Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Цзинь әулетінің генералы және шенеунігі (220 – 291)
Jin Dynasty general and official (220 291)
Вэй Гуан (220 – 25 шілде 291), әдепті аты Бою, Қытайдың Үш патшалық дәуірінде Цао Вэй мемлекетінің әскери генералы және саясаткері болған. Үш патшалық дәуірінің аяқталуынан кейін Цзинь әулеті қызметінде болды.
Wei Guan (220 – 25 July 291), courtesy name Boyu, was a Chinese military general and politician of the state of Cao Wei during the Three Kingdoms period of China. He served under the Jin dynasty after the end of the Three Kingdoms period.
Ерте өмір және мансап
Вэй Гуан қазіргі Шанси провинциясының Ся округінің батысында орналасқан Хэдун әкімшілігіндегі Анью округінің (安邑縣) тумасы еді. Оның әкесі Вэй Цзи (衛覬) 229 жылы қайтыс болған, Вэй мемлекетінің жоғары лауазымды шенеунігі және маркизі болды. Вэй Гуан әкесінің лауазымын мұраға алды, ал есейген кезде мемлекеттік қызметке кірді. Ұзақ жылдар бойы қабілетімен танылып, үнемі жоғарылауға ие болды. Цао Хуань император болғаннан кейін ол Әділет сарабының (廷尉卿) шенеунігі болды және логикалық ойлау қабілетімен белгілі болды. 263 жылы Вэй регенті Сима Чжао генералдар Чжун Хуэй мен Дэн Айға Вэй мемлекетінің қарсыласы Шу Ханға шабуыл жасауға бұйрық бергенде, Вэй Гуан Дэн Айдың орынбасары ретінде қызмет етті. Сол жылы Шу мемлекеті құлағаннан кейін Чжун Хуэй бүлік көтерді, ал оның дайындығының бірінші қадамы Дэн Айды мемлекетке опасыздық жасады деп жалған айыптау болды. Сима Чжао Чжун Хуэйдің айыптауларына сене келе, Дэн Айды тұтқындауға бұйрық берді, ал Чжун Хуэй өз кезегінде Вэй Гуанға Дэн Айды тұтқындауды тапсырды, осылайша Вэй Гуан сәтсіздікке ұшырап, Дэн Айдың қолынан қаза табады деп үміттенеді, соның арқасында Дэн Айға қарсы айыптауларын нығайта алады. Вэй Гуан мұны білгендіктен, түнгі уақытта Дэн Айды күтпеген жерден ұстап тұтқындады. Кейін Чжун Хуэй бүлік көтергенде, Вэй Гуан ауыр сырқатқа шалдыққандай болып көрсетті, сондықтан Чжун Хуэй Вэй Гуанға сенімсіздігін азайтты. Соңынан Вэй Гуан әскерлерді Чжун Хуиге қарсы көтеріліс бастауға және бүлікті тоқтатуға ықпал етті. Дэн Ай өзіне қарсы кек алады деп қорқып, Дэн Айды іздеп тауып өлтірді. Ду Ю Вэй Гуанды жазалап айыптағанда, ашуланып, оған қарсы кек алудың орнына, Вэй Гуан оның үйіне барып кешірім сұрады. Сонымен қатар, Сима Чжао оның еңбегі үшін оған сыйлық ретінде бергісі келген үлкен феодты бас тартты.
Wei Guan was from Anyi County (安邑縣), Hedong Commandery (河東郡), which is located west of present day Xia County, Shanxi. His father Wei Ji (衛覬) was a high ranking Wei official and marquis, who died in 229. Wei Guan inherited his father's peerage, and when he grew older became an official. Throughout the years, he became known for his capability and was continuously promoted. After Cao Huan became emperor, he became an Official of Justice (廷尉卿), and was known for his strength in logical thinking. When the Wei regent Sima Zhao ordered the generals Zhong Hui and Deng Ai to attack Wei's rival state Shu Han in 263, Wei Guan served as Deng Ai's deputy. After the fall of Shu that year, Zhong Hui planned a rebellion, and the first step of his preparation was to falsely accuse Deng Ai of treason. Sima Zhao, believing Zhong Hui's accusations, ordered Deng Ai arrested, and Zhong Hui in turn ordered Wei Guan to arrest Deng Ai, hoping that Wei Guan would fail and be killed by Deng Ai so that he could further affirm his accusations against Deng Ai. Wei Guan knew this, so he surprised Deng Ai in the middle of the night and arrested him. When Zhong Hui rebelled later, Wei Guan pretended to be seriously ill, so Zhong Hui lowered his guard against Wei Guan. Later, Wei Guan participated in inciting the soldiers to start a mutiny against Zhong Hui and end the rebellion. Fearful that Deng Ai would then retaliate against him, he had Deng Ai tracked down and killed. When Du Yu publicly denounced Wei Guan, instead of becoming angry and retaliate against Du Yu, Wei Guan visited him and apologised. He also declined a larger fief that Sima Zhao was ready to bestow on him for his accomplishments.
