirty War' in the early 1970s.
Сюжеттің қысқаша мазмұны
Бұл оқиға Аргентинаның жағалауындағы Парана өзенінің жағалауындағы провинциялық Корриентес қаласында орын алады. Эдуардо Пларр – ағылшын тегіндес, үйленбеген дәрігер. Ол бала кезінде Парагвайдағы саяси жағдайдан қашу үшін парагвайлық анасымен Буэнос-Айреске қашып келген. Оның ағылшын әкесі Парагвайда саяси қарсыласы ретінде қалды және бір қолмен жеткізілген хаттан басқа, одан ешқашан хабар болған жоқ. Пларр тыныш, субтропикалық аймаққа көшіп келгенде, ол тағы екі ағылшын тұрғынымен танысады: ашулы, қарт ағылшыз тілінің мұғалімі Хамфрис және маңызды емес британдық құрметті консулы Чарльз Фортнум, ажырасқан, өзін-өзі жек көретін, маскүнем, лауазымын пайдаға бағындыратын адам. Пларр сондай-ақ ұмытылған, бірақ өзін маңызды санаған аргентиналық жазушы Хулио Сааведрамен де танысады. Сааведрамен бірге қалалық жезөкшеханаға барған Пларр Клара деген қызға қызығады, бірақ оны басқа біреу алып кетеді. Кейіннен, Фортнумның жаңа әйеліне емдеу үшін шақырғанда, Пларр Клараны таниды. Англияға ешқашан бармағанына қарамастан, Пларр өзін салқынқанды, өзін-өзі ұстап тұратын ағылшын деп есептейді. Дегенмен, ол Клараға әуес болып, оны өте әдемі әйнек көзілдірігімен баурап алады. Содан кейін олар бір-бірімен жақын қарым-қатынасқа түседі, ол одан эмоционалды түрде алыстап қалады. "Кейуанау – жалғыз қауіпті нәрсе", – дейді Пларр романында. "Махаббат – ол орындамайтын талап, қабылдамайтын жауапкершілік, талап. Бала кезінде анасы осы сөзді көп рет қолданған, ол қарулы қарақшының қатеріндей еді. "Қолдарыңды көтеріңдер, әйтпесе..." – деп жауап бергенде, әрқашан бір нәрсе талап етілетін: мойынсұну, кешірім сұрау, ниетің жоқ өбіріс". Клара жүкті болғанда Фортнум баланың өзіне тиесілі деп ойлап, аз іше бастайды. Пларрдың парагвайлық иезуит мектебіндегі достары екеуі оның хирургиялық кабинетіне келеді. Бірі – Леон Ривас, үйленген дін қызметкері, қазір шіркеуден қуылған, екіншісі – Акино, сәтсіз заңгер. Олар Пларрға оның әкесі тірі және Парагвай түрмесінде отырғанын, сондай-ақ АҚШ елшісін Корриентеске қираған жерлерді көруге келгенде ұрлау жоспары бар екенін айтады. Олар Парагвайдағы саяси тұтқындарды, соның ішінде Пларрдың әкесін босату үшін елшіні құрлыққа төлеуді жоспарлап отыр. Алайда, олардың жоспары сәтсіз аяқталып, Фортнумды қателікпен ұрлап алады. Осы уақытта федералды полиция полковнигі Перес Пларрдан ұрлық туралы сұрақтар қояды. Ривас пен Акино Пларрды билікпен келісімге келу үшін шатырлы қаладағы шалап үйге алып барады. Пларр сол үйге Фортнумды емдеу үшін әкелінген, ол қашуға тырысқанда аяғына оқ тиіп, виски ішіп отыр. Фортнум көп уақытын, жақындап келе жатқан өліміне дайындық жасай отырып, Клара туралы ойлармен және әкесінің қатал бейнесін еске ала отырып өткізеді. Ол Пларрдың Кларамен зина жасағанын және баланың Пларр екенін естиді. Әскери десантшылар үйді қоршап алады, ал сәтсіз дін қызметкері Ривас жаңбыр жауып тұрғанда ішінде уақытша мисса өткізеді. Полиция белгілеген мерзім аяқталар алдында Пларр олармен сөйлесуге шығады, Леон оған аяғына оқ атып өлтіреді. Десантшылар Пларрды, Леонды және Акиноны өлтіреді, Пларрдың өліміне ұрлаушылар кінәлі деп айыптайды. Тірі қалған ұрлаушылар мен Ривастың әйелі тұтқындалып, Фортнум Клараға қайтарылады. Пларрдың анасы, бір кезде әдемі болған, қазір семізген, оның бұрынғы сүйіктілерімен бірге оның жерлеу рәсіміне қатысады. Сааведра сөз сөйлейді. Содан кейін Ұлыбритания елшілігі Фортнумды консулдық қызметінен босатып, оған келесі британдық құрмет көрсету шараларында OBE тағайындалатынын хабарлайды. Соңғы сахнада Фортнум мен Клара татуласып, балаға Пларрдың құрметіне Эдуардо деп ат қояды.
Бейімделу
Кітап 1983 жылы Джон Маккензи режиссерлік еткен "Құрметті консул" (сонымен қатар "Шектен тыс" деген атпен де шығарылды) фильміне бейімделді, Ричард Гир Пларр, ал Майкл Кейн Фортнум рөлінде ойнады. Саундтректің музыкалық тақырыбын Пол Маккартни жазды, орындаушысы – Джон Уильямс.