Манфред Гурлитт: Неміс-жапон дирижері мен композиторы

Кіріспе

Неміс және жапон дирижері (1890–1972)

Манфред Гурлитт (6 қыркүйек 1890 – 29 сәуір 1972) – неміс опера композиторы және дирижері. Ол Энгельберт Хумпердинкпен композицияны және Карл Мукпен дирижерлік өнерді оқыды. Өмірінің көп бөлігін Жапонияда өткізді.

Өмір

Манфред Людвиг Гуго Андреас Гурлит 1890 жылдың 6 қыркүйегінде Берлинде өнер саудагері Фриц Гурлиттің (1854-1893) және Аннарелла Гурлиттің (1856-1935) отбасында дүниеге келді. Гурлиттер отбасында өнер саласында ерекше көзге түскендер көп болды. Манфред музыка зерттеушісі Вилибальд Гурлиттің (1889-1963) туысы және композитор Корнелиус Гурлиттің немере інісі болды. Тағы бір туысы – Хильдебранд Гурлит (1895-1956), нацистердің "деградацияланған өнерді" сатуға рұқсат берген санаулы адамдарының бірі және нацистік билік жылдарында еврейлерден тоналған өнер туындылары 21-ші ғасырда жарық көрді. Ол Ангельберт Хампердинкпен композицияны, ал Ханс Герман мен Хьюго Каунмен музыка теориясын оқыды. 1908 жылдан 1910 жылға дейін ол Берлин сотының операсында жаттықтырушы болды, ал 1911 жылы Байройтте Карл Муктың музыкалық көмекшісі болды. 1911 жылы Эссенде екінші дирижер, кейін екі жыл Аугсбургте қызмет етті. 1914 жылы ол Бремен қалалық театрының бірінші дирижері лауазымына тағайындалды және 1924 жылға дейін бас музыкалық директор болып қызмет етті. 1920 жылы ол Бременде авангардты және сирек орындалатын классикалық шығармаларды насихаттау үшін Жаңа музыка қоғамын құрды. Оның алғашқы операсы «Die Heilige», 12-ші ғасырдағы Жапонияда өтеді, 1920 жылы Бременде көрсетілді. Георг Бюхнердің пьесасы бойынша жазылған «Воццек» операсының премьерасы Гурлиттің дирижерлігімен 1926 жылдың 22 сәуірінде Бременде, Альбан Бергтің сол аттас операсынан төрт ай кейін өтті. Берг оны «жаман емес, ерекше» деп атады, бірақ «осы операның, яғни оркестрдің, қайнаған сорпасы тым сулы» деп қосты. Берг сияқты, ол пьесадан таңдалған көріністерді пайдаланды, Воццек қайтыс болғаннан кейін ұзақ элегия қосты және эпилог жазды. Ол сахна сыртындағы сопранолар хорын қолданды, олар іс-қимылды түсіндіре отырып, операны «біз, кедейлер» мәтінімен бастады және аяқтады. Бергтен айырмашылығы, ол әрбір көрініске жеке музыкалық безендіру жасады, оларды байланыстыратын интерлюдияларсыз. Басқа бағалауда: «Музыкалық жағынан ол Шёнбергке қарағанда Штраус пен Хиндемитқа жақын. Оның аспаптық шешімдері Бергтің аспаптық шешімдеріне қарағанда аз күрделі және күрделі; оның оркестрі драмадағы сүйемелдеу рөліне бағынады». Гурлиттің жұмысы сол кезде көп назар аударды және оның мансабының шыңы болды. Зұлым әңгімелер, «бозымдық пен бос өмір сүру» айыптары оны 1927 жылы Берлинге көшуге мәжбүр етті, онда ол Шарлоттенбург музыкалық консерваториясында оқытты және Штат операсы, Кролл операсы, Макс Рейнхардтың «Неміс театры» және