Джин әулеті кезінде мансап
265 жылы Сима Чжао қайтыс болды, ал оның орнын ұлы Сима Ян (Ву императоры) биледі. 266 жылдың ақпанында Сима Ян Цао Хуанның тағын тартып алды, осылайша Цао Вэй мемлекеті құлады және Цзинь әулеті құрылды. Ву императорының билігі тұсында Вэй Гуань түрлі лауазымдарда қабілетті қызмет етіп, маңызды шенеунік және генерал болып қала берді. Соның нәтижесінде оның бір бауыры мен бір ұлы маркиз атағын алды. Вэй Гуань мемлекеттік қызмет жүйесін жаңартуға тырысты, онда мемлекеттік қызмет сарапшысы (中正) шенеуніктерді бағалауға аз әсер ететіндей, ал нақты жұмыс өнімділігі маңыздырақ болатын. Бірақ Ву императоры Вэй Гуанның ұсыныстарын ұнатып, оларды іске асырмады. Вэй Гуань Ву императорына өзінің мұрагері ретінде таңдалған, дамуында кемшіліктері бар ұлы Сима Чжун туралы ашық айтуға батыл болған аз ғана шенеуніктердің бірі болды. Бір күні Ву императоры Вэй Гуан Сима Чжунның мұрагерлікке лайық еместігін меңзегеннен кейін, Сима Чжунға бірнеше сұрақ жіберді. Сұрақтарға дұрыс жауап берілгенде (өйткені Сима Чжунның әйелі Цзя Наньфэн Сима Чжунның орнына басқа біреуге жауап беруді тапсырған), император Ву қуанып, Вэй Гуанға жауапты көрсетті, бұл Вэй Гуанды қатты ұялтты және басқа шенеуніктерге Вэй Гуанның бірдеңе айтқанын түсіндірді. 290 жылы Ву императоры қайтыс болғаннан кейін, император жесір Янның әкесі Ян Цзюнь Сима Чжунның орнына регенттікке өтті. Бірақ 291 жылы Ян Цзюнь император Цзя бастаған төңкеріс кезінде құлатылып, өлтірілді. Содан кейін Вэй Гуань император Хуэйдің әжесінің ұлы Сима Лянмен бірге регент болды. Вэй Гуань мен Сима Лян үкіметті дұрыс жолға қоюға тырысты, бірақ император Цзя үкіметтік істерге араласуын тоқтатпады. Олар сондай-ақ император Хуэйдің ағасы Сима Вэйдің (Ян Цзюньге қарсы төңкеріске қатысқан) қатыгез мінезінен алаңдап, оны әскери қолбасшылықтан шеттетуге тырысты, бірақ Сима Вэй император Цзяны әскери қолбасшылықты сақтап қалуға көндірді. Сима Вэйдің көмекшілері Цы Шен (岐盛) және Гонсун Хонг (公孫宏) кейіннен император Цзяға Сима Лян мен Вэй Гуан императорды құлатуды жоспарлап отырғанын жалған айтты. Императрица Цзя Ву императорының билігі кезінде Вэй Гуанның мұрагерді таңдауын өзгертуді ұсынғаны үшін ренжіген болатын, сонымен қатар үкіметке тікелей бақылау жасауды қалады, сондықтан екінші төңкеріске дайындалды. 291 жылдың жазында император Цзя император Хуэйге Сима Вэйге императорлық жарлық жазып, Сима Лян мен Вэй Гуанды қызметтерінен босатуды бұйырды. Осылайша оның әскерлері Сима Лян мен Вэй Гуанның үйлерін қоршап алды, екеуінің де қол астындағылары қарсылық көрсетуді ұсынды, бірақ екеуі де бас тартты және тұтқынға алынды. Жарлықта көрсетілгендей емес, екеуі де өлтірілді – Сима Лян өзінің мұрагері Сима Джумен (司馬矩) бірге, ал Вэй Гуан тоғыз ұлы мен немересімен бірге. Императрица Цзя Сима Вэйдің билігінен алаңдап, жарлықты Сима Вэй жасады деп жалған мәлімдегеннен кейін, оны өлімге кесті, ал Вэй Гуан қайтыс болғаннан кейін ақталып, герцог атағына ие болды.