Берлин радиосы үшін дирижерлік етті. Ол 1776 жылы Жакоб Майкл Рейнхольд Ленцтің пьесасы негізінде «Ди Солдатен» (1930) және Эмиль Золаның романы негізінде «Нана» (1932) операларын жазды. Біріншісінде ол 1965 жылы премьерасы өткен Бернд Алоис Циммерманның сол Ленц пьесасының опералық өңдеуін күтті. «Нана» операсында ол Бергтің «Лулу» операсына ұқсас тақырыпты алды, ол да 1933 жылы жазылған, бірақ 1937 жылға дейін премьерасы болмады. Гурлиттің «Нана» операсының либреттосын Макс Брод жазды, бірақ қойылымдар Бродтың еврей тегі мен Золаның саясаты нацистік идеологияны ренжіткендіктен тоқтатылды. Нацистер билікке келген кезде Гурлиттің музыкасына тыйым салынды, бірақ оның Берлинде болуына төзімділік танытылды, өйткені ол өзінің музыкасын Үшінші рейхтің эстетикасына сәйкес келтіруге тырысты. Оның анасы Аннарелла нацистерді оның еврей емес тегіне сендіруге тырысты, алдымен оның еврей әжесі протестантизмге өткенін, екіншісі Гурлиттің Фриц Гурлиттің емес, Вилли Вальдекердің ұлы екенін растады. Жапония сол кезде Германияның одақтасы болды, екеуі де 1940 жылдың қыркүйегінде Осьтік келісімге кірді. Гурлит Фудзивара Ёсие компаниясымен опералық дирижер ретінде белсенді қызмет етті. 1940 жылы ол Токио филармониясының музыкалық директоры болды. Осы лауазымдарда ол Моцарт, Вагнер және Рихард Штраустың стандартты репертуарынан көптеген туындылардың жапондық премьерасын ұсынды. Гурлиттің нацистік режимге қатысты көзқарасы беймәлім болды және ол Токиодағы Германия елшілігінде тұрақты қонақ болды. 1952 жылы ол Токиода Гурлит опералық труппасын құрды, оның ресми ашылуы 1953 жылдың ақпанында Моцарттың «Солғай флейтасының» жапондық премьерасы болды. 1957 жылы Жапонияда «Der Rosenkavalier» операсының алғашқы қойылымын сахналады. Ол басқа да жапондық премьераларды шығарды және дирижерлік етті, кейде режиссерлік те жасады, олардың ішінде «Евгений Онегин» (1949), «Фальстаф» (1951), «Отелло» (1953), «Вертер» (1955), «Серальдан ұрлау» (1956), «Нюрнберг шебер әншілері» (1960) және «Саломе» (1962) опералары бар. Гурлит 1955 жылдың 1 ақпанында Токио филармониясымен бірге көп жыл бұрын жазылған скрипкалық концертінің әлемдік премьерасын өткізді. 1955 жылы ол Германияға өзінің шығармаларын дирижерлік ету үшін тур жасады, бірақ ол сәтті болмады. Оның стилі өткен заманға жат деп бағаланды. 1958 жылдың 28 ақпанында Токиода Германия Федеративтік Республикасының еңбегі үшін танымал шапанымен марапатталды. Ол шығарма жазуды тоқтатты және соғыстан кейінгі Германиядағы музыкасына көрсетілген немқұрайлылыққа ашуланып, Германияға қайтып оралмады. 1958 жылы оның «Нана» операсы Дортмундта кешігіп премьерасы болды, онда ол «сәл табысқа» ие болды. Ол 1967 жылы Бордода қойылды. 1969 жылы оған Шова музыкалық колледжінің құрметті профессоры атағы берілді. Оның «Солдатен» операсы 2001 жылы Нант қаласында қойылды.