In 265, Sima Zhao died and was succeeded as regent by his son Sima Yan (Emperor Wu). In February 266, Sima Yan usurped the throne from Cao Huan, thus ending the Cao Wei state and establishing the Jin dynasty. Throughout Emperor Wu's reign, Wei Guan continued to be an important official and general, serving in a variety of roles capably. As a result, one of his brothers and one of his sons were granted marquis titles. Wei Guan attempted to implement a revised civil service system, where the civil service examiner (中正) would have less input on grading officials, and actual job performance would become more important, but while Emperor Wu liked Wei Guan's suggestions, he did not carry them out. Wei Guan was one of the few officials who dared to openly speak to Emperor Wu about his choice of heir apparent, his son Sima Zhong, who was developmentally disabled. On one occasion, Emperor Wu, after Wei Guan hinted that Sima Zhong should not be crown prince, sent a number of inquiries to Sima Zhong to have answered. When the inquiries were appropriately answered (because Sima Zhong's wife Jia Nanfeng had someone else answer the inquiries for Sima Zhong), Emperor Wu was happy and publicly showed Wei Guan the answers, embarrassing Wei Guan greatly and making it clear to other officials that Wei Guan had said something. After Emperor Wu's death in 290, Yang Jun, the father of Empress Dowager Yang, assumed the regency for Sima Zhong, who ascended the throne as Emperor Hui. However, in 291, Yang Jun was overthrown and killed in a coup started by Empress Jia. Wei Guan was then made regent, along with Emperor Hui's granduncle Sima Liang. Wei Guan and Sima Liang tried to get the government on track, but Empress Jia continued to interfere with governmental matters. They also became concerned about the violent temper of Emperor Hui's brother Sima Wei (who was heavily involved in the coup against Yang Jun) and therefore tried to strip him of his military command, but Sima Wei persuaded Empress Jia to let him keep his military command. Sima Wei's assistants Qi Sheng (岐盛) and Gongsun Hong (公孫宏) thereafter falsely told Empress Jia that Sima Liang and Wei Guan planned to depose the emperor. Empress Jia, who had already resented Wei Guan for having, during Emperor Wu's reign, suggested that he change his choice of heir apparent, also wanted more direct control over the government, and therefore resolved to undergo a second coup. In summer 291, Empress Jia instructed Emperor Hui to write an imperial edict to Sima Wei, ordering him to have Sima Liang and Wei Guan removed from their offices. His forces thereby surrounded Sima Liang and Wei Guan's mansions, and while both men's subordinates recommended resistance, each declined and was captured. Against what the edict said, both were killed – Sima Liang with his heir Sima Ju (司馬矩) and Wei Guan with nine of his sons and grandsons. After Empress Jia, concerned about Sima Wei's power, then falsely declared that the edict was forged by Sima Wei and had him executed, Wei Guan was posthumously rehabilitated and restored to the status of a duke.
Каллиграфия
Вэй Гуан өз заманының белгілі каллиграфы, жүйрік жазудың шебері болды. Ол және әріптесі Суо Цзин каллиграфия өнерімен байланысты "Бір террас, екі керемет" деп аталды. Екеуі де Шығыс Хан әулетінің каллиграфы Чжан Чжимен салыстырылды, және сол кездегі кең таралған сөз: "[Вэй] Гуан Бойингтің сіңірлерін алды, [Суо] Цзин Бойингтің етін алды" деседі. Вэй Гуанның немересі Вэй Шуо да белгілі каллиграф болды, ең бастысы ол Ван Шичжидің ұстазы ретінде танымал.
Wei Guan was a famous calligrapher during his time, being a master of the cursive script. He and his colleague, Suo Jing, were collectively referred to as "One terrace, two wonders" due to their calligraphy skills. The two were also compared to the Eastern Han dynasty calligrapher, Zhang Zhi, and a common saying in their day was "[Wei] Guan received Boying's tendons, [Suo] Jing received Boying's flesh". Wei Guan's granddaughter, Wei Shuo, was another famous calligrapher, most known for being the teacher of Wang Xizhi.