Manfred Ludwig Hugo Andreas Gurlitt was born in Berlin on 6 September 1890 to the art dealer Fritz Gurlitt (1854 1893) and Annarella Gurlitt (1856 1935). The Gurlitt family included many who distinguished themselves in the arts. Manfred was the cousin of musicologist Wilibald Gurlitt (1889 1963) and the great nephew of the composer Cornelius Gurlitt. Another cousin was Hildebrand Gurlitt (1895–1956), an art dealer who was one of a very few authorized by the Nazis to deal in "degenerate art" and whose holdings of art works looted from Jews during the years of Nazi rule came to light in the 21st century. He studied composition for a time with Engelbert Humperdinck and music theory with Hans Hermann and Hugo Kaun. From 1908 to 1910, he was a coach at the Berlin Court Opera and in 1911 acted as musical assistant to Karl Muck at Bayreuth. In 1911 12, he was second conductor in Essen, then in Augsburg for two years. in 1914 he was given the post of first conductor at the Bremen Stadttheater, a position he held until he became general music director there in 1924. In 1920 he founded a Society for New Music in Bremen to encourage avant garde and rarely heard pre classical works. His first opera Die Heilige, set in 12th century Japan, premiered in Bremen in 1920. His opera Wozzeck after the play by Georg Büchner premiered with Gurlitt conducting in Bremen on 22 April 1926 four months after the opera of the same title by Alban Berg. Berg called it "not bad or unoriginal" but added that "the broth in the kettle of this opera, that is, in the orchestra, is too watered down". Like Berg, he used selected scenes from the play, added a lengthy elegy after Wozzeck's death, and added an epilogue. He used an offstage choir of sopranos that, in addition to commenting on the action, began and ended the opera with the text "we poor people". Unlike Berg, he provided a distinct musical setting for each scene without connecting interludes. In another assessment, "Musically, he stands closer to Strauss and Hindemith than to Schoenberg. His instrumentation is less sophisticated and complex than Berg's; his orchestra is subordinated to an accompanying role in the drama". Gurlitt's work attracted much attention at the time and marked the zenith of Gurlitt's career. Malicious gossip, charges of "debauchery and loose living", caused him to move to Berlin in 1927 where he taught at the Charlottenburg Musikhochschule and conducted for the Staatsoper, Krolloper, Max Reinhardt's Deutsches Theater, and Berlin Radio. He wrote Die Soldaten (1930) based the 1776 play by Jakob Michael Reinhold Lenz and Nana (1932) based on the novel by Émile Zola. In the former he anticipated the operatic treatment of the same Lenz play by Bernd Alois Zimmermann, which premiered in 1965. In Nana he took on a subject similar to Berg's Lulu, also written 1933, but not premiered till 1937. Gurlitt's Nana had a libretto by Max Brod, and productions were cancelled because Brod's Judaism and Zola's politics offended Nazi ideology in Cologne and Mannheim. Gurlitt's music was banned by the Nazis when they assumed power, but his presence in Berlin was tolerated as he undertook to bring his music in line with the aesthetics of the Third Reich. His mother Annarella tried to satisfy the Nazis of his non Jewish heritage by certifying first that his Jewish paternal grandmother had converted to Protestantism and second that Gurlitt was not the son of Fritz Gurlitt, but of Willi Waldecker, the man Annarella married not long after Fritz died in 1893. Japan was then an ally of Germany, both soon to become parties to the Axis Pact in September 1940. Gurlitt became active as an opera conductor with Fujiwara Yoshie's company, the Fujiwara Opera. In 1940, he became Musical Director of the Tokyo Philharmonic Orchestra. In these positions he presented the Japanese premieres of many works from the standard repertoire by Mozart, Wagner, and Richard Strauss. Gurlitt's attitude to the Nazi regime remained equivocal, and he was a regular guest at the German Embassy in Tokyo. In 1952 he founded the Gurlitt Opera Company in Tokyo, which had for its official opening the Japan premier of Mozart's The Magic Flute in February 1953. In 1957, it presented the first staging of Der Rosenkavalier in Japan. Other Japanese premieres he produced and conducted, and sometimes directed, included Eugene Onegin (1949), Falstaff (1951), Otello (1953), Werther (1955), Die Entführung aus dem Serail (1956), Die Meistersinger von Nürnberg (1960), and Salome (1962). Gurlitt conducted the world premiere of his Violin Concerto, written many years earlier, with the Tokyo Philharmonic on 1 February 1955. In 1955 he returned to Germany for a tour conducting his own works, but it was not a success. His idiom was judged passé. On 28 February 1958 in Tokyo he was awarded the Distinguished Service Cross of the German Federal Republic's order of merit. He ceased to compose and never returned to Germany, bitter at the neglect of his music in post war Germany. In 1958, his opera Nana had its belated premiere in Dortmund, where it enjoyed a "modest success". It was staged in Bordeaux in 1967. In 1969 he was awarded an honorary professorship at the Showa College of Music. His Soldaten was performed in Nantes in 2001.

Жазбалар

Воззек, Роланд Герман, Селина Линдсли, Антон Шарингер, Роберт Вёрле, Эндрик Воттрих, Берлиннің неміс симфониялық оркестрі, Герд Альбрехт, Капричио 1993. Воцзек, Роланд Герман, Мари Мидорикава, Акия Фукусима, Мицуя Окубо, Сатуро Омачи, Никикай хор тобы, Йомиури Ниппон симфониялық оркестрі, Герд Альбрехт, Токио 7 қараша 2000, "Йомиури Ниппон" симфониялық оркестрі 2000. Солдат, Майкл Бёрт, Мишель Бридт, Клаудия Барайнски, Катерина Мюллер, Томас Мор, Томас Харпер, Урбан Малмберг, Селина Линдсли, Роберт Вёрле, Берлин радиохоры, Германияның SO Берлин, Герд Альбрехт, Orfeo 1998. Нана, Питер Шене, Илия Папандреу, Дарио Сюсс, Юлия Нейман, Эрфурт опералық хоры, Эрфурт филармониялық оркестрі, Энрико Калесо, Кристалл 2010. Гойя симфониясы, Кристиан Оэльзе, Берлин радиосының симфониялық оркестрі, Антони Бомонт, Кристал 2007.